سپر جدید زمین در برابر سیارک‌ های قاتل؛ ماموریت غیرمنتظره تلسکوپ فضایی رومن ناسا

تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن ناسا اگرچه برای مطالعه ماده تاریک ساخته شده، اما مشخص شده که در شکار سیارک‌های خطرناک نیز فوق‌العاده عمل می‌کند.

سازمان ناسا (NASA) در آستانه پرتاب تلسکوپی است که برای کشف بزرگ‌ترین رازهای جهان هستی طراحی شده است؛ اما مشخص شده که همین طراحی پیشرفته می‌تواند به طور هم‌زمان از کره زمین در برابر خطرات فضایی محافظت کند.

به گزارش بخش اخبار علمی زوم تک ، تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن (Nancy Grace Roman Space Telescope) قرار است در تاریخ ۳۰ اوت ۲۰۲۶ از مرکز فضایی کندی به فضا پرتاب شود. ماموریت اصلی این تلسکوپ بر مطالعه ماده تاریک (Dark Matter) و انرژی تاریک (Dark Energy) متمرکز است؛ نیروهای نامرئی که شکل‌دهنده کهکشان‌ها و انبساط کیهان هستند. با این حال، پژوهشگران بر اساس گزارش نشریه MIT Technology Review می‌گویند طراحی منحصر‌به‌فرد این تلسکوپ باعث شده تا به طرز غیرمنتظره‌ای در شناسایی سیارک‌های خطرناک که به سمت زمین حرکت می‌کنند، موفق عمل کند.

طرحی مفهومی از سیارک سایکی (Psyche) که در کمربند اصلی سیارک‌ها بین مریخ و مشتری قرار دارد. 

چرا تلسکوپ فضایی رومن قادر به شکار سیارک‌ های قاتل است؟

تلسکوپ رومن به یک دوربین مادون قرمز فوق‌عریض ۳۰۰ مگاپیکسلی مجهز است که می‌تواند بخشی از آسمان را به میزان تقریباً ۱۰۰ برابر بزرگ‌تر از آنچه تلسکوپ فضایی هابل (Hubble) در یک نگاه می‌بیند، رصد کند. این میدان دید وسیع که در اصل برای نقشه‌برداری از کهکشان‌ها و ستارگان دوردست طراحی شده، به همان اندازه برای اسکن پهنه‌های گسترده‌ای از فضا به منظور پیدا کردن سیارک‌های نزدیک به زمین کارآمد است.

این تصویر که شامل میلیون‌ها کهکشان شبیه‌سازی‌شده در پهنه مکان و زمان است، مناطقی را نشان می‌دهد که هابل (بخش سفید) و رومن (بخش زرد) می‌توانند در یک نمای واحد ثبت کنند. حدود ۸۵ سال طول می‌کشد تا هابل تمام منطقه نشان داده شده را با همان عمق نقشه‌برداری کند، اما تلسکوپ رومن می‌تواند این کار را تنها در ۶۳ روز انجام دهد. میدان دید وسیع‌تر و سرعت بالای رصد رومن، جهان در حال تکامل را به روش‌هایی که هرگز پیش از این امکان‌پذیر نبوده آشکار می‌سازد. (منبع: مرکز پروازهای فضایی گودارد ناسا)

دانشمندان می‌گویند تلسکوپ فضایی رومن قادر است سیارک‌های کوچک به قطر ۶۰ قدم (حدود ۱۸ متر) را نیز شناسایی کند؛ اندازه‌ای مشابه سیارکی که در سال ۲۰۱۳ بر فراز چلیابینسک روسیه منفجر شد و انرژی معادل ۵۰۰ هزار تن تی‌ان‌تی آزاد کرد. البته هنوز به برخی تنظیمات نرم‌افزاری نیاز است، زیرا سیستم‌های فعلی رومن به گونه‌ای برنامه‌ریزی شده‌اند که خطوط نورانی در تصاویر را که ممکن است رد سیارک‌ها باشند، فیلتر و حذف می‌کنند.

تلسکوپ رومن؛ عضو جدید تیم دفاع سیاره‌ای زمین

تلسکوپ رومن تلاش‌های مربوط به شکار سیارک‌ها را به تنهایی رهبری نخواهد کرد. کاوشگر تخصصی اجرام نزدیک به زمین ناسا (NEO Surveyor) که در سال ۲۰۲۷ پرتاب می‌شود، مسئولیت اصلی این شناسایی‌ها را بر عهده خواهد داشت. با این حال، تلسکوپ رومن در کنار تلسکوپ فضایی جیمز وب (James Webb) و رصدخانه ورا روبین از این ماموریت پشتیبانی خواهد کرد. هنگامی که سایر تلسکوپ‌ها سیارک‌های پرخطر با مدارهای نامشخص را نشانه‌گذاری می‌کنند، میدان دید وسیع رومن می‌تواند به سرعت مسیر حرکت آن‌ها را دقیق‌تر و باریک‌تر کند. این امر به دانشمندان کمک می‌کند تا تصمیم بگیرند کدام سیارک‌ها واقعاً به بررسی و رصد دقیق‌تر نیاز دارند.

زمان‌بندی این کشف نیز بسیار حائز اهمیت است؛ چرا که تلسکوپ رومن سال گذشته با تهدید کاهش بودجه مواجه شد و محققان می‌گویند به نمایش گذاشتن ارزش این تلسکوپ در زمینه دفاع سیاره‌ای (Planetary Defense) می‌تواند به تضمین آینده مالی آن توسط قانون‌گذاران کمک کند. با توجه به اینکه بیش از نصف بزرگ‌ترین سیارک‌های نزدیک به زمین هنوز کشف نشده‌اند، این وظیفه دوم و پیش‌بینی‌نشده رومن ممکن است در نهایت به اندازه ماموریت اول و اصلی آن در شناخت کیهان اهمیت پیدا کند.

منبع: NASA/JPL-Caltech/ASU