تست استارشیپ V3 اسپیس ایکس با شکست مواجه شد: بدنه بوستر زیر فشار مچاله شد

به نظر می‌ رسد که نسخه سوم استارشیپ (Starship V3) قبل از پرتاب به فضا، نیاز به کار و بررسی‌ های بیشتری دارد.

به گزارش بخش اخبار علمی زوم تک به نقل از Space.com، شرکت اسپیس ایکس در روز پنجشنبه (۲۰ نوامبر)، بوستر ۱۸ (Booster 18) را که مرحله اول از اولین مگاراکت «نسخه ۳» استارشیپ محسوب می‌شود، برای آغاز اولین دور آزمایش‌ها پیش از تست پرواز بعدی این وسیله، به سکوی پرتاب منتقل کرد. قرار است نسخه V3 پرچم‌ دار مسیر توسعه باشد و جایگزین استارشیپ V2 شود؛ نسخه‌ای که پس از یک سال چالش‌ های رو به رشد، با دو پرواز آزمایشی موفق متوالی در ماه آگوست و اکتبر امسال، کار خود را به پایان رساند.

آغاز پرچالش برای نسل جدید راکت‌ های اسپیس ایکس

اکنون به نظر می‌رسد که نسخه V3 نیز چالش‌ های رشد خاص خود را خواهد داشت. اسپیس ایکس در پستی در پلتفرم X در تاریخ ۲۰ نوامبر اعلام کرد که آزمایش‌ها روی این بوستر جدید در تأسیسات استاربیس (Starbase) این شرکت در تگزاس جنوبی آغاز خواهد شد. این شرکت اعلام کرد: «اولین عملیات‌ها، سیستم‌های پیشران بازطراحی‌شده بوستر و استحکام ساختاری آن را آزمایش خواهند کرد.» اما تا صبح جمعه (۲۱ نوامبر)، این بوستر نشانه‌هایی از آسیب جدی را به نمایش گذاشت.

در پستی که صبح جمعه در شبکه اجتماعی X منتشر شد، کاربری به نام Starship Gazer که پروفایل او نزدیک به نیم دهه مستندسازی توسعه استارشیپ را نشان می‌دهد، تصویری از بوستر ۱۸ منتشر کرد که در آن بخش زیادی از قسمت پایینی وسیله مانند یک قوطی نوشابه خالی، مچاله شده بود.

آسیب جدی به مخزن اکسیژن مایع در تست فشار

آنطور که در عکس پیداست، هرگونه آزمایش پیشرانش و یکپارچگی ساختاری که اسپیس ایکس در طول شب انجام داده، کار خود را کرده و برخی از ایرادات را در این وسیله نقلیه فولاد ضد زنگ آشکار ساخته است.

استارشیپ گیزر (Starship Gazer) در پست خود نوشت: «آسیب بسیار قابل‌توجه به کل بخش مخزن اکسیژن مایع (LOX).»

به گفته اسپیس ایکس، هنوز خیلی زود است که بدانیم دقیقاً چه چیزی اشتباه پیش رفته است.

بیانیه رسمی اسپیس ایکس درباره حادثه بوستر ۱۸

این شرکت روز جمعه در شبکه اجتماعی X نوشت: «بوستر ۱۸ در حین تست فشار سیستم گازی که ما پیش از تست‌های اثبات ساختاری انجام می‌دادیم، دچار ناهنجاری شد. هیچ پیشرانی (سوخت) در وسیله وجود نداشت و موتورها هنوز نصب نشده بودند. تیم‌ها برای اطمینان از علت حادثه به زمان نیاز دارند تا بررسی‌های لازم را انجام دهند. از آنجایی که ما فاصله ایمن را برای پرسنل در حین این نوع آزمایش‌ها حفظ می‌کنیم، هیچ‌کس آسیب ندیده است. سایت پاکسازی شده باقی مانده و ما در حال کار روی طرح‌هایی برای ورود ایمن مجدد به سایت هستیم.»

تفاوت‌ های فنی و طراحی استارشیپ V2 و V3

از نظر بصری، استارشیپ‌های V2 و V3 بسیار شبیه به هم هستند. با این حال، نسخه V3 کمی بلندتر است — حدود ۵ فوت (۱.۵ متر) بلندتر از V2 — و همچنین دارای یک حلقه «هات استیج» (Hot Stage) یکپارچه است؛ ساختاری که دو مرحله استارشیپ را به هم متصل می‌کند. (حلقه هات استیج در نسخه V2 یک جزء جداگانه بود که پس از جداسازی از هر دو مرحله استارشیپ جدا می‌شد و می‌افتاد).

بوستر جدید همچنین برای پرواز با قدرت موتورهای ارتقا یافته رپتور ۳ (Raptor 3) اسپیس ایکس بازنگری شده است. علاوه بر این، بوسترهای نسخه V3 به جای ۴ عدد، تنها از ۳ عدد باله مشبک (Grid Fin) برای کنترل پایداری آیرودینامیکی هنگام فرود استفاده خواهند کرد که هر کدام حدود ۵۰ درصد بزرگتر از همتایان خود در نسخه V2 خواهند بود.

