کارگاه‌های جنجالی «فرار از هوش مصنوعی»؛ اقدام کتابداران علیه هوش مصنوعی اجباری غول‌ های فناوری

«همه توی برنامه من سرشون توی گوشیه!» این جمله‌ای است که چارلی بیلی، کتابدار فیلادلفیای جنوبی، با شوخی می‌گوید. او درست پیش از این از مخاطبان خود خواسته بود که تلفن‌های همراهشان را بیرون بیاورند تا فرآیند گام‌به‌گام غیرفعال کردن هوش مصنوعی از جمله اپل اینتلیجنس (Apple Intelligence) و جمینای گوگل (Google Gemini) را به آن‌ها آموزش دهد.

به گزارش بخش اخبار فناوری زوم تک به نقل از تک‌کرانچ، بیلی در جلوی کلاس درس کتابخانه‌ای ایستاده که برای کودکان تجهیز شده است؛ نقطه کانون توجه، فرش پررنگ‌ونگاری است که او روی آن ایستاده و یادآوری می‌کند حرف M برای “Moon” (ماه) و Z برای “Zebra” (گورخر) است. اما حدود ۲۰ فرد بالغ حاضر در اتاق برای یادگیری حروف الفبا اینجا نیستند. آن‌ها در کارگاهی با عنوان «دوری از هوش مصنوعی» (Avoiding AI) شرکت کرده‌اند تا راهکار مقابله با سیستم‌هایی را بیاموزند که بدون اجازه وارد زندگی‌شان شده است.

بیلی در این باره گفت: «من از احساس سرخوردگی و خستگی مردم الهام گرفتم؛ حس این‌که ابزارهای هوش مصنوعی به نوعی به آن‌ها تحمیل شده‌اند و احساس می‌کنند ابزارهایی که هرگز خواستارشان نبوده‌اند، ناگهان در تمام بخش‌های زندگی‌شان ظاهر شده‌اند.»

نحوه برگزاری کارگاه‌ های آموزش غیرفعال کردن هوش مصنوعی

بیلی این کارگاه یک‌ساعته را با مرور کلی نحوه کارکرد چت‌بات‌های هوش مصنوعی و سایر ابزارهای مصرفی این فناوری آغاز می‌کند؛ او توضیح می‌دهد که چرا ممکن است برخی تمایل به استفاده از این محصولات داشته باشند و در مقابل، چرا گروهی دیگر تصمیم به عدم استفاده می‌گیرند. سپس، او به سراغ محبوب‌ترین پلتفرم‌ها و دستگاه‌های دنیای فناوری می‌رود و دستورالعمل‌های گام‌به‌گام را روی ویدیوپروژکتور نمایش می‌دهد تا افراد را برای خاموش کردن ویژگی‌های هوش مصنوعی هدایت کند.

بیلی افزود: «به عنوان یک کتابدار، فکر می‌کنم مهم است که این اقدام را به عنوان ارتقای سواد دیجیتال و کمک به مردم برای بازگرداندن استقلالشان در تصمیم‌گیری برای استفاده یا عدم استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی ببینیم. این موضوع بسیار اهمیت دارد، به‌ویژه زمانی که نادیده گرفتن آن‌ها بسیار دشوار شده و طراحی نرم‌افزارها به‌گونه‌ای است که پذیرش اجباری را تحمیل می‌کند.»

بیلی ایده برگزاری کارگاه «اجتناب از هوش مصنوعی» را از هانا سایرس، کتابداری در ایالت مین آمریکا گرفت. او یکی از ده‌ها کتابداری بود که از سراسر جهان پس از انتشار مقاله‌ای توسط سایرس در مورد توسعه کارگاه اختصاصی‌اش، با او تماس گرفتند.

سایرس به تک‌کرانچ گفت: «در مورد هیچ‌یک از پروژه‌های قبلی من چنین اتفاقی نیفتاده بود. هرگز پیش نیامده بود که کسی به من ایمیل بزند و بگوید: آیا می‌توانید اسلایدهای دوره مقدماتی کامپیوتر خود را در اختیار من بگذارید؟»

استقبال بی‌ نظیر و ویروسی شدن کارگاه‌ های ضد هوش مصنوعی

در کتابخانه عمومی بانگور، مراجعه‌کنندگان هنگام نیاز به کمک در هر زمینه‌ای که به تکنولوژی مربوط می‌شود، به سایرس مراجعه می‌کنند.

