جاه طلبی بزرگ امارات در دنیای تراشه ها: آیا غول تایوانی به خاورمیانه می‌آید؟

به گزارش بخش اخبار فناوری زوم تک , در تحولی کم‌ سابقه برای منطقه خاورمیانه، خبرهایی از احتمال ورود بزرگ‌ ترین تولیدکننده تراشه در جهان به امارات متحده عربی منتشر شده است؛ اقدامی که می‌تواند فصل تازه‌ای در صنعت فناوری منطقه بگشاید. این حرکت نه‌ تنها موقعیت امارات را در نقشه جهانی فناوری ارتقا می‌دهد، بلکه می‌تواند پیامدهای ژئوپلتیک و اقتصادی گسترده‌ای برای همسایگان عربی و فراتر از آن به همراه داشته باشد. اکنون همه نگاه‌ ها به ابوظبی دوخته شده است؛ آیا این کشور آماده می‌شود تا به قطب جدید نیمه‌ هادی‌ ها در جهان بدل شود؟

گامی بلند در مسیر فناوری؛ آیا امارات به قطب تولید تراشه در خاورمیانه تبدیل می‌شود؟

در دنیای امروز که فناوری حرف اول را می زند، تراشه ها یا نیمه هادی ها به مثابه قلب تپنده تمام دستگاه های الکترونیکی، از گوشی های هوشمند گرفته تا پیشرفته ترین سیستم های نظامی، عمل می کنند. در این میان، شرکت تایوانی TSMC به عنوان بزرگترین و مهمترین تولید کننده تراشه در جهان، نقشی بی بدیل ایفا می کند. حالا خبر های جدیدی به گوش می رسد که نشان از یک حرکت استراتژیک و بزرگ دارد: این غول فناوری در حال بررسی گزینه ساخت یک کارخانه عظیم در امارات متحده عربی است. این موضوع که توسط خبرگزاری معتبر بلومبرگ گزارش شده، می تواند معادلات ژئوپلیتیک و فناوری را در منطقه خاورمیانه و حتی در سطح جهان دستخوش تغییرات جدی کند.

بر اساس گزارش ها، مذاکرات جدی میان مدیران ارشد TSMC و مقامات آمریکایی در جریان است تا چراغ سبز لازم برای این سرمایه گذاری بزرگ در خاک امارات صادر شود. این گفتگو ها صرفا در سطح ایده باقی نمانده و جلسات متعددی با حضور نماینده ویژه ایالات متحده در امور خاورمیانه، استیو ویتکاف، و همچنین شرکت سرمایه گذاری اماراتی MGX برگزار شده است. هدف از این جلسات، بررسی ابعاد مختلف طرح، از جمله میزان سرمایه گذاری، جزئیات فنی و برنامه های اجرایی برای احداث این کارخانه پیشرفته بوده است. گفته می شود که مقیاس این پروژه به قدری بزرگ است که با کارخانه غول پیکر و در حال ساخت TSMC در ایالت آریزونای آمریکا برابری می کند؛ پروژه ای که خود یکی از بزرگترین سرمایه گذاری های صنعتی در تاریخ ایالات متحده به شمار می رود.

البته این اولین بار نیست که ایده حضور غول های تراشه سازی در امارات مطرح می شود. در سال ۲۰۲۴ نیز نمایندگانی از شرکت های بزرگی مانند سامسونگ و خود TSMC برای ارزیابی شرایط و پتانسیل های موجود به این کشور حاشیه خلیج فارس سفر کرده بودند. حتی مذاکراتی میان TSMC و دولت جو بایدن، رئیس جمهور آمریکا، شکل گرفت اما در نهایت به دلیل اختلافات اساسی به بن بست رسید. منابع آگاه می گویند که نقطه اصلی اختلاف، اصرار دولت آمریکا بر داشتن حق حاکمیت و کنترل کامل بر تاسیسات بود؛ شرطی که ظاهرا با مخالفت قاطع طرف اماراتی روبرو شد و پرونده را موقتا بست.

