خاموشی اینترنت ؛ مدیریت بحران یا خودزنی اقتصادی؟

سحر میرزایی، عضو هیات علمی دانشگاه تهران، در تحلیل جدید خود به بررسی پیامدهای قطع طولانی مدت اینترنت پرداخته و استدلال می کند که این رویکرد نه تنها کمکی به مدیریت بحران نمی کند، بلکه ابزارهای اصلی کنترل شرایط را نیز تضعیف می کند. به عقیده او، اگر تصمیم گیران شرایط کشور را «جنگی» می دانند، باید مطابق با اصول «اقتصاد زمان جنگ» عمل کنند؛ اصلی که می گوید زیرساخت های تاب آور نباید قطع شوند، بلکه باید تقویت گردند.

اقتصاد دیجیتال؛ سنگر تاب آوری در شرایط بحرانی

تاب آوری اقتصادی در زمان جنگ یا درگیری، تعریفی مشخص دارد: انعطاف پذیری بالا، امکان تداوم فعالیت از راه دور، وابستگی کم به دارایی های فیزیکی و توانایی حفظ ارتباط با بازارهای خارجی. این ویژگی ها دقیقا همان چیزی است که اکوسیستم دیجیتال، شامل استارتاپ ها، فریلنسرها و شرکت های نرم افزاری به اقتصاد کشور تزریق می کنند.

وقتی در شرایط بحرانی، مسیرهای فیزیکی بسته می شود، حمل و نقل دچار مشکل شده و حضور نیروی کار در محل سخت می شود، اقتصاد برای بقا به مسیرهایی نیاز دارد که به جاده و ساختمان وابسته نباشند. در چنین وضعیتی، اینترنت یکی از معدود مسیرهای حیاتی باقی مانده است که نباید مسدود شود.

درس هایی از اوکراین و لبنان؛ اینترنت به عنوان شریان حیاتی

نگاهی به تجربه کشورهایی مانند اوکراین که درگیر جنگ تمام عیار بوده اند، حقایق مهمی را روشن می کند. اوکراین در حالی جنگ را تجربه کرد که صنعت فناوری اطلاعات آن نه تنها متوقف نشد، بلکه به دومین صنعت بزرگ صادراتی این کشور تبدیل گشت.

طبق آمارها، در دوران جنگ، صنعت آی تی اوکراین بین ۳۷ تا ۴۲ درصد از صادرات خدمات و ۱۳ درصد از کل صادرات این کشور را تشکیل داده است. این یعنی در اوج بحران نظامی، بخش دیجیتال توانسته ارزآوری کند، اشتغال را نگه دارد و جریان مالی کشور را زنده نگه دارد. گزارش های رسمی از لبنان نیز نشان می دهد که بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) توانسته کارآمدتر از سایر بخش ها در برابر شوک های اقتصادی و سیاسی مقاومت کند.

شلیک به پای سالم اقتصاد زخمی

میرزایی با استفاده از یک تشبیه قابل تامل، وضعیت فعلی را توصیف می کند. او اقتصاد کشور را در شرایط جنگی به انسانی تشبیه می کند که از چند ناحیه زخمی شده و لنگ می زند. در این میان، اینترنت نقش «پای سالم» باقی مانده را بازی می کند. قطع کردن اینترنت برای بیش از ۴۰۰ ساعت، شبیه آن است که فرد زخمی با دستان خودش به تنها پای سالم باقی مانده اش شلیک کند.

برآوردهای اقتصادی نشان می دهد که هزینه خاموشی دیجیتال روزانه از ۳ هزار میلیارد تومان تا ده ها میلیون دلار متغیر است. این ارقام نشان می دهد که قطع شبکه، تنها یک تصمیم امنیتی نیست، بلکه ضربه ای مهلک به پیکره اقتصاد است.

امنیت بدون اقتصاد معنا ندارد

این استاد دانشگاه در پایان تاکید می کند که اگر باور داریم کشور در شرایط بحرانی است، باید برای تاب آوری اقتصادی برنامه داشته باشیم. تجربه جهانی نشان داده است که بخش دیجیتال یکی از امن ترین و پایدارترین مسیرها برای تداوم حیات اقتصادی در زمان خطر است. بنابراین، قطع اینترنت نه تنها مدیریت بحران نیست، بلکه به معنای خلع سلاح کردن کشور از ابزارهای مدرن مدیریت بحران است.