سایرس گفت: «روزبه‌روز با پرسش‌های بیشتری مواجه می‌شدم مانند این‌که: چطور این قابلیت‌های هوش مصنوعی را خاموش کنم؟ چرا سعی دارد به جای من ایمیل بنویسد؟ چرا می‌خواهد ایمیل تک‌جمله‌ای من را که به راحتی خوانده می‌شود، خلاصه‌سازی کند؟ من تصمیم گرفتم با توجه به جنجال‌های رسانه‌ای فراوان پیرامون محصولات هوش مصنوعی، این موضوع فرصت مناسبی است تا مفاهیم پایه آنچه هنگام استفاده از این فناوری رخ می‌دهد را به مردم آموزش دهم و سپس به نحوه غیرفعال کردن آن در صورت عدم تمایل بپردازم.»

معمولاً کلاس‌های سایرس مانند «مقدمه‌ای بر کامپیوتر» حدود ۱۲ نفر شرکت‌کننده دارد. اما افراد زیادی برای اولین کارگاه «دوری از هوش مصنوعی» او ابراز علاقه‌مندی کردند، به‌طوری که او مجبور شد ثبت‌نام را در ۳۰ نفر محدود کند، لیست انتظار تشکیل دهد و کارگاه را از طریق پلتفرم زوم (Zoom) نیز به اشتراک بگذارد. با احتساب پخش زنده، حدود ۷۰ نفر در هر یک از دو کارگاه نخست سایرس شرکت کردند.

زمانی که بیلی از الگوی سایرس برای برگزاری این کارگاه در فیلادلفیا پیروی کرد، میزان استقبال به همان اندازه بی‌نظیر بود. پست اینستاگرام کتابخانه در مورد رویداد «اجتناب از هوش مصنوعی» بیش از ۲۰۰۰ لایک و ۲۲۰ اشتراک‌گذاری دریافت کرد؛ در حالی که اکثر پست‌های کتابخانه بیش از چند دوجین لایک دریافت نمی‌کنند. به دلیل حجم بالای ثبت‌نام‌ها، او مجبور شد برنامه‌ریزی برای دور دوم این رویداد را نیز انجام دهد.

بیلی گفت: «به عنوان یک متخصص اطلاع‌رسانی، دیدن تردید و شکاکی مردم نسبت به هوش مصنوعی حس خوبی دارد. مشاهده این‌که چه تعداد زیادی از مردم در این احساس شریک هستند، واقعاً لذت‌بخش بود.»

علت خستگی کاربران از هوش مصنوعی اجباری غول‌ های فناوری

در طول کارگاه، حس همدلی و همبستگی خاصی میان افراد غریبه حاضر در اتاق شکل گرفت. زمانی که بیلی از شرکت‌کنندگان دعوت کرد تا ترفندهای خود را به اشتراک بگذارند، یکی از افراد توضیح داد که با افزودن عبارت &udm=14 به انتهای آدرس موتور جستجوی گوگل (Google Search)، نتایج مبتنی بر هوش مصنوعی پنهان می‌شوند. بیلی این رشته متنی را روی تخته وایت‌برد، درست کنار اطلاعات ورود به سرور وای‌فای نوشت.

یکی از شرکت‌کنندگان در کارگاه به نام جانی گفت: «در دنیای امروز باید تمام سختی‌ها را برای خرید یک خانه تحمل کنی و دو سال بعد، ممکن است یک دیتاسنتر (مرکز داده) بزرگ درست در کنار خانه‌ات ساخته شود.»

گابریل، یکی دیگر از شرکت‌کنندگان، افزود: «در محل کار مرتباً هوش مصنوعی به من تحمیل می‌شود و هر بار که آن را می‌بینم، به یاد آسیب‌های آن به محیط زیست می‌افتم.» البته او تکنولوژی هوش مصنوعی را به طور کامل نفی نمی‌کند: «من با هوش مصنوعی در زمینه دستاوردهای پزشکی مخالف نیستم.»

مخالفان و منتقدان هوش مصنوعی می‌دانند که این فناوری بسیار گسترده‌تر از صرفاً چت‌بات‌ها و برنامه‌های دیپ‌فیک (Deepfake) است. سایرس اشاره کرد که فناوری تشخیص نوری کاراکترها (OCR) چقدر برای اسکن اسناد قدیمی در کتابخانه مفید است. اما برای او و افرادی که در کارگاه‌هایش شرکت می‌کنند، جنبش ضد هوش مصنوعی به معنای رد کامل تکنولوژی نیست، بلکه دفاع از کنترل بیشتر، استقلال عمل و آزادی در نحوه استفاده افراد از فناوری است.

او در پایان گفت: «فکر می‌کنم تحمیل و پذیرش اجباری هوش مصنوعی روی دستگاه‌های مردم ممکن است به نوعی آخرین قطره‌ای باشد که کاسه صبر کاربران را لبریز می‌کند. این آگاهی سال‌هاست که در حال رشد است که این محصولات و غول‌های فناوری سازنده آن‌ها، نفوذ و تاثیر بی‌اندازه‌ای بر ما دارند و ما واقعاً از این محصولات آن‌گونه که خودمان تمایل داریم استفاده نمی‌کنیم.»