ارتباط انکارناپذیر سلامت چشم و ابتلا به زوال عقل؛ آنچه پزشکان درباره خطر آلزایمر می‌گویند

متخصصان حوزه بهداشت و سلامت به تازگی از ارتباط دوطرفه و شگفت‌انگیزی میان بینایی و عملکرد مغز پرده برداشته‌اند که می‌تواند راهکارهای جدیدی برای پیشگیری از آلزایمر ارائه دهد.

تاثیر شگفت‌انگیز سلامت چشم بر کاهش خطر ابتلا به زوال عقل

به گزارش بخش اخبار پزشکی زوم تک به نقل از هافینگتون پست، وقتی درباره پیشگیری از زوال عقل و خطرات ابتلا به آن صحبت می‌کنیم، سلامت مغز اولین و واضح‌ترین عاملی است که به ذهنمان خطور می‌کند. به چالش کشیدن مغز با فعالیت‌های جدید و کاهش سطوح استرس، از جمله توصیه‌های شناختی برای مقابله با این بیماری هستند که اهمیت آن‌ها را نمی‌توان نادیده گرفت.

اما باور کنید یا نه، این تمام ماجرا نیست؛ جنبه‌های مختلفی از سلامت جسمی و روانی می‌توانند در میزان خطر ابتلا به این بیماری نقش داشته باشند. به عنوان مثال، ممکن است درباره نقش روابط اجتماعی در دفع این بیماری مطالبی خوانده باشید. سلامت جسمانی نیز هنگام بررسی غذاهای پیشگیری‌کننده از زوال عقل و فواید ورزش در تیز نگه داشتن مغز، یک عامل کلیدی به شمار می‌رود. با این حال، بخش شگفت‌انگیز دیگری از سلامتی شما که هم به عنوان یک اقدام پیشگیرانه و هم پس از تشخیص بیماری بسیار حائز اهمیت است، سلامت چشم است.

دکتر بنجامین برت، چشم‌پزشک دارای بورد تخصصی در مرکز پزشکی مموریال‌کر در فانتین ولی کالیفرنیا، در این باره می‌گوید: «چشم می‌تواند به عنوان پنجره‌ای رو به سلامت مغز و سایر بخش‌های بدن عمل کند.» در ادامه این مطلب، پزشکان ارتباط این دو بخش را توضیح می‌دهند و بیان می‌کنند که چگونه می‌توانید به طور همزمان از سلامت چشم و مغز خود مراقبت کنید.

رابطه دوطرفه میان بیماری‌های چشمی و زوال عقل

به نظر می‌رسد سلامت چشم و زوال عقل یک ارتباط دوطرفه و متقابل دارند. دکتر اندرو لی، رئیس بخش چشم‌پزشکی و استاد نورو-اوفتالمولوژی در بیمارستان هیوستون متودیست، می‌گوید: «کاهش بینایی و زوال عقل بیماری‌های همزمانی هستند که کاملاً به یکدیگر گره خورده‌اند؛ زیرا بیماران مبتلا به زوال عقل می‌توانند با مشکل کاهش بینایی مواجه شوند و از سوی دیگر، اختلال بینایی یا بیماری‌های چشمی درمان‌نشده نیز می‌توانند زوال عقل را تشدید کنند.»

وی افزود که کمیسیون لنست در زمینه پیشگیری از زوال عقل، کاهش بینایی درمان‌نشده را به عنوان یک عامل خطر بزرگ و قابل تغییر برای این بیماری فهرست کرده است و از هر ۵ مورد زوال عقل، ۱ مورد آن می‌تواند تا حدودی ناشی از اختلالات بینایی یا تشدیدشده توسط آن باشد.

یافته‌های علمی جدید درباره تغییرات شبکیه و رگ‌های خونی چشم

محققان نیز به طور جدی این ارتباط را مورد بررسی قرار داده‌اند. برای نمونه، مطالعه اخیر دانشگاه راتگرز نشان داد شرکت‌کنندگانی که دچار اختلال شناختی هستند، ناهنجاری‌های بیشتری در عروق ریز چشم خود دارند. تحقیقات اخیر بیمارستان هیوستون متودیست نیز نشان می‌دهد که حیاتی‌ترین نشانگرهای اولیه بیماری آلزایمر در بخش محیطی چشم پنهان شده‌اند و پروتئینی که در اولین مراحل بیماری افزایش می‌یابد، خود را به صورت استرس در محیط شبکیه نشان می‌دهد.

بنابراین، اصلاح و درمان نقایص بینایی می‌تواند به کاهش خطر کمک کند. دکتر برت می‌گوید: «مطالعات همبستگی مستقیمی را نشان نداده‌اند که ضعیف بودن چشم‌ها مستقیماً منجر به زوال عقل شود، اما قطعاً خطر ابتلا به آن را افزایش می‌دهد. دلیل این امر احتمالا این است که اصلاح مشکل زمینه‌ای چشم به فرد اجازه می‌دهد تا به تعامل خود با دنیای بصری اطرافش ادامه دهد؛ یعنی استفاده از رایانه، تلفن همراه یا سایر نمایشگرها برای تحریک مداوم مغز.»

دکتر لی نیز نظر مشابهی دارد: «مشکلات بینایی می‌توانند مسیرهای بینایی مغز را از تحریکات لازم محروم کنند، که این امر می‌تواند باعث بروز علائم و زوال سریع‌تر آن‌ها بر اثر بیماری زوال عقل شود.»

