چرا هیچ‌کس آینده رویایی هوش مصنوعی مارک زاکربرگ را باور نمی‌کند؟ نقد بیانیه جنجالی متا

مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا (Meta)، این هفته با انتشار یک یادداشت مفصل ۶٬۵۰۰ کلمه‌ای با عنوان «آینده برای همه است» (The Future is for Everyone)، تصویری به شدت خوش‌بینانه از آینده‌ای مبتنی بر هوش مصنوعی (AI) ترسیم کرد؛ آینده‌ای که در آن «همه انسان‌ها به یک دستیار شخصی هوش مصنوعی فوق‌العاده توانمند دسترسی خواهند داشت که اهداف، روحیات و تمام دغدغه‌های آن‌ها را کاملاً درک می‌کند».

به گزارش بخش اخبار فناوری زوم تک به نقل از تک‌کرانچ (TechCrunch)، در تازه‌ترین قسمت از پادکست اختصاصی اکوئیتی (Equity)، آنتونی ها (Anthony Ha)، کریستن کوروسک (Kirsten Korosec) و ربکا بلان (Rebecca Bellan) به تحلیل این موضوع پرداختند که چرا افکار عمومی و کارشناسان حاضر به پذیرش چشم‌انداز زاکربرگ نیستند؛ از جمله همکارشان راسل براندوم (Russell Brandom) که در ستون تحلیلی خود نوشت این مانیفست «دقیقاً همان دلیلی است که باعث بیزاری مردم از فناوری هوش مصنوعی می‌شود».

مقایسه مارک زاکربرگ با داریو آمودی؛ تلاش برای ایفای نقش «ضد بدبین هوش مصنوعی»

ربکا بلان با مقایسه رویکرد زاکربرگ با داریو آمودی، مدیرعامل آنتروپیک (Anthropic) — که اخیراً اتهام بدبینی افراطی به هوش مصنوعی را رد کرده بود — بیان کرد که به نظر می‌رسد مدیر ارشد متا تلاش دارد جایگاهی در نقطه مقابل او یعنی «ضد داریو» اتخاذ کند. با این حال، مانع اصلی باورپذیری این ادعاها، پیشینه تاریخی مارک زاکربرگ و شرکت متا است.

ربکا در این باره گفت: «وقتی به دوران شکل‌گیری شبکه‌های اجتماعی نگاه می‌کنید، زاکربرگ ادعا می‌کرد که هدفش ایجاد بستری برای گفت‌وگوی آزادانه مردم با دوستانشان و تقویت ارتباطات اجتماعی است. اما در عمل چه چیزی عاید کاربران شد؟ ما به جای ارتباط اصیل انسانی، با محتواهای خشم‌آور و تفرقه‌افکن (Ragebaiting) و بمباران بی‌پایان تبلیغات هدفمند مواجه شدیم.»

متن کامل گفت‌وگوی کارشناسان پیرامون مانیفست هوش مصنوعی متا

در ادامه، گزیده‌ای از گفت‌وگوی تحلیلی کارشناسان تک‌کرانچ پیرامون برنامه‌ها و مدل‌های هوش مصنوعی متا را می‌خوانید:

تلاش متا برای جبران عقب‌ماندگی از طریق دستیارهای هوش مصنوعی شخصی

ربکا بلان: «اگر با دیدگاهی نقادانه به ماجرا نگاه کنیم، این مانیفست تلاشی از سوی متا برای پیروزی در میدانی کاملاً متفاوت است. آن‌ها نتوانسته‌اند در رقابت مدل‌های بسته و پیشرو (Closed Frontier Models) برنده باشند و حتی در فضای مدل‌های متن‌باز (Open Source) نیز لزوماً پیشتاز مطلق نیستند. اما در زمینه توانمندسازی فردی — همان مفهومی که زاکربرگ در یادداشت “آینده برای همه است” بر آن تأکید دارد — دقیقاً همان جایی است که او می‌خواهد برنده بازی باشد. او در تلاش است مدل‌هایی را ارائه دهد که کاربران بتوانند به عنوان دستیار هوش مصنوعی محلی روی دستگاه‌های شخصی خود اجرا کنند.»

