تنظیمات ویندوز که نباید روی حالت پیشفرض رها کنیم!

ویندوز یکی از محبوب‌ترین سیستم‌ عامل‌های دنیاست، اما به صورت پیش‌فرض تنظیمات امنیتی و حفظ حریم خصوصی آن چندان قوی نیست. بسیاری از قابلیت‌ها و تنظیمات مهم در میان منوهای مختلف پنهان شده‌اند و کاربران عادی معمولاً به آن‌ها توجه نمی‌کنند. ویندوز تنظیمات زیادی دارد که در لایه‌های مختلف منوها پنهان شده و شاید هرگز به آن‌ها دست نزنید. اما ویندوز به صورت پیش‌فرض برای امنیت تنظیم نشده و باید چند تنظیم مهم را خودتان تغییر دهید.

در این مطلب از زوم تک قصد دارم به شما نشان دهم که چگونه با چند تغییر ساده در تنظیمات ویندوز، امنیت و حریم خصوصی خود را بهبود ببخشید و از ارسال بی‌رویه داده‌ها به مایکروسافت جلوگیری کنید. این نکات به شما کمک می‌کنند تا کنترل بیشتری روی سیستم خود داشته باشید و تجربه‌ای امن‌تر و خصوصی‌تر در استفاده از ویندوز داشته باشید.

10. جمع‌آوری داده‌ها (Telemetry)
ویندوز داده‌هایی درباره نحوه استفاده شما از سیستم جمع‌آوری می‌کند. مایکروسافت می‌گوید این کار برای بهبود تجربه کاربری است، اما من دوست ندارم کامپیوترم مرتباً اطلاعات استفاده از برنامه‌ها، عملکرد سیستم و سخت‌افزار را ارسال کند.

خوشبختانه خاموش کردن این قابلیت ساده است:

• به تنظیمات ویندوز بروید و بخش Privacy & security را باز کنید. سپس روی Diagnostics & feedback کلیک کنید.
• گزینه Send optional diagnostic data را خاموش کنید.
• همچنین برای اطمینان بیشتر، در بخش Delete diagnostic data روی دکمه Delete بزنید تا داده‌های ذخیره شده روی سرورهای مایکروسافت پاک شود.

مایکروسافت هنوز مقداری داده جمع‌آوری می‌کند چون نمی‌توان به طور کامل آن را روی ویندوز هوم خاموش کرد، اما می‌توانید مقدار اطلاعات ارسالی را کاهش دهید و از منابع پردازنده و حافظه صرفه‌جویی کنید.

9. شناسه تبلیغات (Advertising ID)
ویندوز برای هر کاربر یک شناسه تبلیغاتی یکتا تولید می‌کند که برنامه‌ها و شبکه‌های تبلیغاتی برای ردیابی شما استفاده می‌کنند، مشابه کوکی‌های مرورگر. این شناسه به تبلیغ‌کننده‌ها اجازه می‌دهد تبلیغات شخصی‌سازی شده نشان دهند.

برای غیرفعال کردن این گزینه:

• به تنظیمات ویندوز > Privacy & security > Recommendations & offers بروید.
• گزینه Advertising ID را خاموش کنید.
• همچنین همه تنظیمات این بخش را به جز Show notifications in settings خاموش کنید.

من همچنین به داشبورد حریم خصوصی مایکروسافت سر می‌زنم و تبلیغات مبتنی بر علاقه را آنجا خاموش می‌کنم تا از ردیابی در سرویس‌های دیگر جلوگیری شود.

8. سرویس‌های موقعیت مکانی (Location Services)
این سرویس روی کامپیوتر دقت گوشی‌ها را ندارد اما اطلاعاتی درباره محل شما می‌دهد. به طور پیش‌فرض فعال است و می‌تواند اطلاعات حساس درباره عادات روزانه شما را فاش کند. حتی اگر به مایکروسافت اعتماد دارید، هر برنامه‌ای روی سیستم می‌تواند به این اطلاعات دسترسی داشته باشد.

برای خاموش کردن:

• تنظیمات ویندوز > Privacy & security > Location
• گزینه Location services را خاموش کنید.

توجه داشته باشید که این سرویس با GPS متفاوت است. حتی سازمان‌های امنیتی مثل NSA توصیه می‌کنند آن را خاموش کنید.
خاموش کردن آن ممکن است برخی ویژگی‌ها مثل تنظیم خودکار منطقه زمانی یا قابلیت Find my device را مختل کند. اگر به موقعیت مکانی نیاز دارید، بهتر است در بخش Let apps access your location فقط برنامه‌های ضروری اجازه دسترسی داشته باشند.

7. به‌روزرسانی خودکار برنامه‌ها در Microsoft Store
مایکروسافت دیگر اجازه نمی‌دهد آپدیت خودکار برنامه‌ها و ویندوز را کاملاً غیرفعال کنید، فقط می‌توانید تا ۵ هفته آن را متوقف کنید. برای کنترل بهتر:

• Microsoft Store را باز کنید، روی عکس پروفایل خود کلیک کرده و Settings را انتخاب کنید.
• گزینه App updates را خاموش کنید.

