بحران حاکمیت هوش مصنوعی در اروپا؛ چه کسی واقعاً کنترل آینده فناوری را در دست دارد؟

در جریان رویداد تک‌بی‌بی‌کیو (TechBBQ) در شهر کپنهاگ دانمارک، محور اصلی گفت‌وگوهای میان سرمایه‌گذاران، بنیان‌گذاران و مدیران ارشد اکوسیستم فناوری اروپا، فراتر از بررسی ابزارهای قابل ساخت با هوش مصنوعی بود؛ بلکه پرسش اساسی این بود که کنترل و هدایت این فناوری قدرتمند باید در دست چه کسی باشد. در تمام طول این کنفرانس سالانه منطقه نوردیک، از سخنرانی‌های روی صحنه گرفته تا گردهمایی‌های غیررسمی، بحث‌ها همواره به این نقطه بازمی‌گشت که چگونه قاره اروپا می‌تواند کنترل بیشتری بر زیرساخت‌های هوش مصنوعی به دست آورد.

به گزارش بخش اخبار فناوری زوم تک به نقل از تک‌کرانچ (TechCrunch)، مسئله حاکمیت فناوری (Technology Sovereignty) که کاملاً با شعار امسال این کنفرانس تحت عنوان «ظهور از دل عاملیت» همخوانی داشت، پس از آن اهمیت دوچندانی پیدا کرد که مدل‌های هوش مصنوعی میتوس (Mythos) و فیبل (Fable) متعلق به شرکت انتروپیک (Anthropic) در اوایل سال جاری برای کاربران خارج از اروپا از دسترس خارج شدند.

استقلال زیرساختی اروپا در برابر غول‌ های هوش مصنوعی آمریکا و چین

این اتفاق باعث شد بسیاری از فعالان اکوسیستم فناوری اروپا به‌طور جدی به این فکر بیفتند که مالکیت مستقیم مدل‌های هوش مصنوعی و زیرساخت‌های محاسباتی زیربنایی این حوزه، چه مزیتی نسبت به اجاره کردن این توان پردازشی از قدرت‌های بزرگی نظیر ایالات متحده و چین دارد.

یکی از مدیران استارتاپی اعلام کرد که اختلال در دسترسی به مدل‌های Mythos و Fable فعالیت تیم نرم‌افزاری او را به شدت مختل کرده است؛ در حالی که مدیری دیگر این موضوع را کم‌اهمیت دانست و اشاره کرد هرچند وابستگی به دو قطب ژئوپلیتیکی دیگر در حوزه فناوری هوش مصنوعی ممکن است روزی دردسرهای بزرگی برای اروپا ایجاد کند، اما در حال حاضر اوضاع همچنان عادی و قابل مدیریت به نظر می‌رسد.

الن د برور (Ellen de Brever)، سرمایه‌گذار فرشته و مدیر بخش مشارکت‌ها در مرکز سلراتور بنیاد نوو نوردیسک (Novo Nordisk Foundation Cellerator)، در حاشیه این کنفرانس اظهار داشت: «موضوع عاملیت در رویداد TechBBQ امسال بسیار به‌موقع انتخاب شده بود، زیرا بحث‌ها از این‌که هوش مصنوعی چه کارهایی می‌تواند انجام دهد به این سمت تغییر مسیر داد که ما واقعاً می‌خواهیم اجازه انجام چه کارهایی را به آن بدهیم.»

قضاوت انسانی در برابر تصمیم‌گیری ماشین‌ های هوشمند

در این رویداد پنل‌های متعددی در خصوص آینده فناوری‌های سلامت زنان، اجلاس همکاری اکوسیستم‌های نوآوری منطقه نوردیک و آفریقا در زمینه سرمایه‌گذاری، و همچنین راهکارهای جذب سرمایه رشد بیشتر به اروپا برگزار شد. با این حال، هوش مصنوعی تم اصلی تمام این گفت‌وگوها بود. همان‌طور که د برور تأکید کرد: «مناظره‌ها درباره ساخت ماشین‌های هوشمندتر نبود، بلکه پیرامون قضاوت انسانی و تصمیم‌گیری درباره این بود که چه کسی باید کنترل امور را در دست داشته باشد.»

او در ادامه افزود: «عصر ایجنت‌های هوش مصنوعی (AI Agents) روایتی از کسب خودمختاری توسط ماشین‌ها نیست؛ بلکه داستانی است درباره این‌که انسان‌ها تصمیم می‌گیرند چه بخش‌هایی از اختیارات خود را واگذار کنند.»

