پول گزاف برای یک ساعت اینترنت؛ بازار سیاه فیلترشکن با قیمت های نجومی

در شرایطی که حدود بیست روز از اعمال محدودیت های گسترده بر اینترنت کشور می گذرد و دسترسی به شبکه جهانی با اختلالات جدی روبرو است، گزارش های کاربران از شکل گیری یک بازار سیاه عجیب و بی ضابطه حکایت دارد. بر اساس این گزارش ها، هیچ معیار مشخصی برای قیمت گذاری ابزارهای دور زدن فیلترینگ وجود ندارد و در برخی موارد، فروشندگان برای ارائه یک اتصال ناپایدار، مبالغی بین دو تا ده میلیون تومان از کاربران درخواست می کنند.

صنعت پرسود فیلترشکن در سایه قطعی اینترنت

با تداوم قطعی اینترنت و نیاز مبرم اقشار مختلف مردم و فعالان اقتصادی به شبکه جهانی، بازار فروش فیلترشکن ها بار دیگر داغ شده است. اگرچه خطرات امنیتی استفاده از این ابزارها همواره گوشزد می شود، اما نیاز کاربران باعث رونق گرفتن کسب و کاری شده است که کارشناسان از آن به عنوان یک «صنعت» با گردش مالی عظیم یاد می کنند. صنعتی که نه شفافیت دارد، نه نظارتی بر آن اعمال می شود و نه حقوق مصرف کننده در آن معنایی دارد.

کیوان نقره کار، کارشناس حوزه فناوری اطلاعات، در این رابطه معتقد است که درآمد و گردش مالی پشت پرده فروش فیلترشکن، شاید از بسیاری از پروژه های ملی در صنایع دیگر بیشتر باشد. به گفته او، زمانی که محدودیت ایجاد می شود، طبیعی است که راه های دور زدن آن نیز ایجاد شود و در این میان، سودجویان بیشترین نفع را می برند. فروشندگان فیلترشکن نه صنف دارند و نه مکان مشخص؛ بنابراین قیمت گذاری را کاملا سلیقه ای انجام می دهند.

کلاهبرداری با وعده اتصال پایدار

یکی از معضلات اصلی این بازار آشفته، عدم تعهد فروشندگان است. بسیاری از کاربران گزارش داده اند که حتی پس از پرداخت هزینه های سنگین چند میلیونی، فیلترشکن خریداری شده تنها برای یک روز کار کرده و سپس قطع شده است. از آنجا که این فعالیت غیررسمی است، هیچ ضمانت یا خدمات پس از فروشی وجود ندارد و کاربر متضرر، دستش به جایی بند نیست. فروشنده به راحتی می تواند زیر قول خود بزند و در قبال پول دریافتی، هیچ مسئولیتی نپذیرد.

خسارت ۴۰۰۰ میلیارد تومانی در هر روز

فراتر از هزینه های شخصی که به کاربران تحمیل می شود، اقتصاد کشور نیز متحمل ضربات سنگینی شده است. طبق آمارهای اعلام شده توسط انجمن تجارت الکترونیک، هر روز قطعی اینترنت حدود ۴۰۰۰ میلیارد تومان خسارت مستقیم به کسب و کارها وارد می کند. اینترنت امروز دیگر فقط یک ابزار سرگرمی نیست، بلکه ستون فقرات اقتصاد، بانکداری، آموزش و زنجیره تامین کالاست.

نقره کار با اشاره به وابستگی شدید اشتغال به فضای مجازی می گوید: بر اساس آمارها حدود دو و نیم میلیون شغل به صورت مستقیم به پلتفرم هایی مانند اینستاگرام وابسته هستند. اگر فرض کنیم هر شغل معیشت سه نفر را تامین می کند، زندگی حدود ۱۰ میلیون نفر تحت تاثیر مستقیم وضعیت اینترنت است. مقایسه این عدد با ۲۰۰ هزار شاغل در صنعت خودرو، عمق فاجعه را نشان می دهد.

چرخه معیوب تبلیغات و مشتریان

نکته قابل تأمل دیگر این است که حتی اگر یک صاحب کسب و کار بتواند با پرداخت هزینه ۱۰ میلیون تومانی به اینترنت وصل شود، زنجیره فعالیت او کامل نمی شود. زیرا مشتریان و مخاطبان او که اغلب کاربران عادی هستند، توان یا تمایل پرداخت چنین هزینه هایی را برای حضور در فضای مجازی ندارند. در نتیجه، بازار هدف کوچک تر شده و فعالیت اقتصادی توجیه خود را از دست می دهد.

در نهایت باید گفت که تداوم این وضعیت و استفاده بیش از ۸۳ درصد مردم از فیلترشکن ها (طبق آمارهای رسمی)، نه تنها امنیت سایبری دستگاه های کاربران را به دلیل نفوذ بدافزارها به خطر می اندازد، بلکه فشار روانی و اقتصادی مضاعفی را به جامعه تحمیل کرده است. تجربه جهانی نشان داده است که مدیریت فضای مجازی صرفا با ابزارهای فنی و محدودسازی امکان پذیر نیست.