سندرم قلب شکسته: وقتی اندوه مردان را بیش از زنان به کام مرگ می کشاند

به گزارش بخش اخبار پزشکی زوم تک , سندرم قلب شکسته، عارضه‌ای که با استرس ناگهانی و شدید عاطفی یا جسمی بروز می‌کند و علائمی مشابه حمله قلبی دارد، همواره به عنوان یک وضعیت موقت و قابل برگشت شناخته می‌شد. اما یافته‌ های یک مطالعه جدید، ابعاد نگران‌کننده‌ تری از این سندرم را آشکار کرده است. بر اساس این پژوهش، مردان مبتلا به سندرم قلب شکسته، دو برابر بیشتر از زنان در معرض خطر مرگ ناشی از این عارضه قرار دارند. این یافته‌ ها، دیدگاه‌ های قبلی را به چالش کشیده و بر لزوم توجه بیشتر به این عارضه، به ویژه در مردان، تاکید می‌کند.

قلب شکسته، تهدیدی جدی‌ تر برای مردان! مطالعه جدید نشان می‌دهد خطر مرگ ناشی از این عارضه در مردان دو برابر زنان است.

تجربه از دست دادن عزیزان، چه در پی جدایی عاطفی، طلاق یا فوت، یکی از دردناک ترین و تلخ ترین تجربیاتی است که اغلب انسان ها در طول زندگی خود با آن مواجه می شوند. این غم و اندوه عمیق، می تواند روان و جسم فرد را تحت تاثیر قرار دهد. با این حال، در برخی موارد، شدت این فقدان و فشار روانی ناشی از آن به حدی است که می تواند به بروز مشکلات جدی و حتی تهدید کننده برای سلامتی، به ویژه سلامت قلب، منجر شود. یکی از این عارضه ها، “سندرم قلب شکسته” نام دارد، وضعیتی که در آن قلب واقعا در هم می شکند و حالا پژوهشگران دریافته اند که احتمال مرگ مردان بر اثر این بیماری ناشی از سوگ، بیش از دو برابر زنان است، هرچند دلیل این تفاوت به طور کامل مشخص نشده است.

قلبی که واقعا می شکند: آشنایی با کاردیومیوپاتی تاکوتسوبو

شاید عبارت “شکستن قلب” بیشتر به داستان ها و اشعار عاشقانه شبیه باشد، اما در دنیای پزشکی، این یک واقعیت تلخ و قابل تشخیص است. بیماری که به طور رسمی “کاردیومیوپاتی تاکوتسوبو” (Takotsubo Cardiomyopathy) نامیده می شود، وضعیتی است که معمولا به دنبال تجربه فشارهای شدید روانی و عاطفی ناگهانی، مانند مرگ یک عزیز، جدایی دردناک، یا حتی خبرهای بسیار تکان دهنده، ایجاد می شود. علائم این سندرم می تواند بسیار شبیه به حمله قلبی باشد و شامل درد ناگهانی و شدید در قفسه سینه و تنگی نفس است. اگرچه اغلب افرادی که دچار این وضعیت می شوند، با مراقبت های پزشکی به سرعت بهبود می یابند و عملکرد قلبشان به حالت طبیعی باز می گردد، اما متاسفانه تعداد اندکی از بیماران ممکن است در اثر عوارض ناشی از این نشانه‌ ها جان خود را از دست بدهند.

نکته جالب توجه این است که “سندرم قلب شکسته” گرچه معمولا درباره افرادی به کار می رود که به دلیل استرس های عاطفی شدید دچار این وضعیت می شوند، اما می تواند ناشی از فشارهای جسمانی شدید نیز باشد. مواردی مانند انجام یک جراحی بزرگ، یک حادثه شدید، یا حتی یک سکته مغزی نیز می توانند محرکی برای بروز کاردیومیوپاتی تاکوتسوبو باشند.

