گوشی مرده در کشوی شما می‌تواند نیروی مرکز داده هوش مصنوعی بعدی را تأمین کند

به گزارش زوم تک، محققان دانشگاه کالیفرنیا سن دیگو با ارائه یک راهکار نوآورانه نشان داده‌اند که گوشی‌های هوشمند بازنشسته می‌توانند به عنوان جایگزینی کم‌هزینه و سازگار با محیط زیست برای مراکز داده سنتی مورد استفاده قرار گیرند. این تیم تحقیقاتی با اتصال گوشی‌های قدیمی به یکدیگر، خوشه‌های محاسباتی ارزان‌قیمتی ایجاد کرده‌اند که می‌توانند بارهای کاری واقعی را اجرا کنند. این فرآیند که «محاسبات خوشه‌ای تلفن» نام دارد، با جدا کردن مادربرد گوشی و حذف قطعاتی مانند صفحه نمایش، باتری و دوربین آغاز می‌شود و در نهایت، مجموعه‌ای از پردازنده‌های گوشی در کنار هم قرار گرفته و یک مرکز داده کوچک را تشکیل می‌دهند.

چرا گوشی‌های قدیمی هنوز قدرتمند هستند

دلیل اصلی موفقیت این رویکرد، قدرت محاسباتی قابل توجه گوشی‌های هوشمند حتی پس از گذشت سال‌ها از تولید آنهاست. یک گوشی که بسیاری آن را منسوخ می‌دانند، هنوز تقریباً نیمی از توان پردازشی یک سرور مدرن را دارد. این واقعیت، پایه و اساس ایده دانشگاه سن دیگو برای ساخت مرکز داده‌ای متشکل از حدود ۲۰۰۰ گوشی پیکسل بازنشسته است که قرار است از پاییز ۲۰۲۶ راه‌اندازی شود و به صدها دانشجو و محقق، رایانش ابری کم‌هزینه و کم‌کربن ارائه دهد. محققان دانشگاه تارتو در آزمایشات قبلی خود نشان داده‌اند که مونتاژ هر گوشی برای این منظور تنها حدود ۸ یورو هزینه دارد که آن را به گزینه‌ای بسیار مقرون‌به‌صرفه برای برخی از وظایف محاسباتی تبدیل می‌کند.

زمان مناسب برای استفاده مجدد از سخت‌افزارهای قدیمی توسط هوش مصنوعی

تقاضای روزافزون برای خدمات هوش مصنوعی، باعث ایجاد یک رونق بی‌سابقه در ساخت مراکز داده شده است. شرکت‌های بزرگی مانند گوگل، مایکروسافت، اوپن‌ای‌آی و آمازون سرمایه‌گذاری‌های کلانی در زیرساخت‌های جدید برای پشتیبانی از مدل‌های قدرتمند هوش مصنوعی انجام می‌دهند. هم‌زمان با این رشد، حجم زباله‌های الکترونیکی در سراسر جهان نیز به طور مداوم در حال افزایش است و بسیاری از مصرف‌کنندگان هر دو تا سه سال یک بار گوشی‌های خود را تعویض می‌کنند، در حالی که سخت‌افزار آنها اغلب همچنان کاربردی است. در این شرایط، محققان بر این باورند که افزایش طول عمر مفید این دستگاه‌ها می‌تواند هم زباله‌های الکترونیکی و هم ردپای کربن ناشی از تولید تجهیزات محاسباتی جدید را کاهش دهد. گوگل نیز به طور ویژه به نقش «کربن نهفته» (انتشار گازهای گلخانه‌ای در طی فرآیند تولید) اشاره کرده و استفاده مجدد از سخت‌افزارهای موجود را راهکاری مؤثر برای کاهش تأثیرات زیست‌محیطی زیرساخت‌های محاسباتی می‌داند.

کاربردهای عملی و محدودیت‌ها

بدیهی است که خوشه‌های گوشی‌های قدیمی هرگز جایگزین تأسیسات عظیم مورد استفاده برای آموزش مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی مانند چت‌جی‌پی‌تی یا جمینی نخواهند شد، چراکه آموزش این سیستم‌ها به سخت‌افزارهای تخصصی و قدرتمندی از جمله پردازنده‌های گرافیکی پیشرفته و شتاب‌دهنده‌های اختصاصی هوش مصنوعی نیاز دارد. با این حال، محققان معتقدند که گوشی‌های تغییر کاربری داده شده می‌توانند برای بارهای کاری کوچکتر، تحقیقات آموزشی، پروژه‌های محاسبات لب‌ای (Edge Computing) و پردازش محلی داده‌ها بسیار مفید باشند. آزمایشات قبلی محققان دانشگاه تارتو نشان داده است که از گوشی‌های قدیمی می‌توان برای ساخت مراکز داده کوچک در کاربردهایی مانند پایش حیات دریایی یا جمع‌آوری داده‌های حمل و نقل بلادرنگ استفاده کرد.

نگاهی به آینده؛ استفاده کارآمدتر از سخت‌افزارهای موجود

صنعت فناوری اغلب پیشرفت را مترادف با جایگزینی مداوم دستگاه‌های قدیمی با نمونه‌های جدیدتر می‌داند، اما این پژوهش نشان می‌دهد که پردازنده‌های داخل بسیاری از گوشی‌های دور ریخته شده هنوز به طرز قابل توجهی توانمند هستند. در حالی که تقاضای هوش مصنوعی باعث ساخت مراکز داده بزرگ‌تر و بزرگ‌تر می‌شود، محققان رویکردی کاملاً متضاد را در پیش گرفته‌اند و به دنبال استفاده کارآمدتر از سخت‌افزارهای موجود هستند. این تحقیقات نشان می‌دهد که تعداد بسیار بیشتری از این دستگاه‌ها می‌توانند تأثیرگذار باشند و شاید گوشی‌های مرده در کشوهای ما، کلید کاهش اثرات زیست‌محیطی انفجار محاسباتی هوش مصنوعی باشند. این رویکرد نه تنها یک راهکار اقتصادی برای تأمین توان پردازشی مورد نیاز محققان و دانشجویان ارائه می‌دهد، بلکه گامی مهم در جهت توسعه پایدار و مسئولانه فناوری به شمار می‌رود.