باستان‌ شناسی دیجیتال؛ هوش مصنوعی راز بازی باستانی رومی را فاش کرد

هوش مصنوعی این روزها همه جا هست؛ از مطب پزشکان گرفته تا کلاس‌ های درس و آزمایشگاه‌ های تشخیص سرطان. اما جدیدترین دستاورد این فناوری، نه در آینده، بلکه در اعماق تاریخ رقم خورده است. محققان موفق شدند با استفاده از هوش مصنوعی، قوانین یک بازی تخته‌ای مرموز متعلق به عصر روم باستان را بازسازی کنند و نشان دهند که اروپایی‌ ها قرن‌ ها زودتر از آنچه تصور می‌شد، به بازی‌ های استراتژیک مشغول بوده‌اند.

کشف شیء مرموز در شهر باستانی کوریووالوم

به گزارش بخش اخبار فناوری زوم تک به نقل از National Geographic، همه‌چیز از یک قطعه سنگ بیضی‌شکل و نه‌چندان جذاب شروع شد که در شهر رومی Coriovallum (هیرلن امروزی در هلند) کشف شد. این سنگ که در نگاه اول شبیه به یک تکه مصالح ساختمانی به نظر می‌رسید، دارای الگوهای هندسی خاصی در یک طرف خود بود. والتر کریست، باستان‌شناس دانشگاه لیدن و نویسنده اصلی این مطالعه، متوجه شد که این الگوها تصادفی نیستند و احتمالاً مربوط به یک بازی تخته‌ای باستانی هستند.

هوش مصنوعی در برابر هوش مصنوعی؛ نبرد برای کشف قوانین

مشکل اصلی اینجا بود که الگوی روی این سنگ با هیچ‌یک از بازی‌های شناخته‌شده رومی مطابقت نداشت. برای حل این معما، تیم تحقیقاتی از یک روش نوآورانه استفاده کرد. آن‌ها از یک سیستم هوش مصنوعی به نام Ludii استفاده کردند تا هزاران سناریوی مختلف بازی را بر اساس قوانین بازی‌های باستانی اروپایی شبیه‌سازی کند. محققان دو عامل هوش مصنوعی را در مقابل هم قرار دادند تا صدها بازی مختلف را روی این تخته مجازی انجام دهند.

هدف از این کار، مطابقت دادن «الگوی سایش» روی سنگ واقعی با نتایج شبیه‌سازی‌های کامپیوتری بود. اسکن‌های سه‌بعدی دقیق نشان داده بود که برخی از خطوط روی سنگ عمیق‌تر از بقیه هستند، که نشان‌دهنده استفاده مداوم و حرکت مهره‌ها در مسیرهای خاص است.

کشف «بازی محصورکننده» و بازنویسی تاریخ

نتایج این تحقیق که در مجله علمی Antiquity منتشر شده، نشان داد که این بازی از نوع Blocking Games (بازی‌های محصورکننده) است. در این دسته از بازی‌ها، هدف اصلی مسدود کردن مسیر حرکت مهره‌های حریف است؛ درست مثل بازی‌های استراتژیک مدرنی که امروز بازی می‌کنیم.

این کشف از دو جهت اهمیت بسیار زیادی دارد:

• تغییر در جدول زمانی تاریخ: پیش‌ازاین تصور می‌شد که بازی‌های محصورکننده در اوایل قرون وسطی وارد اروپا شده‌اند. اما این یافته ثابت می‌کند که رومی‌ها قرن‌ها قبل از آن، به این بازی‌ها علاقه داشته‌اند.
• روش‌شناسی نوین: این اولین بار است که از شبیه‌سازی بازی توسط هوش مصنوعی در کنار روش‌های سنتی باستان‌شناسی برای شناسایی یک بازی باستانی استفاده می‌شود.

نام جدید برای یک بازی باستانی: Ludus Coriovalli

محققان این بازی را Ludus Coriovalli یا «بازی کوریووالوم» نامیده‌اند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که احتمالاً یک بازیکن با چهار مهره در مقابل بازیکنی با دو مهره قرار می‌گرفته و برنده کسی بوده که می‌توانسته مهره‌های حریف را به دام انداخته و مانع حرکت آن‌ها شود.

والتر کریست در پایان خاطرنشان کرد: «این تحقیق ابزار جدیدی به باستان‌شناسان می‌دهد تا بازی‌هایی را که در متون تاریخی ذکر نشده‌اند یا نمایش هنری از آن‌ها وجود ندارد، شناسایی کنند.» حالا تنها سوالی که باقی مانده این است که چند دوستی و رابطه در دو هزار سال پیش، بر سر حرکت دادن مهره‌های این بازی به هم خورده است!