در هر دو حالت، چه استرس عاطفی باشد و چه جسمانی، هنگامی که بدن به طور ناگهانی تحت فشار شدید قرار می گیرد، مقادیر زیادی از هورمون های استرس، به ویژه کورتیزول و آدرنالین (اپی نفرین)، در جریان خون آزاد می شوند. این هجوم ناگهانی هورمون های استرس، فشار بسیار زیادی بر عضله قلب وارد می کند. در نتیجه این فشار، بخش اصلی پمپاژ کننده قلب، یعنی بطن چپ، به طور موقت ضعیف شده و تغییر شکل می دهد. این تغییر شکل به گونه ای است که انتهای بطن باد کرده و گردن آن تنگ می شود، و ظاهری شبیه به “تاکوتسوبو” پیدا می کند. تاکوتسوبو در واقع نوعی کوزه یا تله سنتی ژاپنی برای به دام انداختن هشت پا است که دهانه ای تنگ و بدنه ای باد کرده دارد. این تغییر شکل غیر طبیعی، عملکرد صحیح قلب در پمپاژ خون به سراسر بدن را مختل می کند و منجر به بروز علائم ذکر شده می شود.

مطالعه ای جدید و یافته های نگران کننده: زنان بیشتر مبتلا می شوند، مردان بیشتر می میرند

مطالعات پیشین نشان داده بودند که زنان، به ویژه زنان پس از سن یائسگی، بیشتر از مردان دچار سندرم قلب شکسته می شوند. همچنین مشخص شده بود که در بسیاری از موارد، افراد مبتلا به این سندرم با درمان های حمایتی به سرعت و به طور کامل بهبود می یابند. با این حال، اطلاعات دقیقی درباره روند کلی این بیماری، میزان شیوع آن در گروه های سنی مختلف و به خصوص تفاوت های جنسیتی در پیامدهای آن، کمتر در دسترس بود.

در مطالعه‌ ای جدید و گسترده، پژوهشگران دانشگاه آریزونا داده‌ های مربوط به نزدیک به ۲۰۰ هزار فرد بزرگسال آمریکایی را که بین سال‌ های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰ به دلیل تشخیص کاردیومیوپاتی تاکوتسوبو در بیمارستان‌ ها بستری شده بودند، مورد تجزیه ‌و تحلیل دقیق قرار دادند. نتایج این مطالعه، یافته‌ های پیشین مبنی بر شیوع بالاتر این سندرم در زنان را تایید کرد؛ به طوری که ۸۳ درصد از کل موارد ثبت شده مربوط به زنان بود.

اما این مطالعه، نکته جدید و بسیار مهمی را نیز درباره رابطه این بیماری با سن و به خصوص پیامدهای آن در مردان روشن کرد که پیش از این کمتر مورد توجه قرار گرفته بود. تیم تحقیقاتی در مقاله خود که در مجله معتبر “Journal of the American Heart Association” منتشر شده است، بیان می‌ کنند: “پیش از این مشخص شده بود که شیوع کاردیومیوپاتی تاکوتسوبو با افزایش سن بیشتر می‌ شود و معمولا پس از مواجهه با یک وضعیت استرس‌ زا، چه از نوع عاطفی و چه از نوع جسمی، بروز می‌ کند. مطالعه ما نشان داد که میزان بروز این بیماری در گروه سنی ۴۶ تا ۶۰ سال به ‌طور چشمگیری افزایش یافته است، به ‌طوری ‌که این گروه سنی نسبت به افراد ۳۱ تا ۴۵ سال، ۲.۶ تا ۳.۲۵ برابر بیشتر در معرض ابتلا به این سندرم قرار دارند.”

نویسندگان این پژوهش بر این باورند که این افزایش ناگهانی در شیوع بیماری در میانسالی ممکن است نتیجه ترکیبی از عوامل مختلف باشد. از جمله این عوامل می توان به سطح بالاتر استرس های شغلی و خانوادگی در این دوران از زندگی، تغییرات هورمونی مرتبط با افزایش سن، تغییر در الگوهای مصرف الکل و استعمال دخانیات، و همچنین وجود مشکلات سلامتی درمان نشده یا کنترل نشده مانند فشار خون بالا و چربی خون بالا اشاره کرد. تیم تحقیقاتی همچنین تاکید می کند: “این یافته جدید درباره ارتباط سنی، پیامدهای بالینی مهمی دارد و می ‌تواند به‌ عنوان ابزاری کارآمد برای پزشکان در جهت تمایز سریع ‌تر و دقیق ‌تر بین سندرم حاد کرونری (مانند حمله قلبی ناشی از انسداد عروق) و کاردیومیوپاتی تاکوتسوبو در بیماران میانسال مورد استفاده قرار گیرد.”

