راز اپیدمی نزدیک‌ بینی کشف شد؛ چرا فضای داخلی خانه بیش از نمایشگرها به چشم آسیب می‌زند؟

سال‌هاست که افزایش نرخ نزدیک‌ بینی (Myopia) به‌ویژه در میان کودکان و جوانان، به افزایش زمان استفاده از نمایشگرها نسبت داده می‌شود. اما تحقیقات جدید دانشمندان دانشکده اپتومتری SUNY نشان می‌دهد که ماجرا پیچیده‌تر و به رفتارهای انسانی وابسته است.

به گزارش بخش اخبار علمی زوم تک به نقل از SUNY College of Optometry، نتایج مطالعه‌ای که در مجله Cell Reports منتشر شده، نشان می‌دهد نزدیک‌ بینی ممکن است کمتر به خودِ نمایشگرها و بیشتر به یک عادت بصری رایج در محیط‌های بسته مرتبط باشد: تمرکز طولانی‌ مدت از نزدیک در محیط‌ های کم‌ نور که میزان رسیدن نور به شبکیه را محدود می‌کند.

نزدیک‌ بینی؛ اپیدمی جهانی قرن ۲۱

دکتر خوزه مانوئل آلونسو، استاد برجسته SUNY و نویسنده ارشد این مطالعه می‌گوید: «نزدیک‌ بینی در سراسر جهان به سطح اپیدمی رسیده است، با این حال ما هنوز به طور کامل علت آن را درک نمی‌کنیم. یافته‌های ما نشان می‌دهد که یک عامل زیربنایی مشترک، میزان نوری است که در حین کار مداوم از نزدیک – به‌ویژه در داخل خانه – به شبکیه می‌رسد.»

نزدیک‌ بینی یک بیماری چشمی است که باعث تاری دید در مسافت‌های دور می‌شود. این عارضه اکنون نزدیک به ۵۰ درصد از جوانان در ایالات متحده و اروپا و نزدیک به ۹۰ درصد در بخش‌هایی از شرق آسیا را تحت تأثیر قرار داده است. در حالی که ژنتیک نقش مهمی دارد، افزایش سریع این آمار تنها در چند نسل نشان می‌دهد که عوامل محیطی نیز بسیار حیاتی هستند.

مکانیسم عصبی یکپارچه؛ فرضیه‌ای جدید برای کنترل نزدیک‌ بینی

محققان دانشگاه ایالتی نیویورک (SUNY) یک مکانیسم عصبی واحد را برای توضیح تمام روش‌های فعلی القا و کنترل نزدیک‌بینی پیشنهاد کرده‌اند. این تحقیق پاسخی برای این معما ارائه می‌دهد که چرا عوامل مختلفی مانند کار از نزدیک، نور کم محیط، استفاده از قطره‌های آتروپین، لنزهای مولتی فوکال و زمان گذراندن در فضای باز، همگی بر روند پیشرفت این بیماری تأثیر می‌گذارند.

اروشا ماهارجان، دانشجوی دکتری که این مطالعه را انجام داده، توضیح می‌دهد: «در نور روشن بیرون، مردمک چشم منقبض می‌شود تا از چشم محافظت کند و در عین حال اجازه می‌دهد نور کافی به شبکیه برسد. اما وقتی افراد در داخل خانه روی اشیاء نزدیک مانند گوشی‌های هوشمند، تبلت‌ها یا کتاب‌ها تمرکز می‌کنند، مردمک باز هم منقبض می‌شود؛ نه به خاطر روشنایی، بلکه برای تیز کردن تصویر (Sharpening). در نور کم، این ترکیب می‌تواند به شدت میزان روشنایی شبکیه را کاهش دهد.»

تعامل نور و تمرکز چشمی چگونه باعث ضعیف شدن چشم می‌شود؟

بر اساس این مکانیسم، نزدیک‌ بینی زمانی توسعه می‌یابد که روشنایی ضعیف شبکیه نتواند فعالیت شبکیه‌ای قدرتمندی ایجاد کند. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که منابع نوری بسیار ضعیف باشند و انقباض مردمک در فاصله‌های دید کوتاه بیش از حد باشد. در مقابل، زمانی که چشم در معرض نور روشن قرار می‌گیرد و انقباض مردمک به جای فاصله دید، توسط روشنایی تصویر تنظیم می‌شود، نزدیک‌بینی ایجاد نمی‌شود.

این مطالعه نشان می‌دهد که لنزهای منفی از طریق فرآیندی به نام تطابق (Accommodation) – یعنی افزایش قدرت لنز طبیعی چشم هنگام تمرکز بر تصاویر در فاصله کوتاه – باعث انقباض مردمک و کاهش نور شبکیه می‌شوند. این انقباض زمانی که تطابق برای دوره‌های طولانی (مثلاً ده‌ها دقیقه) حفظ شود، قوی‌تر شده و در چشم‌های نزدیک‌ بین حتی شدیدتر نیز می‌شود.

ایده‌ های جدید برای پیشگیری و کنترل نزدیک‌ بینی

اگر این مکانیسم درست ثابت شود، منجر به تغییر پارادایم در درک ما از کنترل نزدیک‌ بینی خواهد شد. طبق این نظریه، نزدیک‌بینی را می‌توان با روش‌ های زیر کنترل کرد:

• قرار دادن چشم در معرض سطوح ایمن از نور روشن.
• کاهش قدرت تطابق با استفاده از لنزهای مخصوص (مولتی فوکال یا کاهش کنتراست).
• مسدود کردن مستقیم عضلات محرک انقباض مردمک (مانند قطره‌های آتروپین).
• گذراندن وقت در فضای باز و نگاه کردن به فاصله‌های دور بدون درگیر کردن سیستم تطابق چشم.

نکته حیاتی اینجاست که هر روشی برای کنترل نزدیک‌بینی، در صورتی که چشم برای مدت طولانی در داخل خانه زیر نور کم و با تطابق بیش از حد (کار مداوم با گوشی و کتاب) قرار بگیرد، با شکست مواجه خواهد شد.

دکتر آلونسو تأکید می‌کند: «این یک پاسخ نهایی نیست، اما فرضیه‌ای قابل آزمایش است که نحوه تعامل عادات بصری، نورپردازی و تمرکز چشم را بازتعریف می‌کند. این فرضیه بر اساس فیزیولوژی قابل اندازه‌گیری است و قطعات پازل شواهد موجود را کنار هم می‌چیند.»

منبع خبر: SUNY College of Optometry / Cell Reports