روایت مردم از روزهای سیاه اینترنت؛ از ورشکستگی شب عید تا جنگ اعصاب در کامنت ها

به دنبال ناآرامی های دی ماه و تصمیم مسئولان برای قطع سراسری اینترنت، کشور وارد دوره ای از چالش های ارتباطی و اقتصادی شده است. این تصمیم که به گفته مقامات با هدف کنترل شرایط اتخاذ شد، اکنون با گذشت بیش از دو هفته، ابعاد تازه ای از بحران را در زندگی روزمره مردم، معیشت کسب و کارها و نظام آموزشی نمایان کرده است.

در این میان، خبرگزاری ایسنا با انتشار گزارش هایی پیرامون تبعات این قطعی، به تریبونی برای بازتاب صدای مردم تبدیل شد. بخش نظرات این خبرگزاری، در روزهای اخیر شاهد سیل عظیمی از دیدگاه ها، گلایه ها و حتی مشاجرات لفظی میان کاربران بوده که نشان دهنده عمق شکاف و تنش های اجتماعی ناشی از این تصمیم است. بررسی این نظرات، تصویری شفاف از واقعیت های تلخ زندگی در سایه خاموشی اینترنت را ترسیم می کند.

بن بست کسب و کارهای خرد در آستانه نوروز

یکی از دردناک ترین بخش های نظرات کاربران، مربوط به صاحبان کسب و کارهای کوچک و خانگی است. کسانی که سال ها تلاش کردند تا با استفاده از پلتفرم هایی مانند اینستاگرام و تلگرام، ویترینی برای فروش محصولات خود بسازند، اکنون با بسته شدن این درگاه ها، هست و نیست خود را در خطر می بینند. برای این گروه، شبکه های اجتماعی نه فقط یک سرگرمی، بلکه شریان حیاتی درآمد، بازاریابی و ارتباط با مشتری بود.

عمق فاجعه زمانی بیشتر احساس می شود که بدانیم این اتفاق در ماه های منتهی به نوروز رخ داده است. بسیاری از کاربران با استیصال نوشته اند که برای بازار شب عید چک داده اند و اجناس زیادی خریداری کرده اند، اما حالا هیچ راهی برای فروش آن ها ندارند. از دست رفتن این «فصل طلایی فروش» برای فعالان حوزه پوشاک، صنایع دستی و خوراکی های خانگی، به معنای ناتوانی در پاس کردن چک ها و خطر ورشکستگی کامل است. سرمایه گذاری های چند ساله روی برندسازی و جذب مخاطب، یک شبه دود شده و امنیت شغلی این قشر به شدت متزلزل شده است.

اختلال در آموزش و سرگردانی دانشجویان

اگرچه مدارس و دانشگاه ها به صورت حضوری باز هستند، اما واقعیت این است که آموزش مدرن بدون اینترنت معنایی ندارد. دانشجویان و پژوهشگران بخش بزرگی از معترضان در بخش نظرات را تشکیل می دهند. آن ها از عدم دسترسی به منابع علمی، پایگاه های داده، ابزارهای هوش مصنوعی و ناتوانی در پیشبرد پایان نامه های خود شکایت دارند.

بسیاری از دانشجویان تحصیلات تکمیلی تاکید کرده اند که قطع ارتباط با مجلات علمی و استادان، عملاً روند پژوهشی آن ها را متوقف کرده است. وابستگی سیستم های اداری، ثبت نام ها و کلاس های مکمل آنلاین به اینترنت، باعث شده تا حتی با وجود بازگشایی فیزیکی مراکز آموزشی، فرآیند یادگیری با سکته های جدی مواجه شود.

دوقطبی شدن جامعه؛ جنگ لفظی در بخش نظرات

مرور پیام های مردم نشان می دهد که قطع اینترنت فراتر از یک چالش فنی، به بستری برای تخلیه خشم و تنش اجتماعی تبدیل شده است. در حالی که اکثریت قاطع نظرات شامل گلایه های معیشتی و اعتراض به اختلال در زندگی روزمره است، گروه کوچکی از کاربران نیز از این اقدام با استدلال «اولویت امنیت بر اقتصاد» دفاع می کنند.

این تضاد دیدگاه، فضای گفت و گو را به میدانی برای مشاجره و پرخاشگری تبدیل کرده است. کسانی که نان شبشان به اینترنت وابسته است، دفاع گروه مقابل را به مثابه نادیده گرفتن درد و رنج خود می دانند و این موضوع باعث شکل گیری ادبیاتی تند و گاه توهین آمیز شده است. این حجم از خشم انباشته شده نشان می دهد که تصمیمات ناگهانی و بدون اقناع افکار عمومی، چگونه می تواند روان جامعه را فرسوده کند.

از طعنه های تلخ تا ناامیدی مطلق

در لابه لای نظرات، می توان تغییر نگرش بخشی از جامعه را به وضوح دید. برخی کاربران صراحتاً نوشته اند که «من آدم خوبی بودم و کاری به سیاست نداشتم، اما فقر و بیکاری دارد نگاهم را تغییر می دهد». جملاتی که از سر استیصال بیان می شود و نشان دهنده خطر رادیکال شدن اقشار خاکستری جامعه به دلیل فشارهای اقتصادی است.

بخشی دیگر از مردم نیز با زبان کنایه و طعنه به مقابله با منطق امنیتی قطع اینترنت پرداخته اند. عباراتی مانند «آب و برق را هم قطع کنید، چون تروریست ها از آن استفاده می کنند» در کامنت ها به وفور دیده می شود. عده ای دیگر نیز تنها راه نجات را مهاجرت دانسته و حسرت جوامع دیگر را می خورند. هجوم مردم به بخش نظرات یک سایت خبری، آن هم با این حجم از احساسات غلیظ، سیگنالی مهم برای مسئولان است: وقتی راه های گفت و گو و شنیده شدن بسته باشد، خشم مردم در هر روزنه ای که پیدا کنند، فوران خواهد کرد.