راز مرگبار بودن بیشتر سندرم قلب شکسته در مردان

شاید نگران کننده ترین یافته این مطالعه، تاییدی بر مشاهدات پراکنده قبلی بود: نتایج نشان داد مردانی که دچار سندرم قلب شکسته می شوند، دو برابر بیشتر از زنان در معرض خطر مرگ ناشی از این عارضه قرار دارند. دلیل این تفاوت قابل توجه در میزان مرگ و میر بین دو جنس، هنوز به طور کامل و قطعی مشخص نشده است و نیازمند تحقیقات بیشتری است.

یکی از دلایل احتمالی که پژوهشگران برای این تفاوت مطرح می کنند، می تواند به نوع محرک‌ هایی بازگردد که در اغلب موارد موجب بروز این بیماری در مردان می شود. در حالی ‌که زنان معمولا پس از تجربه رویدادهای عاطفی شدید مانند فوت عزیزان، تجربه طلاق، یا از دست ‌دادن شغل دچار سندرم قلب شکسته می‌ شوند، به نظر می ‌رسد در مردان، بیشتر فشارهای جسمانی و استرس ‌های فیزیکی ناگهانی (مانند یک بیماری حاد یا جراحی) عامل ایجاد کننده این بیماری هستند. این تفاوت در نوع محرک ممکن است بر شدت بیماری و پاسخ بدن به درمان تاثیر بگذارد.

دکتر محمد موحد، نویسنده ارشد این مطالعه، دیدگاه دیگری را نیز مطرح می‌ کند. او معتقد است ممکن است یکی از دلایل اینکه مردان در بهبودی از سندرم قلب شکسته ناگهانی دچار مشکل بیشتری می شوند و خطر مرگ در آن ها بالاتر است، این باشد که آن ها اغلب از حمایت اجتماعی کافی و موثر برای مدیریت استرس‌ های شدید و سوگواری برخوردار نیستند. در بسیاری از فرهنگ ها، از مردان انتظار می رود که احساسات خود را کمتر بروز دهند و به دنبال کمک عاطفی نباشند، که این امر می تواند فرآیند بهبود را برای آن ها دشوارتر کند.

پیامدهای یک قلب شکسته و لزوم توجه بیشتر

این مطالعه بار دیگر اهمیت توجه به سلامت روان و تاثیر مستقیم آن بر سلامت جسم، به ویژه قلب را نشان می دهد. سندرم قلب شکسته یک نمونه بارز از این ارتباط است و نباید آن را صرفا یک “داستان” یا یک واکنش احساسی گذرا تلقی کرد. این یک وضعیت پزشکی جدی با پیامدهای بالقوه مرگبار است، به خصوص برای مردان.

نتایج این پژوهش بر لزوم انجام تحقیقات بیشتر برای درک بهتر مکانیسم های زیربنایی این بیماری، شناسایی عوامل خطر دقیق تر در مردان و زنان، و یافتن راه های موثرتر برای پیشگیری و درمان آن تاکید می کند. همچنین، آگاهی بخشی به جامعه درباره این سندرم و علائم آن، و تشویق افراد، به ویژه مردان، به جستجوی حمایت های عاطفی و اجتماعی در هنگام مواجهه با استرس های شدید و دوره های سوگ، می تواند در کاهش بار این بیماری و پیامدهای ناگوار آن موثر باشد. در نهایت، شناخت بهتر از تفاوت های جنسیتی در بروز و پیامدهای بیماری ها، گامی اساسی به سوی پزشکی شخص محور و دقیق تر خواهد بود.