علت صدا دادن فن کامپیوتر چیست؟ چگونه از شر آن خلاص شویم؟

فن یک قطعه بسیار حیاتی در کامپیوتر است که به خنک کردن سیستم، بهبود کارایی، راندمان و همچنین افزایش طول عمر آن کمک می‌کند. اهمیت خنک کنندگی فن‌ها به حدی زیاد است که قسمت‌های مختلف کامپیوتر ممکن است فن‌های جداگانه‌ای داشته باشند. برای نمونه پردازنده، کارت گرافیک و منبع تغذیه ممکن است فن‌های مخصوص به خود را داشته باشند.

فن‌ها عموما کم صدا هستند، بنابراین صدا دادن فن کامپیوتر ممکن است نشانه‌ای از خراب شدن آن باشد. این موضوع می‌تواند روی کارایی و راندمان نهایی سیستم تاثیر منفی بگذارد و در بلند مدت باعث آسیب به اجزای مهم‌تر سیستم خواهد شد. به همین دلیل در این نوشته به بررسی دلیل صدا دادن فن کامپیوتر می‌پردازیم و تلاش می‌کنیم راهکارهای ساده‌ای برای مقابله با این مشکل در اختیار شما قرار دهیم.

فن کامپیوتر چگونه کار می‌کند؟

نحوه کار فن کامپیوتر مشابه کولرهای گازی است. برای نمونه ما کولر گازی را روی دمای 18 درجه تنظیم می‌کنیم. در این حالت کولر گازی شروع به کار کرده و تا رسیدن به دمای 18 درجه هوای اتاق را خنک می‌کند و به محض رسیدن به این دما به صورت اتوماتیک خاموش می‌شود. سپس دمای اتاق افزایش پیدا می‌کند و دوباره کولر گازی روشن می‌شود و فرایند بالا تکرار می‌شود. در مورد فن کامپیوتر هم این موضوع صدق می‌کند. با گرم شدن دمای داخلی کیس یا لپ تاپ، فن آن شروع به کار می‌کند و پس از خنک کردن هوا، به صورت خودکار خاموش خواهد شد. این فرایند به صورت مداوم ادامه دارد تا از آسیب به اجزای داخلی سیستم جلوگیری شود.

دلایل صدا دادن فن کامپیوتر

در حالتی که فن کامپیوتر روشن است، صدای کمی تولید می‌کند. بنابراین اگر صدای فن سی پی یو یا هر کدام از بخش‌های دیگر عادی است، لازم نیست نگران باشید. فقط در مواردی که صدا تغییر پیدا کرده یا فن به صورت مداوم کار می‌کند لازم است به دنبال دلایل آن باشید. مهم‌ترین علت‌های صدا دادن فن کامپیوتر شامل موارد زیر است:

1- گرد و غبار: دشمن شماره یک فن کامپیوتر

در بسیاری از موارد گرد و غبار روی پره‌های و دریچه فن کامپیوتر جمع شده و باعث می‌شود که فن برای خنک کردن سیستم سخت‌تر کار کند. علاوه بر آن گرد و غبار می‌تواند تا حد زیادی مانع از چرخش روان فن شود که این موضوع هم باعث تولید صداهای بلندتر توسط فن خواهد شد.

 راه حل

برای جلوگیری از جمع شدن گرد و غبار توصیه می‌شود به صورت مداوم کیس خود را تمیز کنید. می‌توانید هر 6 ماه یکبار به کمک دمنده‌های بادی داخل کیس را از گرد و غبار پاک کنید.

2- تهویه ضعیف

فن‌ها هوای داخل کیس را به گردش در می‌آورند. بنابراین نیاز است که این هوا به صورت مرتب با هوای بیرون جایگزین شود. در دو حالت ممکن است تهویه هوای داخل کیس با مشکل روبرو شود. حالت اول اسمبل کردن غیر اصولی کیس است که باعث می‌شود هوا به خوبی درون کیس جریان پیدا نکند. حالت دوم هم زمانی اتفاق می‌افتد که کیس محلی برای تبادل هوا با بیرون نداشته باشد یا کیس در محیطی بسته قرار گرفته باشد. این مورد برای کامپیوترهای بسیاری قوی مانند کیس گیمینگ از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و می‌تواند کارایی کلی کامپیوتر را مختل کند.

