افزایش قیمت اینترنت پرو؛ تجارتی پرسود بر پایه فیلترینگ

طرح اینترنت پرو از همان روزهای نخست، نشان دهنده یک واقعیت تلخ در فضای ارتباطی کشور بود؛ سلب حق دسترسی آزاد به اینترنت و فروش دوباره همان حق با قیمت های نجومی به شهروندان. در قوانین بین المللی، این رویکرد به عنوان تبدیل کردن حقوق اساسی به کالا شناخته می شود که نقض آشکار آزادی های مدنی است. با این حال، شبکه ای که باید سال ها پیش ارتقا پیدا می کرد و خدماتی که باید به صورت آزاد در اختیار مردم قرار می گرفت، اکنون در قالب بسته های گران قیمت به فروش می رسد.

گره کور فیلترینگ و وعده های بی نتیجه

در سال های اخیر، وعده های بسیاری برای رفع فیلترینگ و آزادی فضای مجازی از سوی چهره های سیاسی و روسای جمهور مطرح شده است. با این وجود، هیچ یک از این وعده ها به مرحله اجرا نرسیدند. دلیل اصلی این ناکامی، ساختار پیچیده تصمیم گیری در حوزه ارتباطات است. نهادهایی مانند ستاد فضای مجازی و شورای عالی امنیت ملی، تصمیم گیرندگان نهایی هستند و دولت ها به تنهایی قدرت تغییر این معادله را ندارند.

رشد چهارصد درصدی قیمت اینترنت پرو

به تازگی شاهد افزایش خیره کننده قیمت اینترنت پرو از دو میلیون تومان به هشت میلیون تومان بوده ایم. این افزایش شدید در حالی اتفاق افتاده است که هیچ گونه بهبود کیفیتی در خدمات ارائه شده دیده نمی شود. در اقتصادی که حداقل حقوق ماهانه یک کارگر حدود بیست میلیون تومان است، اختصاص دادن بخش بزرگی از درآمد برای دسترسی به اینترنتی که در اکثر کشورهای جهان ارزان یا رایگان است، فشار مالی غیر قابل توجیهی را به جامعه تحمیل می کند.

انحصار و رانت؛ عوامل اصلی گرانی خدمات ارتباطی

در علم اقتصاد، زمانی که تورم یک کالای خاص به شدت از تورم عمومی سبقت می گیرد، نشان دهنده وجود انحصار و رانت است. در پروژه اینترنت پرو، ترکیب انحصار ارائه دهنده و نبود سیستم پاسخگویی به وضوح دیده می شود. نکته قابل تامل این است که انتقادهای داخلی نیز بیشتر جنبه سهم خواهی دارند. به عنوان مثال، ابراز نارضایتی برخی مدیران شرکت مخابرات، نه به دلیل کیفیت پایین اینترنت یا زیان کاربران، بلکه به خاطر واگذار نشدن این طرح پر سود به این شرکت بوده است.

روز جهانی ارتباطات یا روز ملی قطع ارتباط؟

بیست و هفتم اردیبهشت ماه، در تقویم جهانی به عنوان روز ارتباطات شناخته می شود؛ روزی که در تمام دنیا با هدف گسترش پوشش اینترنت و کاهش شکاف دیجیتالی گرامی داشته می شود. اما در ایران، با توجه به قطعی های مکرر شبکه، فیلترینگ گسترده پلتفرم ها و کند شدن عمدی سرعت اینترنت در مواقع حساس، این مناسبت معنای واقعی خود را از دست داده است. ایران در شاخص های بین المللی آزادی اینترنت، سال هاست که در ردیف کشورهای دارای محدودیت شدید قرار دارد.

در چنین شرایطی، محدودیت های اینترنتی نه تنها باعث تعطیلی بسیاری از کسب و کارها شده است، بلکه به انزوای اجتماعی و افزایش فشارهای روانی در میان جوانان دامن می زند. تا زمانی که دسترسی به اطلاعات به عنوان یک امتیاز ویژه و پولی در نظر گرفته شود، نمی توان به توسعه اقتصاد دیجیتال و بهبود شرایط اجتماعی امید داشت.