نگاهی علمی به تأثیر یوگا بر طول عمر: آیا شواهد کافی وجود دارد؟

به گزارش بخش اخبار پزشکی زوم تک , یوگا، این تمرینات باستانی که ریشه در فلسفه و معنویت دارد، امروزه به عنوان یک ورزش محبوب و روشی برای بهبود سلامتی شناخته می‌شود. بسیاری از افراد بر این باورند که یوگا می‌تواند به افزایش طول عمر کمک کند. اما آیا این ادعا از نظر علمی نیز قابل اثبات است؟ در سال‌ های اخیر، مطالعات متعددی به بررسی تأثیر یوگا بر سلامت و طول عمر پرداخته‌اند. در این مقاله، به بررسی نتایج این مطالعات و شواهد علمی موجود در این زمینه می‌پردازیم.

راز جوانی و طول عمر: آیا یوگا اکسیر حیات است؟

یوگا، این هنر باستانی، نه تنها به بهبود سلامتی در دوران پیری کمک می‌کند، بلکه برخی معتقدند که می‌تواند کلید زندگی طولانی‌ تر و حفظ سلامت ذهنی باشد. آیا واقعاً یوگا می‌تواند راز طول عمر را در خود پنهان کرده باشد؟

دیزی تیلور، بانوی صدساله اهل چلمزفورد انگلستان، به این سوال پاسخ مثبت می‌دهد. او در مصاحبه‌ ای به مناسبت صد و پنجمین سالگرد تولدش، زندگی طولانی و سالم خود را مدیون یوگا، خوش‌ بینی و قدردانی از داشته‌ هایش می‌داند. به گفته‌ ی او، یوگا به ویژه در حفظ سلامت ذهنی او نقش بسزایی داشته است. او هنوز هم در این سن بالا، یوگا را (هرچند به صورت نشسته) تمرین می‌کند.

اما آیا تنها دیزی تیلور است که به تاثیر یوگا بر طول عمر اعتقاد دارد؟

بسیاری از اساتید برجسته یوگا در دنیا، عمر طولانی و سالمی داشته‌اند. به عنوان مثال، بی.کی.اس آینگار، از مشهور ترین اساتید یوگا، در کودکی به بیماری‌ های سختی مانند مالاریا، تیفوئید و سل مبتلا شد و پزشکان امیدی به زنده ماندن او نداشتند. اما او با کشف یوگا و تمرین روزانه (حتی تا 10 ساعت)، نه تنها بر بیماری‌ هایش غلبه کرد، بلکه تا 95 سالگی زندگی کرد.

یوگی به کسی گفته می‌شود که یوگا را تمرین می‌کند و فلسفه آن را در زندگی خود به کار می‌گیرد. بسیاری از یوگی‌ های برجسته دیگر نیز عمر طولانی داشته‌اند. تیرومالای کریشنا ماچاریه، برادر شوهر و استاد آینگار و بنیان‌ گذار وینیاسا یوگا، تا 100 سالگی عمر کرد. کریشنا پاتابی جویس، شاگرد برجسته‌ ی دیگر کریشنا ماچاریه و بنیان‌گذار آشتانگا یوگا که موج یوگای فیتنس را راه‌ اندازی نمود، نیز تا 93 سالگی در قید حیات بود.

فواید یوگا برای سالمندان

یوگا، حتی در سنین بالا، فواید بسیاری دارد. مطالعات نشان می‌دهند که تمرین یوگا می‌تواند بیماری‌ های مرتبط با افزایش سن مانند فشار خون بالا، چربی خون و چاقی را کاهش دهد. همچنین، یوگا به کاهش افسردگی، استرس و اضطراب کمک می‌کند و با داشتن سبک زندگی سالم‌ تر، از جمله رژیم غذایی بهتر، مرتبط است. شواهد نشان می‌دهند که یوگا نقش مهمی در کند کردن روند پیری و حفظ جوانی دارد.

یوگا و جوانی سلول‌ ها

تحقیقات نشان می‌دهد که یوگا می‌تواند روند پیری را در سطح سلولی تحت تاثیر قرار دهد. در یک مطالعه، افرادی که یوگا تمرین می‌کردند، افزایش 43 درصدی در فعالیت تلومراز (آنزیمی که پیری سلولی را کند می‌کند) داشتند، در حالی که افرادی که فقط استراحت کرده بودند، کمتر از چهار درصد افزایش فعالیت تلومراز را نشان دادند.

علاوه بر این، برخی یوگی‌ های با تجربه قادرند متابولیسم بدن خود را تا حدی کاهش دهند که وضعیت فیزیولوژیکی‌ شان مشابه حیوانات در حالت خواب زمستانی شود؛ بدین صورت که تنفس، ضربان قلب و حتی دمای بدن آن‌ ها به طور قابل توجهی کاهش می‌یابد. در حیوانات، این حالت استراحت باعث افزایش طول عمر می‌شود و برخی معتقدند که همین امر می‌تواند در مورد انسان‌ ها نیز صدق کند.

