امیدها رنگ باخت؛ مطالعه بزرگ دانشگاه USC نشان داد قرص‌ های روغن ماهی تاثیری بر تقویت حافظه و پیشگیری از آلزایمر ندارند

نتایج یک کارآزمایی بالینی بزرگ و گسترده نشان داده است که مکمل‌های روغن ماهی حاوی امگا-۳ (Omega-3) برخلاف تصور عموم، هیچ تاثیری در بهبود حافظه یا کاهش روند تغییرات مغزی مرتبط با بیماری آلزایمر ندارند.

به گزارش بخش اخبار علمی زوم تک به نقل از بخش علوم پزشکی دانشگاه کالیفردیای جنوبی (USC)، مردم سالانه بیش از ۱ میلیارد دلار صرف خرید مکمل‌های روغن ماهی می‌کنند؛ چرا که تبلیغات بی‌شمار ادعا دارند اسیدهای چرب امگا-۳ موجود در آن‌ها به سلامت مغز کمک می‌کند. این مواد مغذی حیاتی به ساخت و حفظ ارتباطات بین سلول‌های مغزی که برای تفکر و حافظه مهم هستند، کمک می‌کنند. اما تحقیقات جدید موسسه پزشکی Keck وابسته به دانشگاه USC نشان می‌دهد که افزایش سطح امگا-۳ از طریق مکمل‌ها، آن فوایدی را که مردم انتظار دارند برای مغز به همراه ندارد.

جزئیات آزمایش بالینی دو ساله روی افراد در معرض خطر آلزایمر

این مطالعه که در مجله معتبر eBioMedicine منتشر شده است، نشان داد با وجود اینکه امگا-۳ موجود در روغن ماهی با موفقیت به مغز رسیده است، اما هیچ تغییری در شاخص‌های سلامت مغز افراد مسنی که در معرض خطر ابتلا به بیماری آلزایمر قرار داشتند، ایجاد نکرده است. در طول این کارآزمایی بالینی دو ساله، دوکورکورانه و کنترل‌شده با دارونما (Placebo)، محققان دریافتند که مکمل‌های دوز بالای امگا-۳ در بهبود حافظه، عملکرد شناختی یا جلوگیری از کاهش سلول‌های مغزی در نواحی مرتبط با آلزایمر کاملاً ناتوان بوده‌اند.

دکتر حسین ناجی یاسین (Hussein Naji Yassine)، مدیر مرکز سلامت مغز اختصاصی USC و پژوهشگر اصلی این مطالعه می‌گوید: «همه ما آرزو می‌کنیم یک معجزه برای پیشگیری از آلزایمر وجود داشته باشد، اما یافته‌های ما نشان داد که مکمل‌های روغن ماهی از سلامت مغز محافظت نمی‌کنند. اگرچه امگا-۳ نقش مهمی در تشکیل ارتباطات سلولی مغز مورد نیاز برای شناخت دارد، اما نتایج ما از مکمل‌های روغن ماهی به عنوان یک اقدام پیشگیرانه در برابر آلزایمر پشتیبانی نمی‌کند.»

روغن ماهی به مغز رسید، اما معجزه نکرد

این مطالعه شامل ۳۶۵ بزرگسال بین ۵۵ تا ۸۰ سال بود که به ندرت ماهی (منبع اصلی رژیم غذایی اسیدهای چرب امگا-۳) مصرف می‌کردند. محققان همه شرکت‌کنندگان را در معرض خطر بالای ابتلا به بیماری آلزایمر می‌دانستند. تقریباً نیمی از آن‌ها (۴۷٪) حامل ژن APOE4 بودند که قوی‌ترین عامل خطر ژنتیکی شناخته‌شده برای ابتلا به آلزایمر در سنین بالا است.

