جریمه سنگین و تاریخی ۱ میلیارد دلاری اوبر به دلیل تعلیق خودکار حساب رانندگان

بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز، سازمان حفاظت از داده‌های هلند (Dutch Data Protection Authority) شرکت اوبر (Uber) را به پرداخت جریمه‌ای سنگین به مبلغ ۸۲۵ میلیون یورو (معادل حدود ۹۶۶ میلیون دلار) محکوم کرده است. این جریمه، دومین جریمه بزرگی محسوب می‌شود که تاکنون بر اساس مقررات عمومی حفاظت از داده‌های اتحادیه اروپا (GDPR) علیه یک شرکت صادر شده است.

به گزارش بخش اخبار فناوری زوم تک به نقل از تک‌کرانچ (TechCrunch)، رگولاتور حریم خصوصی هلند در حال بررسی شکایت‌هایی بود که نشان می‌داد اوبر حساب کاربری رانندگان را از طریق یک فرایند کاملاً خودکار و الگوریتمی و بدون هشدار کافی یا نظارت و بازبینی انسانی مسدود و غیرفعال کرده است. «مونیک وردیر» (Monique Verdier)، نایب‌رئیس این سازمان نظارتی، در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که این شرکت «مرتکب تخلفات بسیار جدی» در زمینه رعایت حقوق کاربران شده است.

تصمیم‌گیری کامپیوتر به جای انسان؛ خط قرمز قوانین حریم خصوصی اروپا

وردیر در خصوص این اقدام غیرقانونی تاکید کرد: «یک رایانه و الگوریتم هوشمند نباید به‌تنهایی تصمیماتی اتخاذ کند که چنین پیامدها و عواقب سنگین و سرنوشت‌سازی برای زندگی افراد به همراه دارد.»

در مقابل، شرکت اوبر مدعی است که اکثر موارد تعلیق حساب رانندگان موقتی و کوتاه‌مدت بوده و هیچ غیرفعال‌سازی دائمی حساب بدون بررسی و تایید نیروی انسانی انجام نمی‌شود؛ همچنین رانندگان امکان ثبت درخواست تجدیدنظر (Appeal) را دارند. (این در حالی است که ناظران هلندی تصریح کرده‌اند برخی رانندگان بدون هیچ‌گونه بررسی انسانی به طور دائم اخراج شده‌اند، موضوعی که اوبر آن را رد می‌کند). این غول فناوری اعلام کرده است که علیه این حکم درخواست تجدیدنظرخواهی خواهد داد.

یکی از سخنگویان اوبر در مصاحبه با رویترز گفت: «ما قویاً با این تصمیم و تعیین چنین جریمه نامتناسب و ناعادلانه‌ای مخالف هستیم.» رسانه تک‌کرانچ نیز برای دریافت جزییات بیشتر با مدیران اوبر تماس گرفته است.

روایت رانندگان شاکی و حمایت سازمان‌ های حقوق دیجیتال

«ابراهیم بن علی» (Brahim Ben Ali)، یکی از رانندگان سابق اوبر در فرانسه، در گفتگو با روزنامه هلندی de Volkskrant توضیح داد که پس از مسدود شدن ناگهانی حسابش در سال ۲۰۱۹، شهادت‌نامه‌ها و مدارک ۱۷۰ راننده دیگر اوبر را جمع‌آوری کرد و در نهایت شکایت رسمی خود را در کشور هلند—محل استقرار مقر اصلی اروپایی اوبر—به ثبت رساند.

در این پرونده حقوقی، یک نهاد غیرانتفاعی سوئیسی فعال در حوزه حقوق دیجیتال به نام PersonalData.io به بن علی کمک کرد. این موسسه به رانندگان یاری رساند تا داده‌ها و اسناد مربوط به چگونگی تصمیم‌گیری سیستم‌های خودکار در خصوص مسدودی حساب‌ها را استخراج و جمع‌آوری کنند. «پل-اولیویر دهائه» (Paul-Olivier Dehaye)، بنیان‌گذار این سازمان عنوان کرد: «یک راننده ممکن است هزاران سفر را با رضایت کامل مسافران به پایان برساند، اما اگر فقط یک مسافر گزارشی ثبت کند، سیستم خودکار می‌تواند بدون بررسی عادلانه، عواقب فاجعه‌باری برای معیشت آن راننده رقم بزند.»

سومین جریمه پیاپی اوبر در هلند و آغاز شکایت‌ های دسته‌ جمعی

دهائه به خبرنگار تک‌کرانچ اعلام کرد که این سومین جریمه سنگین نهاد ناظر هلندی علیه اوبر است؛ پیش از این نیز یک جریمه ۲۹۰ میلیون یورویی به دلیل نحوه انتقال و پردازش داده‌های شخصی رانندگان و جریمه‌ای ۱۰ میلیون یورویی برای تخلفات مرتبط صادر شده بود. وی همچنین اعلام کرد که در حال برنامه‌ریزی برای راه‌اندازی یک دادخواهی سنخی (شکایت دسته‌جمعی یا Class Action) است تا رانندگان بتوانند خسارات مالی و معنوی وارده را جبران کنند.

دهائه خاطرنشان کرد که تمامی این پرونده‌ها از دل شکایت‌های همین گروه از رانندگان شکل گرفته است. او اکنون در حال تاسیس شرکتی نوپا به نام StartClaims است تا فرایند این دعاوی و سایر پرونده‌های نظارتی را پیش ببرد؛ روندی که ابتدا علیه اوبر کلید خورده و در آینده به سایر حوزه‌های اقتصاد گیگ (Gig Economy) و فناوری‌های تبلیغاتی (AdTech) تعمیم خواهد یافت.

چالش‌ های نظارت بر رانندگان در برابر مسئولیت‌ پذیری پلتفرم‌ ها

در حین بررسی این پرونده، به تحلیل «جان گروبر» (John Gruber) در وبلاگ تخصصی Daring Fireball اشاره شد. گروبر ابراز نگرانی کرده بود که چنین جریمه‌هایی ممکن است «نظارت شرکت اوبر بر رانندگان متخلف—از جمله افرادی که دست به کلاهبرداری می‌زنند یا مسافران را سرگردان رها می‌کنند—را در اتحادیه اروپا غیرقانونی کند.»

گروبر همچنین با انتقاد از موضع نهاد نظارتی هلند نوشت: «اینکه بگوییم یک کامپیوتر تصمیم‌گیرنده بوده، درست مانند آن است که بگوییم وقتی کارمندی به دلیل تاخیرهای مکرر اخراج می‌شود، مقصر دستگاه ثبت ورود و خروج است! مدیران شرکت خط‌مشی‌ها را تدوین می‌کنند و ابزارها صرفاً میزان انطباق و پایبندی افراد را اندازه می‌گیرند.»

با این حال، دهائه در پاسخ استدلال کرد که گروبر «مفهوم اصلی و نقطه حساس موضوع را نادیده گرفته است». وی تصریح کرد: «اوبر کاملاً مختار است تا با بهره‌گیری از نظارت انسانی، رانندگان متخلف را توبیخ یا مسدود کند؛ اما در این صورت باید مسئولیت حقوقی تصمیم‌گیری‌های خود را نیز بپذیرد و مانند یک “کارفرما” پاسخگو باشد، نه اینکه صرفاً خود را یک “پلتفرم واسط و بازار آنلاین” بداند.»