تأثیر شکست اخیر بر روند پروازهای استارشیپ

جدیدترین حادثه ناگوار می‌تواند شتاب به دست آمده توسط اسپیس ایکس را پس از یک سال پرفراز و نشیب از پروازهای آزمایشی برای استارشیپ V2 کند نماید. آن راکت در سال ۲۰۲۵ پنج بار پرتاب شد، اما تنها در دو پرتاب آخر موفق به دستیابی به اهداف مأموریت خود شد.

اسپیس ایکس در دو پرواز اول استارشیپ در سال جاری موفق شد بوسترهای سوپر هوی (Super Heavy) بازگشتی را با استفاده از بازوهای مکانیکی شبیه چاپستیک برج پرتاب، موسوم به «مکزایلا» (Mechazilla)، در سکوی پرتاب بگیرد. این شرکت سپس موفق شد یکی از آن بوسترها را در یک پرواز بعدی در ماه مه مجدداً پرتاب کند. و در حالی که سومین پرتاب استارشیپ در سال ۲۰۲۵ منجر به از دست رفتن هر دو بخش سوپر هوی و شیپ (مرحله بالایی وسیله) شد، دو پرواز نهایی سال موفقیت کامل تلقی شدند؛ که شامل استقرار مجموعه‌ای از محموله‌های شبیه‌ساز جرم ماهواره‌های استارلینک توسط شیپ، ورود ایمن مجدد به جو زمین و فرود نرم (اسپلش‌داون) هر دو مرحله در مناطق هدف مربوطه در دریا بود.

نگرانی‌ ها درباره برنامه آرتمیس ۳ ناسا و سفر به ماه

علیرغم موفقیت‌های اخیر، عقب‌نشینی‌های استارشیپ در نیمه اول سال و اکنون این حادثه جدید با نسخه V3 قبل از اینکه حتی از زمین بلند شود، سؤالاتی را در مورد آمادگی این فضاپیما برای بزرگترین مشتری فعلی اسپیس ایکس ایجاد می‌کند.

ناسا با اسپیس ایکس قرارداد بسته است تا از استارشیپ به عنوان ماه‌نشین (لندر) برای مأموریت آرتمیس ۳ (Artemis 3) این آژانس استفاده کند؛ مأموریتی که فضانوردان را برای اولین بار از سال ۱۹۷۲ به سطح ماه بازمی‌گرداند. ناسا سال ۲۰۲۷ را برای آن مأموریت هدف‌گذاری کرده است، اما گزارش‌های اخیر درباره زمان‌بندی‌های داخلی اسپیس ایکس، این تخمین‌ها را به زودتر از سال ۲۰۲۸ موکول نمی‌کند.

اینکه شکست بوستر ۱۸ چگونه بر آن زمان‌بندی تأثیر می‌گذارد و چه معنایی برای طراحی کلی بوستر V3 دارد، هنوز مشخص نیست، اما ممکن است ناسا منتظر نماند تا پاسخ این سوال را پیدا کند. حتی قبل از اینکه نسخه V3 برای آزمایش خارج شود، آژانس فضایی با توجه به پیشرفت با تأخیر اسپیس ایکس در توسعه استارشیپ، شروع به بررسی سایر گزینه‌های ماه‌نشین کرده بود.

انتقادهای جیم برایدنستاین و چالش سوخت‌رسانی در مدار

استارشیپ اخیراً توسط جیم برایدنستاین، مدیر سابق ناسا، در جریان جلسه استماع کمیته بازرگانی سنا در ۳ سپتامبر به رهبری سناتور تد کروز و با عنوان «ماه بدی در حال طلوع است» مورد انتقاد قرار گرفت. برایدنستاین در سخنان خود از معماری طراحی استارشیپ انتقاد کرد و بر تعداد نقاط عطفی که هنوز باید قبل از تایید صلاحیت برای فرود انسان روی ماه به آن‌ها دست یابد، تاکید ورزید.

به عنوان مثال، قبل از پرواز دادن هر فضانورد آرتمیس، اسپیس ایکس هنوز باید انتقال سوخت برودتی در مدار را بین فضاپیماهای مرحله بالایی (Ship) نشان دهد و حداقل یک شیپ بدون سرنشین را روی ماه فرود آورد. یکی از تندترین انتقادات برایدنستاین بر آنچه اسپیس ایکس تخمین می‌زند برای انجام این شاهکارها لازم است، متمرکز بود. پس از پرتاب ماه‌نشین استارشیپ به مدار زمین، ممکن است حدود دوازده پرتاب اضافی استارشیپ لازم باشد تا سوخت کافی برای انجام سفر به لندر برسد. (تعداد دقیق موضوع بحث است، زیرا اسپیس ایکس و ناسا تخمین‌های متفاوتی ارائه کرده‌اند).

اکنون، آن اهداف در حالی به حاشیه می‌روند که اسپیس ایکس باید تعیین کند چگونه بهترین روش سوخت‌گیری بوستر V3 خود را روی زمین انجام دهد، بدون اینکه بدنه آن تحت فشار مچاله شود.