راه حل

برای حل مشکل صدا دادن فن کامپیوتر ناشی از تهویه ضعیف توصیه می‌شود در زمان اسمبل کردن کیس به این موضوع دقت کافی داشته باشید و تلاش کنید که از افراد متخصص در این زمینه کمک بگیرید. همچنین سعی کنید که از قرار دادن کیس کامپیوتر در محل‌های بسته مانند میزهایی که دو طرف آن بسته است، خودداری کنید.

3- نامناسب بودن فن برای سیستم

هر فنی توانایی خاصی دارد و نمی‌توان یک فن را برای همه کامپیوترها استفاده کرد. برای نمونه فن سی پی یو یک کیس گیمینگ با فن مورد استفاده در یک کیس خانگی متفاوت خواهد بود. بنابراین اگر فن سیستم ضعیف‌تر از حد ممکن باشد، مجبور است به طور مداوم کار کند تا بتواند سیستم را خنک کند. همین حالت می‌تواند دلیل صدا دادن فن کامپیوتر باشد.

راه حل

زمان خرید سیستم سعی کنید فن مناسب را برای سیستم خود خریداری کنید. از خرید فن‌های ضعیف‌تر یا قوی‌تر نسبت به سیستم خود خودداری کنید و اگر فن هر کدام از قسمت‌های کامپیوتر مناسب نیست، آن را تعویض کنید.

4- وجود بدافزار و ویروس روی سیستم

نرم افزارهای مخرب و ویروس‌ها هم می‌توانند مشکل صدا دادن فن کامپیوتر را ایجاد کنند. این برنامه‌ها باعث فشار بیش از حد به پردازنده و کارت گرافیک می‌شوند که این موضوع به نوبه خود گرمای زیادی را تولید خواهد کرد. گرمای بیش از حد، صدای فن کامپیوتر را در می‌آورد و باعث می‌شود که فن برای خنک کردن سیستم به صورت مداوم کار کند.

راه حل

اولین راه حل این موضوع استفاده از یک آنتی ویروس قوی است تا به کمک آن بتوانید علت صدا دادن فن کیس کامپیوتر را شناسایی کرده و از روی سیستم خود پاک کنید. همچنین به صورت دستی هم می‌توانید بدافزارهای و ویروس‌ها را حذف کنید. برای شناسایی نرم افزارهای مخرب به صورت دستی کافی است task manager را باز کرده و در بخش background process برنامه‌های مشکوک را شناسایی کرده و با زدن گزینه end task آن‌ها را ببندید. سپس از بخش setting برنامه‌های مخرب را uninstall کنید.

5- نقص فنی در فن

اگر هنوز جواب سوال «چرا فن کامپیوتر صدا می‌دهد؟» را پیدا نکرده‌اید، بهتر است دنبال نقص فنی یا شکستگی در فن باشید. فن کامپیوتر هم یک قطعه الکترومکانیکی است و مانند هر قطعه دیگری امکان آسیب دیدن آن وجود دارد. در برخی از موارد ممکن است پره‌های  فن دچار شکستگی شوند یا موتور فن آسیب ببیند و صداهای ناهنجار تولید کند.

راه حل

در مواردی که فن آسیب دیده است دو راه حل ساده پیش رو داریم. راه اول تعمیر کردن فن است و راه دوم هم تعویض آن است. در نظر داشته باشید که هم برای تعمیر و هم برای تعویض باید از افراد متخصص این حوزه کمک بگیرید.

هنگام خرید فن به حداکثر میزان نویز توجه کنید

علاوه بر موارد فنی مانند تناسب بین فن و کامپیوتر، لازم است که به حداکثر میزان تولید صدا یا نویز در فن‌ها توجه کنید. هر فن در زمانی که روشن است و بیشترین توان خود را به کار گرفته است، صدایی تولید می‌کند که آن را با دسی بل می‌سنجیم. هر چه عدد دسی بل بالاتر باشد، فن پر سر و صداتر خواهد بود. نویز معمولی فن‌ها در بازه 25 تا 30 دسی بل قرار می‌گیرد و نویزهای بیشتر ممکن است اذیت کننده باشند. بنابراین در زمان خرید فن سعی کنید کم سر و صداترین محصول را خریداری کنید.