او همچنین به ارتباط بیولوژیکی منحصربه‌فرد بین چشم و مغز اشاره کرد. به گفته او، بافت چشم تنها بخشی از سیستم عصبی مرکزی است که می‌توان آن را به طور مستقیم و بدون نیاز به عمل‌های تهاجمی مشاهده کرد؛ به این معنی که چشم‌پزشکان می‌توانند از چشم به عنوان پنجره‌ای برای نظارت بر سلامت سیستم عصبی استفاده کنند.

بنابراین، هنگامی که به چشم‌پزشک مراجعه می‌کنید، حتماً معاینه‌ای برای ارزیابی بینایی، حساسیت کنتراست و رگ‌های خونی شبکیه انجام دهید. این کار می‌تواند بینش دقیقی از میزان خطر ابتلا به زوال عقل به شما بدهد. احتمال بهره‌مندی از فواید مرتبط با زوال عقل از طریق درمان‌های چشمی نیز بسیار چشمگیر است. دکتر لی می‌گوید: «به عنوان مثال، مشخص شده است که انجام اصلاحات بینایی بهینه، از جمله جراحی آب‌ مروارید یا درمان دژنراسیون ماکولا وابسته به سن (AMD)، می‌تواند خطر ابتلا به زوال عقل را در بیمار تا ۳۰ درصد کاهش دهد.»

راه‌های محافظت از سلامت چشم برای پیشگیری از آلزایمر

چه اقدامات دیگری در مطب چشم‌پزشکی می‌تواند مفید باشد؟ در واقع چندین راهکار وجود دارد. دکتر برت می‌گوید: «اصلاحات بینایی می‌تواند به سادگی به روز کردن لنزهای طبی بیمار یا انجام جراحی برای رفع مشکلات ساختاری چشم مانند آب‌ مروارید باشد. علاوه بر این، درمان سایر بیماری‌های زمینه‌ای مانند گلوکوم (آب سیاه) یا دژنراسیون ماکولا برای به حداکثر رساندن بینایی باقی‌مانده می‌تواند بسیار مفید باشد.»

رسیدگی به مشکلات چشمی در سریع‌ترین زمان ممکن و به صورت روتین بسیار حیاتی است. به گفته دکتر لی، تغییرات ظریف در حساسیت بینایی یا آسیب به رگ‌های خونی در شبکیه می‌تواند «تا یک دهه قبل از بروز علائم سنتی زوال عقل» ظاهر شود.

توصیه‌های عمومی برای حفظ سلامت چشم شامل موارد زیر است:

• خوابیدن با لنزهای تماسی ممنوع است.
• خیره نشدن طولانی‌مدت به صفحه نمایشگرها.
• انجام معاینات منظم چشم‌پزشکی به صورت دوره‌ای.
• نادیده نگرفتن تغییرات ناگهانی در کیفیت بینایی.
• پاک کردن کامل آرایش چشم قبل از خواب شبانه.
• خیره نشدن مستقیم به نور خورشید.
• شستشوی لنزها با محلول مخصوص به جای آب لوله‌کشی.
• ترک مصرف سیگار و دخانیات.

مراقبت از چشم‌ها پس از تشخیص بیماری زوال عقل

حتی اگر شما یا یکی از عزیزانتان در حال حاضر به زوال عقل مبتلا شده‌اید، حفظ سلامت چشم در بهترین حالت ممکن همچنان بسیار مهم است. دکتر برت می‌گوید: «اگر کسی در حال حاضر به زوال عقل مبتلا شده است، اطمینان از اینکه بهترین بینایی ممکن را دارد به او اجازه می‌دهد تا بهترین ورودی حسی بصری را دریافت کند و به مغزش اجازه دهد تا جایی که می‌تواند خوب کار کند. استرس مضاعف بر مغز برای تلاش جهت استفاده از بینایی تار، فرد مبتلا به زوال عقل را کلافه کرده و می‌تواند اختلالات بصری او را تشدید کند.»

دکتر لی نیز با این موضوع موافق است و می‌گوید: «کاهش بینایی درمان‌نشده می‌تواند سردرگمی و مشکلات آگاهی فضایی مرتبط با زوال عقل را تشدید کند. فراهم کردن عینک مناسب یا انجام جراحی به بیماران کمک می‌کند تا در محیط خود به طور ایمن حرکت کنند، خطر زمین خوردن را کاهش دهند، آمادگی شناختی خود را حفظ کنند و بار روانی ناشی از دست دادن دو حس همزمان را کاهش دهند.»

علاوه بر این، جالب و مهم است بدانید که معاینات چشمی می‌توانند روند پیشرفت زوال عقل را نیز ردیابی کنند. دکتر برت اشاره می‌کند که معاینه خاصی که درباره آن صحبت می‌کنیم، توموگرافی انسجام نوری (OCT) نام دارد. این یک روش غیرتهاجمی است و در آینده ممکن است تشخیص زوال عقل را در مراحل بسیار اولیه بیماری ممکن سازد.

اگرچه رسیدگی به سلامت چشم فراتر از یک درمان قطعی برای زوال عقل است، اما می‌تواند به بیماران کمک کند تا حد امکان راحت‌تر و بهتر به فعالیت‌های روزانه خود بپردازند و به پزشکان در ارزیابی شدت بیماری کمک کند.