کدام شرکت ها در روزهای قطعی اینترنت داشتند؟

در حالی که اکثر کاربران ایرانی روزهای گذشته را در خاموشی کامل دیجیتال سپری کردند، گزارش های فنی نشان می دهد که جریان اینترنت به طور کامل قطع نشده بود. داده های جدید منتشر شده توسط «کلادفلر» پرده از این راز برمی دارد که در اوج اختلالات، گروهی از کاربران از طریق پنج تامین کننده اصلی اینترنت (پرووایدر) همچنان به شبکه جهانی متصل بوده اند.

پنج دروازه باز در میان دیوارهای بلند فیلترینگ

بر اساس گزارش تحلیلی کلادفلر که جزئیات آن توسط یکی از شرکت های هاستینگ در اختیار رسانه ها قرار گرفته است، در بازه زمانی هفت روزه اخیر، ترافیک مصرفی کاربران ایرانی روی پنج اپراتور و شرکت ارائه دهنده خدمات اینترنتی متمرکز بوده است. این داده ها نشان می دهد که بیشترین سهم اتصال کاربران به شبکه اینترنت، مربوط به شرکت های «ارتباطات سیار ایران (همراه اول)»، «ایرانسل»، «شرکت مخابرات ایران»، «فناوا» و «نگین ارتباطات آوا (نگین تل)» بوده است.

سهم شرکت ها از درخواست های DNS؛ زیرساخت در صدر

نکته قابل تامل دیگر در این گزارش، وضعیت ارسال درخواست های DNS به خارج از کشور است. پس از قطع سراسری، به مرور امکان ارسال این درخواست ها فراهم شد. آمارها نشان می دهد که کدام پرووایدرها بیشترین ترافیک را در این بخش داشته اند:

در رتبه نخست، «شرکت ارتباطات زیرساخت» با اختصاص ۴۷.۹ درصد از کل درخواست ها قرار دارد که مدیریت دروازه اصلی اینترنت کشور را بر عهده دارد. پس از آن، «ایرانسل» با ۲۰.۸ درصد، «مخابرات» با ۱۳.۸ درصد، «همراه اول» با ۸.۳ درصد و «رایتل» با ۵.۱ درصد در رتبه های بعدی ایستاده اند.

ترافیک اینترنت از کدام مسیرها عبور کرد؟

بررسی فهرست سیستم های خودگردان (AS) در داده های کلادفلر نشان می دهد که نیمی از اینترنت آزاد شده در روزهای اخیر، از طریق شبکه شرکت ارتباطات زیرساخت عبور کرده است. پس از زیرساخت، شبکه شرکت هایی نظیر «افرانت» و «رسپینا» بیشترین سهم را در انتقال ترافیک داشته اند. در رده های بعدی نام شرکت هایی همچون آسیاتک، آفاق، گروه فناوا، موسسه عصر پردازش اطلاعات امین و پادیز داده رسان به چشم می خورد.

یک کارشناس شبکه در تحلیل این موضوع به زومیت توضیح داد: «حضور این نام ها لزوما به معنای سفید شدن (Whitelisting) کل آن شرکت نیست؛ بلکه احتمال دارد آی پی شرکت ها یا سازمان های خاصی که اینترنت خود را از این سرویس دهنده ها تامین می کنند، در لیست سفید قرار گرفته و به اینترنت دسترسی داشته اند.»

جهش استفاده از فیلترشکن ها از روز شنبه

بخش دیگری از نمودارهای کلادفلر به مقایسه ترافیک کاربران عادی و ربات ها (BOT) اختصاص دارد. در این نمودار، رشد ناگهانی فعالیت بات ها از روز شنبه مشاهده می شود که در ادبیات فنی شبکه در ایران، عمدتا به معنای افزایش ترافیک کلاینت های فیلترشکن و وی پی ان است. از آنجا که نمودار به صورت نرمالایز شده ارائه شده، افت کلی ترافیک در آن محسوس نیست، اما تغییر رفتار شبکه به وضوح دیده می شود.

تایید رسمی علت قطعی: دستور سیستم های حاکمیتی

طبق آخرین گزارش های قابل دسترسی پیش از قطعی کامل، از روز پنجشنبه هجدهم دی ماه، میزان آدرس دهی پروتکل اینترنت نسخه شش (IPv6) در ایران افتی ۹۸.۵ درصدی را تجربه کرد. حالا پس از گذشت یک هفته، کلادفلر در گزارش نهایی خود علت این خاموشی گسترده را به صراحت «دستور سیستم های حاکمیتی» (Government Directed) اعلام کرده است.