«به خاطر دارم که سال گذشته نیز وقتی او نامه‌ای مشابه منتشر کرد، وعده داد که بخش عمده‌ای از پردازش‌های هوش مصنوعی به عینک‌های هوشمند و گجت‌های پوشیدنی منتقل خواهد شد؛ هرچند هنوز ساختار و فرم‌فکتور سخت‌افزاری نهایی این فناوری مشخص نیست و گویا انتخاب آن را به سلیقه کاربر واگذار کرده‌اند.»

«ایده اصلی زاکربرگ این است که کاربران از مدل هوش مصنوعی جدید متا به نام Glimmer برای مدیریت برنامه‌های روزانه، نگارش پیام‌ها و سازمان‌دهی فایل‌ها استفاده کنند؛ مدلی که همواره فعال است و در هر زمان و مکان، چه با دسترسی به اینترنت و چه به صورت کاملاً آفلاین کار می‌کند. در عین حال، مدل قدرتمندتر Muse Spark نیز وجود دارد که به متا اجازه می‌دهد کنترل برترین مدل‌های خود را حفظ کند و از سازمان‌ها یا کاربرانی که نیازمند توان پردازشی مقیاس‌پذیر برای پروژه‌های بزرگ هستند، درآمدزایی مستمر داشته باشد.»

چرا نام متا در میان پیشگامان ابزارهای کاربردی هوش مصنوعی دیده نمی‌شود؟

آنتونی ها: «بخشی از این بی‌اعتمادی به این واقعیت برمی‌گردد که متا با وجود سرمایه‌گذاری‌های فوق‌العاده سنگین و ارائه پیشنهادهای مالی نجومی برای جذب دانشمندان برجسته، هنوز در میان آزمایشگاه‌های تراز اول و رهبران اصلی هوش مصنوعی جایگاه نخست را ندارد.»

«همچنین وقتی صحبت از چت‌بات‌های محبوب هوش مصنوعی در میان عموم کاربران می‌شود، نام متا در اولویت قرار نمی‌گیرد. درست است که مردم با ابزارهای Meta AI در اینستاگرام و فیس‌بوک سرگرم می‌شوند، اما متا آن برندی نیست که فرد هنگام نیاز به یک دستیار هوشمند و کارآمد به سراغش برود. متا هنوز چنین جایگاهی ندارد و این مانیفست بیشتر شبیه تلاشی برای بازتعریف برند در حوزه‌ای است که پیش‌تر در آن توفیق چندانی نداشته‌اند.»

از رویای اتصال جهانی تا چت‌بات‌ های عجیب و غیرکاربردی

ربکا بلان: «کاملاً همین‌طور است. مارک زاکربرگ همواره علاقه داشته چشم‌اندازهایی رویایی از خدمت شرکت‌هایش به بشریت ارائه دهد. اما تاکنون خروجی ملموس متا برای کاربران چه بوده است؟ البته که خانواده مدل‌های لاما (Llama) ابزارهایی عالی و متن‌باز هستند، اما در سطح کاربری روزمره، تعامل مردم با متا AI چگونه است؟ متأسفانه آنچه می‌بینیم صرفاً انبوهی از چت‌بات‌های عجیب، مزاحم و کم‌کاربرد است.»

«خلاصه ماجرا این است که بیانیه زاکربرگ و شعارهای او درباره توانمندسازی فردی برای بسیاری از مردم دلسردکننده است؛ زیرا این حرف‌ها از زبان فردی بیان می‌شود که پیش‌تر با وعده پیوند دادن انسان‌ها، پلتفرم‌هایی آکنده از تله‌های خشم‌برانگیز و تبلیغات سرسام‌آور ساخت.»

