چالش بزرگ متا در توسعه هوش مصنوعی؛ سرمایه‌گذاری میلیاردی زاکربرگ و بحران کمبود قدرت پردازشی

واشنگتن / سان‌فرانسیسکو — مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا، روز چهارشنبه اشاره کرد که این شرکت می‌تواند به‌طور هم‌زمان جاه‌طلبی‌های خود در زمینه هوش مصنوعی (AI) را پیش ببرد و در عین حال، ظرفیت پردازشی نایاب خود را برای افزایش بازدهی مالی اجاره دهد. اما مشکل اصلی اینجاست که سرمایه‌گذاران این ادعا را نپذیرفته‌اند.

به گزارش بخش اخبار فناوری زوم تک به نقل از خبرگزاری رویترز (Reuters)، مالک اینستاگرام میلیاردها دلار صرف ایجاد قدرت پردازشی — شامل تراشه‌ها، سرورها، تامین انرژی و مراکز داده تغذیه‌کننده هوش مصنوعی — می‌کند؛ موضوعی که باعث شده جریان نقدینگی آزاد (Free Cash Flow) این شرکت در سه ماهه دوم تنها به ۷۸۴ میلیون دلار برای اداره و توسعه کسب‌وکارش برسد. این سقوط ۹۱ درصدی نسبت به سال گذشته، موجب افت بیش از ۹ درصدی سهام متا در روز پنج‌شنبه شد.

زاکربرگ در پاسخ به فشارهای تحلیل‌گران برای ارائه جزئیات برنامه‌های متا، قدرت پردازشی را به عنوان یک دارایی استراتژیک و کمیاب توصیف کرد که شرکت باید آن را حفظ کرده و حول آن توسعه یابد، نه اینکه صرفاً آن را برای سود کوتاه‌مدت بفروشد.

با این حال، او اذعان کرد که شرکت پیشنهادهای متعدد با «قیمت‌های بسیار بالا» از سوی کسب‌وکارهایی دریافت کرده که به دنبال خرید ظرفیت پردازشی متا برای پیاده‌سازی برنامه‌های هوش مصنوعی خود بوده‌اند.

این چالش درست در مرکز تلاش‌های متا برای تنوع‌بخشی به درآمدهایش قرار دارد. اجاره دادن قدرت پردازشی می‌تواند فشار بر جریان نقدینگی متا را کاهش دهد، اما از سوی دیگر، منابع محدود را از تلاش‌های اختصاصی این شرکت برای توسعه مدل‌های هوش مصنوعی و خدمات آن منحرف می‌سازد.

متا که ثروت خود را از طریق فروش تبلیغات در فیس‌بوک و اینستاگرام به دست آورده، اکنون در حال رقابت با غول‌های تجاری نظیر مایکروسافت (Microsoft)، گوگل (Alphabet) و آمازون (Amazon) است که ارتباطات عمیقی با مشتریان سازمانی—به عنوان بازار اولیه و بسیار سودآور هوش مصنوعی—دارند.

مایکروسافت روز چهارشنبه نشان داد که چگونه سرمایه‌گذاری‌هایش در هوش مصنوعی به بار نشسته است، حتی با وجود اینکه جریان نقدینگی آزاد آن ۲۳ درصد کاهش یافت. سازنده ویندوز به لطف پایگاه عظیم مشتریان سازمانی و توسعه زودهنگام هوش مصنوعی، انتظارات را برای رشد بخش پردازش ابری آژور (Azure) و دستیار کوپایلوت (Copilot) برآورده کرد و باعث رشد ۱۳ درصدی سهام خود شد.

ولخرجی متا مانند غول‌ های پردازش ابری (Hyperscalers)

زاکربرگ با ترسیم چشم‌اندازی از آنچه متا قصد دارد با ولخرجی‌های خود در هوش مصنوعی بسازد، گفت: «ما معتقدیم که سود حاصل از فروش هوشمندی (Intelligence) بسیار بالاتر از فروش مستقیم قدرت پردازشی خواهد بود، اما بدیهی است که فرصت بزرگی نیز برای فروش خودِ زیرساخت پردازشی وجود دارد.»

زاکربرگ استدلال کرد که دستیارهای شخصی مبتنی بر هوش مصنوعی می‌توانند به محصولی انبوه برای میلیاردها مصرف‌کننده تبدیل شوند، در حالی که ایجنت‌های تجاری (Business Agents) می‌توانند به شرکت‌ها در خدمات مشتریان، فروش و بازاریابی کمک کنند.

اما او فراتر از اشاره‌های کلی به اشتراک‌ها و خدمات سازمانی، جزئیات کمی درباره نحوه توجیه هزینه‌های سنگین هوش مصنوعی متا ارائه کرد.