یوگا و سلامت مغز

شواهد همچنین نشان می‌دهند که یوگا به حفظ سلامت ذهنی در دوران سالمندی کمک می‌کند. با افزایش سن، یادگیری و ایجاد خاطرات جدید دشوار تر می‌شود؛ وضعیتی که با کاهش ماده‌ ی هیپو کامپ در مغز همراه است. اما مطالعه‌ ای نشان داد افرادی که یوگا تمرین می‌کنند، در مقایسه با هم‌ سن‌ های خود که یوگا نمی‌کنند، حجم مغزی بیشتری به ویژه در هیپو کامپ دارند. جالب‌ تر اینکه هرچه فرد مدت بیشتری یوگا انجام داده باشد، حجم مغز او بیشتر است.

همچنین مطالعه‌ ی دیگری نشان داد حجم مغز افراد 40 تا 50 ساله‌ ای که مدیتیشن می‌کنند، مشابه حجم مغز افراد 20 تا 30 ساله‌ ای است که این کار را انجام نمی‌دهند. مدیتیشن بخش مهمی از یوگا محسوب می‌شود.

با اینکه بسیاری از مطالعات بر کنترل عوامل احتمالاً موثر در ریسک کاهش شناختی فرد (مانند عادات زندگی و ژنتیک) تمرکز کرده‌اند، تحقیقاتشان کامل نیست و بنابراین این ارتباط‌ها صرفاً همبستگی محسوب می‌شوند. اما تحقیقات نشان داده که مدیتیشن می‌تواند باعث افزایش حجم مغز به طور علّی و نسبتا سریع شود.

در مطالعه‌ ای که روی افراد فاقد تجربه‌ ی مدیتیشن انجام شد، یک گروه به مدت چهار ماه در دوره‌ ی مدیتیشن شرکت کرد و گروه دیگر این کار را انجام نداد. بعد از چهار ماه، حجم مغز در گروه مدیتیشن به طور چشمگیری افزایش یافت و این تغییر به ویژه در هیپو کامپ مشاهده شد. داده‌ ها نشان می‌دهند که مدیتیشن و یوگا با سن مغزی جوان‌ تر مرتبط هستند.

مطالعات روی یوگا همچنین به هوش سیال (توانایی حل مشکلات جدید و شناسایی الگوها) پرداخته‌ اند. این توانایی با افزایش سن کاهش می‌یابد، اما تحقیقات نشان داده که افراد میانسال که سال‌ ها یوگا یا مدیتیشن کرده‌اند، در مقایسه با هم‌ سن‌ های خود که این فعالیت‌ها را انجام نداده‌ اند، هوش سیال بهتری دارند.

آیا یوگا واقعاً طول عمر را افزایش می‌دهد؟

با این اوصاف، آیا شواهد مستقیمی وجود دارد که نشان دهد یوگا عمر را طولانی می‌کند؟ در یک مطالعه برای بررسی این موضوع، محققان از داده‌ های مرتبط با شاخص ملی مرگ و سرشماری ملی سلامت و تغذیه که یک نظر سنجی جامع در دست انجام از وضعیت سلامت و تغذیه‌ ی جمعیت ایالات متحده است، استفاده کردند. از میان 22,598 شرکت‌کننده، سؤالاتی در مورد عادات سبک زندگی آن‌ ها پرسیده شد؛ از جمله اینکه آیا آن‌ ها یوگا انجام می‌دهند یا خیر.

نتایج درخور توجه بود: به طور متوسط 8 سال و نیم پس از بررسی، خطر مرگ در افرادی که یوگا می‌کردند، تقریباً دو سوم کمتر از دیگران بود. با این حال، یکی از نکات مهم این بود که یوگی‌ ها معمولاً از نظر سنی جوان‌ تر از میانگین شرکت‌ کنندگان بودند. وقتی سن در تجزیه و تحلیل در نظر گرفته شد، دیگر هیچ تفاوتی بین مرگ و میر در یوگی‌ ها و غیر یوگی‌ ها وجود نداشت.

در نتیجه، به نظر نمی‌رسد که یوگا موجب افزایش طول عمر شود؛ اما به حفظ سلامت و به ویژه سلامت ذهنی در دوران پیری کمک می‌کند. دیزی تیلور در مصاحبه خود در مورد خواهر 103 ساله و پنج خواهر و برادر دیگرش که هر کدام بیش از 90 سال عمر کرده‌اند صحبت کرد. بنابراین در مورد تیلور، به نظر می‌رسد طول عمر او بیشتر یک ویژگی خانوادگی باشد.

با این حال به نظر می‌رسد یوگا بدن ما را در دوران پیری سالم‌ تر و بالا تر از همه از نظر ذهنی سالم‌ تر نگه می‌دارد و شاید، همان طور که برای دیزی تیلور پیش آمد، بتواند ترس از پیری را از بین ببرد.