حریم خصوصی در عصر هوش مصنوعی؛ هشدارهای تند رئیس سیگنال

به گفته یکی از حاضران، یکی از جذاب‌ترین نشست‌های این رویداد، پنلی با حضور مردیث ویتکر (Meredith Whittaker)، رئیس پیام‌رسان سیگنال (Signal)، پیرامون امکان هم‌زیستی حریم خصوصی و هوش مصنوعی بود. ویتکر بدون پرده‌پوشی، به مخالفت جدی با ادغام دستیارهای هوش مصنوعی و ایجنت‌های مستقل در سیستم‌های عامل، همانند یکپارچه‌سازی اخیر چت‌جی‌پی‌تی (ChatGPT) با آی‌مسیج اپل پرداخت.

وی تصریح کرد که عصر حاضر هوش مصنوعی در حال ایجاد یک «دستگاه عظیم جمع‌آوری داده» است و آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی با بهره‌گیری از تکنیک‌های بازاریابی هوشمندانه کاری می‌کنند که مردم «پیامدهای جانبی و ناخواسته» جمع‌آوری این حجم باورنکردنی از داده‌ها را نادیده بگیرند.

ویتکر تأکید کرد: «همچنان نیاز بسیار گسترده‌ای در بازار برای حفظ حریم خصوصی کاربران وجود دارد و به‌ویژه با افزایش نگرانی‌ها پیرامون حاکمیت داده‌ها، ما کاربران وفادار خود را در این بخش خواهیم داشت.»

آینده نیروی کار خودکار و حاکمیت ملی؛ دیدگاه‌ های عماد مستاق

در بخشی دیگر از این همایش، عماد مستاق (Emad Mostaque)، هم‌بنیان‌گذار Stability AI و پلتفرم Intelligent Internet، در پنلی پیرامون تأثیر نیروی کار مبتنی بر ایجنت‌های هوشمند بر اقتصاد و پیامدهای آن بر حاکمیت فردی به گفت‌وگو نشست.

مستاق عنوان کرد: «حاکمیت یعنی توانایی مقاومت در برابر قدرتی که تلاش دارد بر شما اعمال سلطه کند.» او با هشدار درباره تمرکز بیش از حد قدرت در دستان چند آزمایشگاه محدود هوش مصنوعی گفت: «به‌طور اجتناب‌ناپذیری، روزی فرا خواهد رسید که تمامی کشورها توسط سیستم‌های هوش مصنوعی اداره شوند و در آن زمان، فرد یا گروهی که کنترل هوش مصنوعی را در دست دارد، کل کشور را اداره و کنترل خواهد کرد.»

میا نگرو (Mia Negru)، مدیر حمایتگری و تعامل در سازمان غیرانتفاعی Life With Artificials، دیدگاه‌های خود را در این خصوص به اشتراک گذاشت و گفت: «اگر ایجنت‌های هوشمند کارهای شناختی و فکری را بر عهده بگیرند و ربات‌ها به‌طور فزاینده‌ای فعالیت‌های فیزیکی را انجام دهند، ممکن است ما به پدیده‌ای بسیار بزرگ‌تر از یک انقلاب تکنولوژیک ساده نزدیک شده باشیم. ما احتمالاً ناچار خواهیم بود مفاهیمی چون مالکیت، اشتغال، دموکراسی، مشارکت اقتصادی و در نهایت حتی ساختار حضور افراد در جامعه را به شکلی بنیادین بازتعریف کنیم.»

ارتباطات انسانی؛ فراتر از کدهای برنامه‌ نویسی و دنیای ماشین‌ ها

با این حال، پس از پایان جلسات و پنل‌های رسمی، حاضران در رویدادهای شبانه به گفت‌وگوهای غیررسمی‌تر پرداختند. شرکت‌های سرشناسی از جمله لاوبل (Lovable)، انویدیا (Nvidia)، اوپن‌ای‌آی (OpenAI)، استارتاپ‌های AWS و HSBC میزبان رویدادهایی مشترک بودند که در آن فرصت گفت‌وگو با بنیان‌گذاران پیرامون توسعه مراکز فناوری دانمارک فراهم شد.

مجموعه سرمایه‌گذاری خطرپذیر Ada Ventures لندن نیز نشستی را ترتیب داد که در آن نوآوری‌های حوزه سلامت مغز زنان بررسی شد. همچنین ضیافت شام سخنرانان در جزیره‌ای در مرکز کپنهاگ برگزار گردید که فعالان رسانه‌ای بین‌المللی را گردهم آورد.

الن د برور در پایان خاطرنشان ساخت: «در سالنی سرشار از گفت‌وگوها پیرامون ماشین‌ها و سیستم‌های محاسباتی، ماندگارترین لحظات همچنان از ساده‌ترین چیزها سرچشمه می‌گیرند؛ ارتباط رو در روی انسانی، شبکه‌سازی، به اشتراک‌گذاری ایده‌ها و یادآوری این نکته اساسی به یکدیگر که هیچ فناوری پیشرفته‌ای هرگز قادر نخواهد بود جایگزین ارتباطات اصیل انسانی شود.»