رازگشایی از دوپامین؛ ماده شیمیایی مغز پیچیده‌ تر از همیشه

دوپامین، یکی از مهمترین مواد شیمیایی موجود در مغز انسان است که سال هاست دانشمندان در مورد ان تحقیق می کنند. با این حال، هنوز هم بسیاری از جزئیات مربوط به عملکرد این ماده برای ما ناشناخته است. دیدگاه قدیمی دانشمندان این بود که دوپامین مانند یک بلندگوی بزرگ عمل می کند که وقتی ازاد می شود، پیام های خود را به صورت گسترده و اهسته به بخش های مختلف مغز می رساند. اما تحقیقات تازه نشان می دهد که ماجرا پیچیده تر از این حرف هاست.

کشف جدید: دوپامین، پیام رسان دقیق و سریع

به گزارش بخش اخبار پزشکی زوم تک , بر اساس یافته های جدید، دوپامین فقط به صورت گسترده عمل نمی کند. بلکه می تواند پیام های بسیار سریع و دقیق هم ارسال کند که در عرض چند میلی ثانیه به سلول های مجاور می رسند. این کشف جدید، دیدگاه ما را نسبت به سیستم دوپامینی مغز کاملا تغییر می دهد. محققان معتقدند که این سیگنال های محلی و سریع، شاید یک بخش کلیدی و بنیادین از سیستم دوپامینی باشند که تا کنون کسی به انها توجه نکرده بود. این توانایی در ارسال پیام های سریع و اهسته به صورت همزمان، احتمالا دلیل این است که دوپامین می تواند عملکرد های مختلفی را با دقت بالا در مغز کنترل کند.

دوپامین در مغز و بدن

مهم است که بدانیم دوپامین در مغز و سایر بخش های بدن کارکردهای متفاوتی دارد. در جریان خون، دوپامین به تنظیم عملکرد اندام ها و همچنین واکنش های سیستم ایمنی بدن کمک می کند. اما در مغز، دوپامین یک پیام رسان شیمیایی است که در طیف وسیعی از رفتارها نقش دارد. از حرکت و خلق و خو گرفته تا خواب، حافظه، انگیزه و سیستم پاداش.

مسیر دوپامین در مغز و نحوه عملکرد ان

نورون هایی که دوپامین ترشح می کنند، الگوهای شلیک مختلفی دارند. اما هنوز به طور دقیق مشخص نیست که هر کدام از این الگوها چه پیامی را منتقل می کنند. پژوهشگران دانشگاه کلرادو و دانشگاه اگوستا در امریکا، با استفاده از روش های پیشرفته میکروسکوپی توانستند انتشار دوپامین را در مغز موش های زنده مشاهده کنند. انها مشاهده کردند که دوپامین تنها در نواحی کوچکی از نورون های مجاور، گیرنده ها را فعال می کند. این فعال سازی کوتاه و سریع، یک واکنش عصبی تند را به دنبال داشت. در مقابل، انتشار گسترده تر دوپامین، نواحی بیشتری را درگیر می کرد و پاسخ کندتری را ایجاد می کرد.

کریستوفر فورد، یکی از داروشناسان دانشگاه کلرادو در این باره می گوید: “تحقیقات ما نشان می دهد که سیگنال دهی دوپامین در مغز بسیار پیچیده تر از چیزی است که قبلا فکر می کردیم. ما می دانستیم که دوپامین در رفتارهای مختلفی نقش دارد و این تحقیق قدمی است برای درک اینکه چطور این رفتارهای گوناگون تحت تاثیر دوپامین کنترل می شوند.”

نورون هایی که فورد و همکارانش بررسی کردند از بخشی در مغز به نام استریاتوم منشا می گیرند. این بخش از مغز که در کنترل حرکت و سیستم پاداش نقش دارد، پر از نورون های ترشح کننده دوپامین است. استریاتوم ورودی های دوپامینی خود را از بخش های مختلف مغز دریافت می کند و با بیماری های عصبی مانند اسکیزوفرنی، اعتیاد و ADHD (اختلال کم توجهی-بیش فعالی) مرتبط است. به عنوان مثال، بیماری پارکینسون به دلیل از بین رفتن نورون های دوپامینی در استریاتوم ایجاد می شود.

این کشف چه اهمیتی دارد؟

درک بهتر از نحوه ارسال سیگنال توسط دوپامین در استریاتوم می تواند در ساخت درمان های جدید برای بسیاری از بیماری ها بسیار مهم باشد. فورد تاکید می کند که ما هنوز در مراحل اولیه درک این موضوع هستیم که اختلالات دوپامینی چگونه بر بیماری هایی مثل پارکینسون، اسکیزوفرنی یا اعتیاد تاثیر می گذارند. تحقیقات بیشتری لازم است تا بتوانیم به طور کامل این تاثیرات را درک کنیم و به درمان های موثرتری دست پیدا کنیم. این یافته های جدید که در مجله علمی Science منتشر شده اند، افق های تازه ای را برای پژوهش در زمینه مغز و اعصاب باز می کنند و نشان می دهند که مغز انسان همچنان رازهای زیادی برای فاش کردن دارد.