پایان پشتیبانی از لایسنس‌ های دائمی TreeSize؛ اجبار کاربران به خرید اشتراک

شرکت سازنده نرم‌افزار آنالیز فضای دیسک TreeSize، با عدم ارائه پشتیبانی و به‌روزرسانی برای لایسنس‌های دائمی (Perpetual Licenses) پس از اتمام دوره پشتیبانی—مگر در صورت خرید اشتراک—موجبی از نارضایتی را در میان کاربران خود ایجاد کرده است. خشم کاربران زمانی بیشتر شد که سیاست قدیمی شرکت JAM Software نیز دست‌نخورده باقی ماند؛ سیاستی که طبق آن پس از پایان دوره پشتیبانی، هیچ کلید لایسنس یا فایل نصبی در اختیار دارندگان لایسنس دائمی قرار نمی‌گیرد.

به گزارش بخش اخبار فناوری زوم تک به نقل از Ars Technica، شرکت JAM Software از سال ۲۰۲۵ فرآیند انتقال بیشتر نسخه های TreeSize به مدل‌های اشتراکی را آغاز کرده است. در حال حاضر، این شرکت لایسنس‌های دائمی را تنها برای نسخه شخصی (Personal) به فروش می‌رساند که شامل ۱۲ ماه به‌روزرسانی، پشتیبانی و «امکان دانلود نسخه‌های قدیمی‌تر و لایسنس مربوطه» به همراه گزینه تمدید دوره پشتیبانی است. مدیر محصول این شرکت، هندریک کریست (Hendrik Christ)، در گفتگو با Ars Technica اعلام کرد که TreeSize در حال حاضر «هیچ برنامه‌ای برای توقف فروش لایسنس‌های دائمی برای نسخه TreeSize Personal ندارد».

با انقضای دوره پشتیبانی لایسنس‌های دائمی، خریداران متوجه می‌شوند که تمدید پشتیبانی در حال حاضر عموماً مستلزم خرید اشتراک (Subscription) برای نرم‌افزاری است که قبلاً حق استفاده از آن را خریده‌اند.

موج خشم کاربران Reddit و پاسخ رسمی شرکت

در وب‌سایت ردیت (Reddit)، یکی از کاربران ایمیلی را به اشتراک گذاشت که به او اطلاع می‌داد پشتیبانی لایسنس دائمی‌اش در ماه سپتامبر به پایان می‌رسد و پس از آن دسترسی به به‌روزرسانی‌ها و پشتیبانی را از دست خواهد داد، زیرا این خدمات «تنها در مدل اشتراکی ارائه می‌شوند».

کریست در گفتگو با Ars اشاره کرد که با توجه به «شرایط اقتصادی فعلی»، این تغییر «برای ادامه توسعه و پشتیبانی قابل اعتماد از TreeSize در درازمدت ضروری بوده است».

یکی از بزرگ‌ترین انتقادات واردشده این است که شرکت JAM Software فایل‌های پشتیبان نصب یا کلیدهای لایسنس را در اختیار مشتریانی که لایسنس آن‌ها بدون پشتیبانی شده قرار نمی‌دهد. در ایمیل ارسال‌شده از سوی TreeSize، از کاربر خواسته شده بود که خودش اقدام به تهیه پشتیبان کند.

کاربر ردیت در این باره گفت: «صادقانه بگویم، سلب امکان دانلود ساده فایل نصبی نرم‌افزاری که مشتری قبلاً هزینه آن را پرداخت کرده، رفتاری بسیار زشت است».

