سکته در شبکه جهانی بیت کوین با قطع اینترنت ایران؛ پرده برداری از قدرت استخراج زیرزمینی

هم زمان با قطع گسترده اینترنت و آغاز طرح جمع آوری ماینرهای غیر مجاز در ایران، داده های جهانی از اتفاقی نادر خبر می دهند؛ هش ریت شبکه بیت کوین حدود ۱۰ درصد کاهش یافته است. این افت ناگهانی بار دیگر نقش پنهان و تاثیرگذار ایران را در معادلات جهانی استخراج ارزهای دیجیتال آشکار کرد.

خبرگزاری فارس در گزارشی تازه به بررسی ابعاد فنی و اقتصادی این رویداد پرداخته است. بر اساس این گزارش، تشدید برخورد با مزارع استخراج غیر قانونی رمزارز در ایران، تنها به کاهش فشار بر شبکه برق داخلی محدود نشده، بلکه هم زمان با این اقدامات، قدرت پردازشی شبکه بیت کوین در مقیاس جهانی نیز افتی معنادار را تجربه کرده است.

سقوط توان پردازشی از ۴۵۰ به ۴۰۶ اگزاهش

داده های ثبت شده در مراجع بین المللی نشان می دهد که دقیقاً در بازه زمانی قطع اینترنت و برخورد با ماینرها در ایران، توان پردازشی (هش ریت) شبکه بیت کوین از حدود ۴۵۰ اگزاهش به نزدیکی ۴۰۶ اگزاهش سقوط کرده است. برای شبکه ای که ماینرهای آن در سراسر کره زمین توزیع شده اند، کاهش ۱۰ درصدی توانی که تنها در چند روز رخ دهد، اتفاقی غیر عادی و سیگنالی مهم تلقی می شود.

این هم زمانی دقیق، نگاه تحلیل گران را به زنجیره ای از رویدادها در داخل ایران معطوف کرده است؛ از اختلال های سراسری اینترنت گرفته تا کاهش ناگهانی و قابل توجه مصرف برق. برآوردهای یک نهاد دولتی نشان می دهد که در روزهای اوج برخورد با ماینرهای غیر مجاز، حدود ۱۳۰۰ مگاوات از بار پایه شبکه برق کشور کاسته شده است. برای درک بزرگی این عدد کافی است بدانید که این میزان، معادل کل مصرف برق یک شهر متوسط است.

سهم ۵ درصدی ایران از بازار جهانی استخراج

افت محسوس هش ریت جهانی این پیام واضح را مخابره کرد که بخش قابل توجهی از قدرت محاسباتی شبکه بیت کوین، در نقاطی فعال بوده که در آمارهای رسمی و شفاف جهانی دیده نمی شوند؛ نقاطی مانند ایران که صنعت استخراج رمزارز در آن، عمدتاً به صورت زیرزمینی و غیر رسمی جریان دارد.

تحلیل ها نشان می دهد سهم واقعی ایران از استخراج جهانی بیت کوین حدود ۵ درصد است. شاید در نگاه اول این عدد کوچک به نظر برسد، اما در بازاری که گردش مالی آن صدها میلیارد دلار است و امنیت شبکه به توزیع قدرت وابسته است، ۵ درصد عددی تعیین کننده است. نکته مهم اینجاست که این سهم نه از طریق مزارع صنعتی و شفاف، بلکه عمدتاً از دل یک اقتصاد زیرزمینی بیرون آمده است؛ اقتصادی که از برق یارانه ای ارزان، خلاءهای نظارتی و شرایط خاص تحریمی تغذیه می کند.

فعالیت ۸۰۰ هزار ماینر در سایه

آمارهای رسمی ابعاد تکان دهنده تری از این شبکه پنهان را نشان می دهند. برآورد می شود بین ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار دستگاه ماینر غیر مجاز در ایران مشغول به کار هستند که در قالب حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار مزرعه کوچک و بزرگ در نقاط مختلف کشور پراکنده شده اند. این ارتش سایبری ماینرها، در مجموع بین ۲۰۰۰ تا ۲۴۰۰ مگاوات برق مصرف می کنند؛ رقمی که معادل ظرفیت تولید دو نیروگاه اتمی بوشهر است.

بررسی های تطبیقی روی داده های شبکه برق نیز حاکی از آن است که حدود ۲۵ درصد از فعالیت های استخراج، به اصطلاح «پشت کنتوری» انجام می شود؛ به این معنا که این بخش از مصرف برق، حتی توسط کنتورها و ابزارهای اندازه گیری رسمی ثبت نمی شود و عملاً نامرئی است.

متغیر پنهان در ناترازی انرژی

در شرایطی که کشور با ناترازی مزمن انرژی دست و پنجه نرم می کند، خاموش شدن ناگهانی ماینرها و تاثیر آن بر شبکه برق و اینترنت، ثابت کرد که استخراج رمزارز یکی از متغیرهای پنهان اما بسیار اثرگذار در بحران انرژی ایران است. صنعتی که در روزهای اوج مصرف، می تواند کفه ترازو را به نفع خاموشی یا پایداری شبکه تغییر دهد و همان طور که دیده شد، دامنه اثرگذاری آن حتی از مرزهای جغرافیایی ایران فراتر رفته و بازارهای جهانی را نیز تکان می دهد.