در پاسخ به سوال داگ آنموت، تحلیل‌گر J.P.Morgan که اشاره کرد متا هم‌زمان با فروش قدرت پردازشی، در حال خرید ظرفیت از شرکت‌های ثالث نیز هست، زاکربرگ گفت که متا عامدانه در حال سرمایه‌گذاری پیش از ایجاد تقاضا است.

او گفت: «یک زمان پیش‌برد (Lead Time) وجود دارد که طی آن ما اکنون در حال سرمایه‌گذاری روی ساخت این مراکز داده هستیم. آن‌ها در نقطه‌ای در آینده عملیاتی می‌شوند. شما تا زمانی که آن‌ها آنلاین نشوند، ارزشی از آن‌ها دریافت نمی‌کنید.»

جاش گیلبرت، تحلیل‌گر ارشد پلتفرم سرمایه‌گذاری eToro، با اشاره به شرکت‌های بزرگ ابری گفت: «متا مانند یک هایپراسکیلر (Hyperscaler) هزینه می‌کند، بدون اینکه مدل کسب‌وکار یک هایپراسکیلر را داشته باشد.»

او افزود: «مایکروسافت، آلفابت و آمازون می‌توانند دلارهای مراکز داده خود را به سمت کسب‌وکارهای ابری هدایت کنند که قدرت پردازشی را مستقیماً می‌فروشند، اما متا چنین خروجی ندارد، بنابراین هر دلار ساخت‌وساز مستقیماً متکی به کسب‌وکار تبلیغات است.»

هراس سرمایه‌گذاران از تکرار تجربه تلخ متاورس

تلاش‌های سنگین متا در زمینه هزینه‌کرد برای هوش مصنوعی باعث نگران شدن برخی از سرمایه‌گذاران شده است؛ چرا که آن‌ها تشابهاتی میان این اقدام و تغییر مسیر پرهزینه متا به سمت متاورس (Metaverse) می‌بینند — شرط‌بندی بزرگی که ده‌ها میلیارد دلار زیان به بار آورد بدون اینکه درآمد قابل توجهی ایجاد کند.

سقوط جریان نقدینگی آزاد متا در بازه زمانی آوریل تا ژوئن، شدیدترین افت از اواخر سال ۲۰۲۲ بود؛ یعنی زمانی که پروژه متاورس بررسی‌های سخت‌گیرانه مشابهی را از سوی سرمایه‌گذاران جلب کرد.

با این حال، متا حد پایین پیش‌بینی مخارج سرمایه‌ای (Capital Expenditure) خود را ۵ میلیارد دلار افزایش داد و بازه آن را به ۱۳۰ تا ۱۴۵ میلیارد دلار رساند.

این اقدام بازتاب رفتار آلفابت (گوگل) است که هفته گذشته پیش‌بینی خود را ۱۵ میلیارد دلار افزایش داد، اولین سوزاندن نقدینگی ثبت‌شده خود را گزارش کرد و با افت ۷ درصدی سهام مجازات شد.

سوزان لی، مدیر مالی متا، در کنفرانس خبری بعد از انتشار گزارش مالی گفت این هزینه‌ها توجیه‌پذیر است زیرا این صنعت «از نظر تاریخی کمتر از حد نیاز» برای تقاضای هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری کرده و این امر باعث شده ظرفیت‌های موجود «فوق‌العاده ارزشمند» شوند.

او گفت که محدودیت ظرفیت «در آینده قابل پیش‌بینی» باقی خواهد ماند و فرصت‌هایی را برای متا ایجاد می‌کند تا از طریق محصولات، خدمات سازمانی و فروش قدرت پردازشی سودآوری داشته باشد.

اما در پاسخ به سوال کن گاورلسکی، تحلیل‌گر Wells Fargo مبنی بر اینکه آیا متا قصد دارد تمامی ظرفیت پردازشی خود را تا سال ۲۰۲۷ به صورت داخلی استفاده کند، لی تماس را تقریباً همان‌گونه که زاکربرگ آغاز کرده بود به پایان رساند: او استدلال کرد که متا می‌تواند مصارف سودآوری برای قدرت پردازشی اضافی چه در داخل و چه در خارج از شرکت پیدا کند، بدون اینکه مشخص کند این بازدهی در نهایت در کجا بیشتر خواهد بود.

مارک شمولیک، تحلیل‌گر موسسه Bernstein گفت: «جلسه گزارش مالی بیشتر شبیه به یک جلسه طوفان فکری قدیمی و خوب به نظر می‌رسید!»