آپدیت خودکار معمولاً برای امنیت خوب است، اما آپدیت‌های Store خیر. اگر ویندوز نسخه Pro یا Enterprise دارید، می‌توانید با Group Policy کنترل بهتری داشته باشید.

6. ساعات فعال ویندوز و گزینه‌های ریستارت
هیچ چیز آزاردهنده‌تر از این نیست که ویندوز وسط کار شما برای نصب آپدیت‌ها ریستارت شود. ساعات فعال پیش‌فرض ۸ صبح تا ۵ عصر است که ممکن است با برنامه شما هماهنگ نباشد.

برای تغییر:

• تنظیمات ویندوز > Windows Update > Advanced options
• ساعات فعال را مطابق با الگوی کاری خود تنظیم کنید (حداکثر تا ۱۸ ساعت).

5. نصب فونت‌های غیرقابل اعتماد
این تنظیم کمی فنی است اما برای امنیت مهم است، مخصوصاً اگر با فونت‌های سفارشی کار می‌کنید. ویندوز اجازه می‌دهد برنامه‌ها فونت را از هر جای سیستم بارگذاری کنند که می‌تواند توسط هکرها سوءاستفاده شود.

تغییر این تنظیم با Group Policy Editor یا ویرایش رجیستری امکان‌پذیر است:

• در رجیستری به آدرس HKEY_LOCAL_MACHINE\SYSTEM\CurrentControlSet\Control\Session Manager\Kernel بروید.
• اگر کلید MitigationOptions نیست، آن را بسازید (نوع QWORD).
• مقدار آن را روی 1000000000000 برای فعال یا 2000000000000 برای غیرفعال قرار دهید.

این کار باعث می‌شود فونت‌های غیرقابل اعتماد مسدود شوند، اما ممکن است باعث مشکلات سازگاری با بعضی برنامه‌ها شود.

4. اشتراک فایل و پرینتر در شبکه‌های عمومی
اگر با نحوه اشتراک‌گذاری شبکه آشنا نیستید، این گزینه را روی شبکه‌های عمومی خاموش کنید تا کسی نتواند به فایل‌ها یا پرینتر شما دسترسی داشته باشد.

برای این کار:

• تنظیمات ویندوز > Network & internet > Advanced network settings > Advanced sharing settings
• بخش Public network را باز کنید و گزینه‌های Network discovery و File and printer sharing را خاموش کنید.

3. اتصال خودکار به هات‌اسپات‌های باز
ویندوز ممکن است به صورت خودکار به شبکه‌های وای‌ف ای باز در مکان‌های عمومی وصل شود که خطرات امنیتی دارد.

هرچند Wi-Fi Sense در ویندوز 11 حذف شده، باز هم ممکن است گاهی وصل شود. نمی‌توان این را کاملاً بدون تغییر رجیستری متوقف کرد، اما می‌توانید با فعال کردن Random hardware addresses شناسایی دستگاه خود را سخت‌تر کنید:

• تنظیمات ویندوز > Network & internet > Wi-Fi
• گزینه Random hardware addresses را فعال کنید.

2. قفل داینامیک (Dynamic Lock)
این ویژگی با استفاده از بلوتوث وقتی گوشی شما دور می‌شود، کامپیوتر را قفل می‌کند. ایده خوب است ولی فقط روی لپ‌تاپ‌های حرفه‌ای که بلوتوث قوی دارند قابل اطمینان است.

برای غیرفعال کردن:

• تنظیمات ویندوز > Accounts > Sign-in options
• بخش Dynamic Lock را باز کرده و گزینه Allow Windows to automatically lock your device when you’re away را غیرفعال کنید.

1. پشتیبان‌گیری OneDrive
ویندوز به صورت خودکار هنگام نصب، پوشه‌های شما را روی OneDrive بکاپ می‌گیرد. اما فقط ۵ گیگابایت فضای رایگان دارید که زود پر می‌شود.

برای قطع اتصال:

• روی آیکون OneDrive در کنار ساعت کلیک کنید، سپس روی چرخ‌دنده تنظیمات بزنید.
• در بخش Account گزینه Unlink this PC را انتخاب کنید.

من همچنین با ابزار Windows 11 Debloater برنامه‌های اضافی مثل OneDrive را حذف کرده‌ام تا ویندوز سبک‌تر و سریع‌تر شود.

سخن پایانی
ویندوز به صورت پیش‌فرض برای امنیت یا حفظ حریم خصوصی آماده نیست. اگرچه مزایایی در به اشتراک‌گذاری اطلاعات با ویندوز وجود دارد، اما تعادل بین راحتی و حریم خصوصی را خودتان باید تنظیم کنید. تغییر چند تنظیم ساده می‌تواند تاثیر بزرگی داشته باشد.