خوش‌ بینی افراطی و نادیده گرفتن هزینه‌ های پنهان هوش مصنوعی

کریستن کوروسک: «مانیفست اخیر نتوانست با مخاطبان ارتباط درستی برقرار کند. همان‌طور که راسل براندوم اشاره کرد، دلیل نفرت عمومی از این ادعاها، رویکرد خوش‌بینانه افراطی و ساده‌لوحانه (Pollyannish) زاکربرگ است. او بدون ارائه تصویری واقع‌بینانه، هوش مصنوعی را ابزاری بی‌نقص برای نجات بشریت معرفی می‌کند؛ در حالی که این مسیر با هزینه‌های گزاف، چالش‌های اخلاقی و خطرات جانبی فراوانی همراه خواهد بود و واکنش منفی جامعه نیز دقیقاً از همین نگاه تک‌بعدی ناشی می‌شود.»

تقابل با چین یا محدودیت‌ های سخت‌افزاری کاربران عادی؟

ربکا بلان: «در شرایطی که دیگر آزمایشگاه‌های پیشرو مدام از لزوم کنترل سرعت توسعه و تمرکز بر ایمنی هوش مصنوعی سخن می‌گویند (هرچند در عمل کمتر به آن پایبندند)، زاکربرگ اصرار دارد که نباید سرعت را کم کرد؛ با این توجیه که نباید فضا را به رقبای چینی واگذار کرد و هرگونه توقف توسعه، به ضرر کاربران عادی تمام می‌شود.»

«اما تناقض اصلی اینجاست: وقتی خواستم مدل Muse Glimmer را دانلود و آزمایش کنم، متوجه شدم حتی امکان نصب آن روی مک‌بوک وجود ندارد! اجرای این سیستم‌ها نیازمند سخت‌افزارهای پردازشی فوق‌العاده پیشرفته و گران‌قیمتی است که یک کاربر معمولی هرگز به آن دسترسی ندارد.»

کریستن کوروسک: «بنابراین این آینده متعلق به همه نیست؛ دست‌کم نه در حال حاضر.»

وعده‌ های فضایی در برابر واقعیت‌ های روزمره زندگی انسان

آنتونی ها: «تنها نکته جالب‌توجه در این متن ۶٬۵۰۰ کلمه‌ای، کنایه زاکربرگ به بدبینان هوش مصنوعی است؛ جایی که می‌پرسد: “اگر باور دارید هوش مصنوعی آینده‌ای تاریک و تباه رقم می‌زند، اصلاً چرا در حال ساخت آن هستید؟” این انتقاد منطقی است، اما به این معنا نیست که آینده هوش مصنوعی حتماً گل‌وبلبل خواهد بود.»

«بخش عمده‌ای از بدبینی مردم به این دلیل است که وعده‌های مدیران شرکت‌های فناوری فرسنگ‌ها با نیازهای واقعی جامعه فاصله دارد. به عنوان مثال، وقتی سم آلتمن پیشنهاد کرد که والدین می‌توانند به کمک ChatGPT پادکست‌های سفارشی برای مسیر مدرسه کودکانشان بسازند، همه به درستی پاسخ دادند: “چرا به جای این کار، مستقیماً با فرزندتان صحبت نمی‌کنید؟”»

«نیمی از مانیفست زاکربرگ مملو از ادعاهای انتزاعی نظیر “شکوفایی نبوغ، خلاقیت و نوآوری بی‌سابقه” است؛ واژه‌هایی که هیچ کاربر بدبینی را قانع نمی‌کند. بخش‌های ملموس‌تر آن نیز پیرامون دستیاران شخصی و مربیان هوشمند، اگرچه جذابیت‌هایی دارند، اما جنبه‌های نگران‌کننده متعددی را به ذهن متبادر می‌سازند.»