حالا با مطرح شدن دوباره این پیشنهاد، نگرانی هایی جدی در میان برخی از مقامات ارشد آمریکایی، به خصوص نزدیکان به دولت سابق دونالد ترامپ، به وجود آمده است. این نگرانی ها بر دو محور اصلی استوار است. نخستین دغدغه، تاثیر منفی احتمالی این پروژه بر تعهدات TSMC در آمریکاست. این شرکت تایوانی متعهد شده است که مبلغ هنگفت ۱۶۵ میلیارد دلار را برای ساخت و توسعه سایت تولیدی خود در آریزونا سرمایه گذاری کند. این پروژه نیازمند هزاران نیروی کار متخصص و ماهر است. از سوی دیگر، امارات متحده عربی در حال حاضر فاقد نیروی انسانی آموزش دیده و با تجربه در صنعت پیچیده ساخت تراشه است. این بدان معناست که TSMC برای راه اندازی کارخانه احتمالی خود در امارات، مجبور خواهد بود بخشی از متخصصان و کارکنان کلیدی خود را از سایر سایت های تولیدی اش در جهان، از جمله آریزونا، به این کشور منتقل کند. چنین اقدامی می تواند روند پیشرفت پروژه استراتژیک آریزونا را کند کرده و چالش هایی را برای آن ایجاد نماید.

دومین و شاید مهمترین نگرانی، به مسائل مربوط به امنیت ملی ایالات متحده باز می گردد. امارات متحده عربی در حال حاضر یکی از شرکای نزدیک آمریکا در منطقه خاورمیانه محسوب می شود. با این حال، نفوذ روز افزون چین و همچنین حضور ایران در معادلات منطقه ای، وضعیتی پیچیده و سیال را به وجود آورده است. نگرانی اصلی این است که اگر در آینده، شرایط ژئوپلیتیک منطقه تغییر کند و جهت گیری های سیاسی امارات از آمریکا فاصله بگیرد، وجود یک کارخانه فوق پیشرفته تولید تراشه در این کشور می تواند به یک تهدید امنیتی بزرگ برای واشنگتن تبدیل شود. در اختیار داشتن چنین فناوری حساسی توسط رقبای آمریکا، سناریویی است که کاخ سفید به هیچ وجه تمایلی به وقوع آن ندارد و قطعا با واکنش های شدیدی همراه خواهد بود.

با تمام این تفاسیر، نباید از انگیزه های قوی امارات برای تبدیل شدن به یک قطب فناوری در منطقه غافل شد. این کشور در چند وقت اخیر با امضای قرارداد های بزرگ و تاریخی با غول های فناوری مانند انویدیا (Nvidia) و OpenAI، عزم جدی خود را برای سرمایه گذاری در حوزه هوش مصنوعی و فناوری های نوین به نمایش گذاشته است. از این منظر، تلاش برای جذب بزرگترین تراشه ساز جهان یک گام منطقی و بلند پروازانه در راستای همین استراتژی کلان است. از طرف دیگر، برخی از استراتژیست ها در آمریکا نیز دیدگاه متفاوتی دارند. آنها معتقدند که در رقابت نفس گیر با چین، گسترش زنجیره تامین و تنوع بخشی به منابع تولیدی در کشور های متحد، یک اقدام مثبت و ضروری است. از نگاه این گروه، حضور یک کارخانه آمریکایی-تایوانی در امارات می تواند نفوذ چین در منطقه را محدود کرده و جایگاه آمریکا را تقویت کند.

در نهایت، هنوز جزئیات دقیقی از این مذاکرات و سرنوشت نهایی پروژه ساخت کارخانه TSMC در امارات در دست نیست. این طرح یک شمشیر دو لبه است که هم فرصت های بزرگی را در دل خود دارد و هم ریسک های امنیتی و اقتصادی قابل توجهی را به همراه می آورد. تصمیم نهایی به توازن پیچیده ای از منافع اقتصادی، ملاحظات امنیتی و محاسبات ژئوپلیتیک بستگی خواهد داشت و جهان فناوری با دقت منتظر است تا ببیند این داستان پر ماجرا به کجا خواهد رسید.