دلایل امنیتی و فنی از زبان مدیر محصول TreeSize

اما کریست توضیح داد که حتی پیش از فروش اشتراکی TreeSize نیز JAM Software تمامی فایل‌های نصب و کلیدها را پس از پایان دوره پشتیبانی مشتری به طور دائمی نگهداری نمی‌کرده است. وی با اشاره به دلیل این تصمیم گفت: «نسخه‌های قدیمی‌تر نرم‌افزار ممکن است حاوی باگ‌های شناخته‌شده یا حتی آسیب‌پذیری‌های امنیتی باشند». وی افزود:

«در دسترس قرار دادن نامحدود و بدون قید و شرط این نسخه‌ها برای دانلود، خطری برای مشتریان ما، به‌ویژه در محیط‌های تجاری محسوب می‌شود. همچنین نگهداری و پشتیبانی دائمی از نسخه‌های قدیمی و کلیدهای مربوط به آن‌ها، پیچیدگی‌های فنی و سازمانی زیادی به همراه دارد.»

اگرچه TreeSize مدعی است این یک سیاست قدیمی است، اما واکنش‌های منفی نشان‌دهنده شکاف میان انتظارات مردم هنگام خرید یک لایسنس دائمی و چیزی است که پس از تغییر مدل کسب‌وکار توسعه‌دهنده به سمت اشتراکی دریافت می‌کنند.

کریست در این باره گفت: «برای اینکه مشتریان غافلگیر نشوند، ما پیش از پایان دوره پشتیبانی، از طریق ایمیل به آن‌ها اطلاع می‌دهیم تا خودشان از فایل نصب و کلید لایسنس پشتیبان بگیرند. این اقدام برای اطمینان از این است که هیچ‌کس دسترسی خود به نرم‌افزاری که قبلاً خریداری کرده را از دست ندهد».

آیا نرم‌افزار آنالیز دیسک نیازمند مدل اشتراکی است؟

در این میان این پرسش مطرح می‌شود که آیا پرداخت اشتراک برای یک نرم‌افزار آنالیز فضای دیسک منطقی است، به‌ویژه زمانی که جایگزین‌های رایگانی مانند WinDirStat وجود دارند؟

کریست اعتراف کرد که این تغییر «برای برخی از مشتریان ناامیدکننده بوده است». وی در پاسخ به سوالی درباره درخواست‌های آنلاین برای استرداد وجه (Refund) گفت: «از آنجایی که مشتریان ما آنچه بر سر آن توافق شده بود را دریافت می‌کنند—یعنی استفاده نامحدود از همان نسخه‌ای که خریداری کرده‌اند—ما استرداد وجه را موجه نمی‌دانیم…»

تفاوت نسخه رایگان و تجاری TreeSize

نسخه رایگانی از TreeSize وجود دارد، اما فاقد برخی ویژگی‌ها است؛ از جمله امکان جستجوی فایل‌های تکراری، حذف فایل‌های اضافی و مقایسه میزان مصرف فضای دیسک در طول زمان. همچنین استفاده از نسخه رایگان برای مصارف تجاری مجاز نیست.

سیر تحول TreeSize نشان‌دهنده رشد «اقتصاد اشتراکی» (Subscription Economy)، به‌ویژه تمرکز صنعت نرم‌افزار بر درآمدهای تکرارشونده است. طی دهه گذشته، توسعه‌دهندگان نرم‌افزار به منظور دستیابی به جریان‌های درآمدی قابل پیش‌بینی‌تر، روز به روز بیشتر به سمت مدل‌های اشتراکی حرکت کرده‌اند.

به گفته کریست، در مورد TreeSize، شرکت JAM Software می‌خواست «همچنان محصولی مرتبط و با پشتیبانی مناسب را در درازمدت به مشتریان ارائه دهد».

وی در پایان افزود: «فضای کلان اقتصادی امروز نسبت به چند سال پیش چالش‌برانگیزتر شده است و ما نیز به عنوان یک فروشنده نرم‌افزار این موضوع را حس می‌کنیم. برای ادامه برآورده ساختن استانداردهای خود و عمل به مسؤولیت‌مان در قبال مشتریان تجاری که به نرم‌افزارهای باکیفیت متکی هستند، تاکید بیشتری بر پیش‌بینی‌پذیری در توسعه و پشتیبانی داریم. مدل اشتراکی این پیش‌بینی‌پذیری را به گونه‌ای فراهم می‌کند که خریدهای یک‌باره قادر به ارائه آن نیستند».