شرکت‌کنندگان به طور تصادفی برای دریافت مکمل روزانه روغن ماهی یا دارونما تقسیم شدند. هر مکمل حاوی ۲۰۰۰ میلی‌گرم دوکوزاهگزانوئیک اسید (DHA) بود؛ یک اسید چرب امگا-۳ که نقش مهمی در عملکرد مغز ایفا می‌کند. یکی از اولین اهداف محققان این بود که تعیین کنند آیا DHA موجود در مکمل‌ها واقعاً می‌تواند به مغز راه پیدا کند یا خیر. برای پاسخ به این سوال، آن‌ها سطح DHA را در مایع مغزی-نخاعی اندازه‌گیری کردند. پس از شش ماه، سطح DHA به طور متوسط ۱۷ درصد افزایش یافت که تایید می‌کرد این ماده مغذی با موفقیت به مقصد مورد نظر خود رسیده است.

عدم تاثیر در پدیده پیری مغز و کوچک شدن هیپوکامپ

اگرچه اسید چرب DHA به مغز رسید، اما این اتفاق به مزایای شناختی قابل اندازه‌گیری تبدیل نشد. محققان توانایی‌های حافظه و تفکر شرکت‌کنندگان را در شروع مطالعه و بار دیگر دو سال بعد ارزیابی کردند. افرادی که مکمل‌های DHA مصرف کرده بودند، در تست‌های شناختی هیچ عملکرد بهتری نسبت به افرادی که دارونما دریافت کرده بودند، نشان ندادند.

نتایج تصویربرداری مغزی (اسکن‌های مغزی) نیز داستان مشابهی را روایت کردند. اسکن‌ها نشان دادند که مکمل‌های روغن ماهی روند کوچک شدن هیپوکامپ (Hippocampus) را کند نکرده‌اند؛ هیپوکامپ ناحیه‌ای حیاتی برای حافظه در مغز است که به طور معمول به عنوان نشانگری برای پیری مغز و خطر آلزایمر استفاده می‌شود.

چرا امگا-۳ به شکل قرص بی‌اثر است؟ تکیه بر سبک زندگی سالم

این یافته‌ها محققان را بر آن داشته تا بررسی کنند چرا امگا-۳ می‌تواند بدون ایجاد بهبود قابل توجه در سلامت مغز، به آن دسترسی پیدا کند. بر اساس تحقیقات قبلی، دکتر یاسین و همکارانش حدس می‌زنند که امگا-۳ زمانی که به عنوان بخشی از یک الگوی غذایی کامل مانند رژیم غذایی مدیترانه‌ای مصرف شود، بسیار موثرتر از زمانی است که به عنوان یک مکمل دارویی مجزا مصرف می‌شود. رژیم مدیترانه‌ای به طور طبیعی سرشار از امگا-۳ است و با کاهش خطر ابتلا به بیماری آلزایمر مرتبط است.

دکتر یاسین می‌گوید: «ما بر درک بهتر نحوه پردازش امگا-۳ توسط مغز تمرکز کرده‌ایم و اینکه آیا عواملی مانند سلامت ضعیف، الگوی رژیم غذایی، خطر ژنتیکی و سن ممکن است توانایی مغز را برای جذب و استفاده موثر از امگا-۳ تغییر دهند یا خیر. ما در حال کار برای توسعه داروهایی هستیم که ممکن است به مغز کمک کند تا از این مواد مغذی برای حفظ عملکرد شناختی بهتر استفاده کند.»

اگرچه عوامل سبک زندگی به طور مستقیم در این مطالعه مورد آزمایش قرار نگرفتند، اما محققان تاکید می‌کنند که حفظ سلامت عمومی یکی از موثرترین راه‌ها برای حمایت از عملکرد مغز و کاهش خطر آلزایمر است. داشتن یک سبک زندگی سالم شامل ورزش منظم، خواب باکیفیت و رژیم غذایی متعادل، معادل انجام تعمیرات منظم و تعویض روغن باکیفیت برای خودرو است. اگر به مشکلات سلامتی در سایر نقاط بدن رسیدگی نشود، مغز به احتمال زیاد کارایی بیشتری را از دست خواهد داد.