اعتیاد نسل جوان به چت‌بات‌ ها؛ فرمول‌ نویسی هوش مصنوعی برای مکالمات حضوری و روابط عاطفی

من قطعاً پیش از ارسال یک پیامک، بارها آن را در ذهنم مرور کرده‌ام؛ به ویژه زمانی که صحبت از یک ایمیل طولانی با ده‌ها اصطلاح تخصصی و لحن دیپلماتیک باشد. با این حال، وقتی پای مکالمات حضوری به میان می‌آید، هرگز به ذهنم خطور نکرده که مدیریت آن را به یک چت‌بات هوش مصنوعی واگذار کنم.

به گزارش بخش اخبار فناوری زوم تک به نقل از دیجیتال ترندز و بر اساس گزارش وال استریت ژورنال، ظاهراً یک نسل کامل وجود دارد که متن تمامی مکالمات روزمره و روابط اجتماعی خود را به دست هوش مصنوعی سپرده است.

عمق نفوذ هوش مصنوعی در روابط اجتماعی تا چه حد است؟

«نیهاریکا اباراجو»، پژوهشگر ۲۰ ساله حوزه سرطان، هر روز در محل کار خود از چت‌بات ChatGPT استفاده می‌کند که امری کاملاً متداول است؛ چرا که این ابزار اطلاعات فشرده و تحلیل‌های کاربردی فراوانی ارائه می‌دهد.

اما خارج از ساعات کاری، چت‌بات هوش مصنوعی به مربی تمام‌پوقت او برای برقراری ارتباط تبدیل می‌شود؛ از تنظیم متن‌های ارتباطی در برنامه‌های دوستیابی و جملات آغازین در مهمانی‌ها گرفته تا ارائه پاسخ‌های لحظه‌ای به فردی که درست کنار او ایستاده است!

وقتی موضوع گفتگو به سمتی می‌رود که درباره کتابی خوانده‌نشده صحبت می‌شود، او سریعاً خلاصه تولیدشده توسط هوش مصنوعی را مطالعه می‌کند تا خود را مطلع نشان دهد. نکته جالب‌تر این است که او تنها فردی نیست که دست به چنین کاری می‌زند.

استفاده از هوش مصنوعی برای تنظیم پاسخ در گفتگوهای شخصی

موج رو‌به‌رشدی از جوانان، تنظیم پیام‌های متنی و هدایت روابط عاطفی خود را به چت‌بات‌ها می‌سپارند تا نقش یک دستیار و متن‌نویس دیجیتالی را برایشان ایفا کند؛ به ویژه افرادی که با اضطراب اجتماعی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

البته همه از این رویکرد خرسند نیستند. «آندریا والاس»، مربی بدنسازی، متوقع شد قرار ملاقات دوستش ناگهان پیام‌هایی با گرامر بی‌نقص و رسمی ارسال می‌کند؛ موضوعی که نشانه‌ای واضح از دخالت هوش مصنوعی است.

«لوکاس دووراک»، دانشجوی دانشگاه نورث‌وسترن، می‌گوید نامزدش صراحتاً به او گفته استفاده از هوش مصنوعی احساسی عجیب و غیررومانتیک ایجاد می‌کند و او به این خواسته احترام می‌گذارد. همچنین «کالین لینکولن» ۲۰ ساله، از چت‌بات ChatGPT برای کاهش لحن تند ایمیل‌های خشمگین و تهیه کارت‌های یادداشت قبل از گفتگوهای متشنج استفاده می‌کند؛ هرچند اعتراف می‌کند این کار حداقل یک‌بار نتیجه عکس داده و دقیقاً توصیه‌ای برعکس نیاز او ارائه کرده است.

دیدگاه روان‌شناسان و متخصصان درباره این پدیده چیست؟

«اشلی گولدین»، روان‌شناس بالینی، هشدار می‌دهد تکیه بر هوش مصنوعی برای بررسی اینکه آیا پیام‌های شما «مناسب به نظر می‌رسند یا خیر»، به مرور به شما می‌آموزد که به غرایز و شهود خود بی‌اعتماد شوید؛ مشکلی که برای افراد مبتلا به اضطراب اجتماعی بسیار شدیدتر خواهد بود.

متخصصان سلامت روان این الگوی رفتاری را «همه‌گیری بی‌اعتمادی به خود» می‌نامند و دلیل آن کاملاً واضح است. واگذاری و سپردن هر لحظه ناخوشایند به ابزارهای بیرونی، نه تنها اعتماد به نفس یا حس مسئولیت‌پذیری ایجاد نمی‌کند، بلکه صرفاً رویارویی با حس ناخوشایندی را که در نهایت هنگام به انحراف رفتن گفتگو رخ می‌دهد، به تأخیر می‌اندازد.

«الکساندرا فریدمن»، مربی روابط، پیشنهاد می‌کند تمرین و شبیه‌سازی با هوش مصنوعی را به حداکثر یک‌بار در هفته محدود کنید و از چت‌بات‌ها فقط برای ایده‌گرفتن درباره «چه چیزی گفتن» استفاده کنید، نه «چگونه گفتن» آن.

چرا نباید گفتگوهای عاطفی را به چت‌بات‌ها واگذار کرد؟

همان‌طور که اشاره شد، واگذاری مکالمات شخصی به یک چت‌بات توصیه نمی‌شود؛ مهم نیست آن ابزار چقدر می‌تواند جوک‌های خنده‌دار بگوید یا چقدر سریع پاسخ‌های حاضرجوابانه تولید کند. با این حال، افراد زیادی وجود دارند که از چت‌بات ChatGPT و سایر ابزارها برای مشاوره‌های عاطفی یا روان‌درمانی استفاده می‌کنند.

آن‌ها معتقدند این کار باعث صرفه‌جویی در زمان و هزینه می‌شود، اما متخصصان همواره تاکید می‌کنند که نباید عواطف انسانی را به چت‌بات‌های هوش مصنوعی سپرد. گزارش‌های متعددی وجود دارد که نشان می‌دهد مکالمات هوش مصنوعی کیفیت سلامت روان افراد را کاهش داده و حتی آن‌ها را به سمت رفتارهای آسیب به خود سوق داده است.

اگر در نزدیکان خود کسی را می‌شناسید که روزانه دست به چنین کاری می‌زند، با ارسال مقالات خبری و نتایج تحقیقات معتبر، او را از خطرات این رویکرد مطلع کرده و هشدار دهید.