اتحاد بی‌ سابقه مایکروسافت، انویدیا، متا و OpenAI برای دفاع از هوش مصنوعی متن‌ باز

در نخستین پست منتشرشده توسط جنسن هوآنگ (Jensen Huang)، مدیرعامل انویدیا (Nvidia) در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق)، او توجه همگان را به اتحاد بی‌سابقه غول‌های فناوری و هوش مصنوعی برای دفاع از آینده مدل‌های وزن‌باز (Open-Weight) جلب کرد. هوآنگ در ایکس نوشت: «هوش مصنوعی هر صنعتی را دگرگون خواهد کرد، به هر شرکتی قدرت خواهد داد و توسط تمام کشورها ساخته خواهد شد. مدل‌های متن‌باز و وزن‌باز امنیت و امنیت سایبری را تقویت می‌کنند، به نوآوری و انتشار آن سرعت می‌بخشند و حاکمیت فناورانه را ممکن می‌سازند.» روز جمعه، شرکت‌های بزرگ فناوری از جمله انویدیا، مایکروسافت، متا، OpenAI، میکسترال (Mistral) و دیگر فعالان این حوزه، نامه سرگشاده‌ای را امضا کردند که از سیاست‌گذاران آمریکایی می‌خواهد از سرکوب و محدودسازی مدل‌های هوش مصنوعی وزن‌باز خودداری کنند.

به گزارش بخش اخبار فناوری زوم تک به نقل از بزینس اینسایدر (Business Insider)، این بیانیه حامیانه و محکم در شرایطی صادر شده است که مقامات ارشد دولت ترامپ از احتمال اتخاذ تصمیمات سخت‌گیرانه علیه شرکت چینی Moonshot AI، سازنده مدل Kimi K3 (قدرتمندترین مدل هوش مصنوعی وزن‌باز در جهان) خبر داده‌اند. امضاکنندگان در این نامه تصریح کرده‌اند: «پیشتازی ما در عرصه هوش مصنوعی تنها بر اساس یک مدل پیشرو قضاوت نخواهد شد، بلکه ملاک اصلی این است که آیا ایالات متحده می‌تواند یک اکوسیستم قوی و باز بسازد که در تمام بخش‌ها نفوذ کند یا خیر.»

مواضع انتروپیک، گوگل و پیوستن دقیقه نودی OpenAI به بیانیه تاریخی

هنگامی که این نامه برای اولین بار منتشر شد، غیبت دو غول بزرگ حوزه مدل‌های پیشرو هوش مصنوعی یعنی OpenAI و انتروپیک (Anthropic) بسیار به چشم می‌آمد. با این حال، تا عصر روز جمعه، شرکت OpenAI نیز به جمع امضاکنندگان پیوست و نام آن به فهرست منتشرشده توسط مایکروسافت اضافه شد. با این وجود، مسئولان OpenAI هنوز به درخواست‌ها برای اظهار نظر درباره امضای این نامه پاسخ نداده‌اند.

بر خلاف مدل‌های تجاری و بسته مانند Fable 5 متعلق به شرکت انتروپیک و GPT-5.6-Sol محصول OpenAI، مدل Kimi K3 به عنوان یک مدل متن‌باز به زودی برای دانلود عمومی و سفارشی‌سازی در دسترس قرار خواهد گرفت. در صورتی که دولت ایالات متحده اقدام به مسدودسازی مستقیم یا ایجاد موانع جدی برای توسعه‌دهندگان چینی مدل‌های متن‌باز مانند Moonshot AI کند، شرکت‌هایی مانند OpenAI و انتروپیک ذینفعان اصلی خواهند بود. شایان ذکر است که شرکت گوگل نیز مانند انتروپیک از امضای این نامه امتناع کرده است.

سام آلتمن (Sam Altman)، مدیرعامل OpenAI، پیش‌تر در روز جمعه اعلام کرده بود که از دیدن این حمایت‌ها از مدل‌های وزن‌باز خرسند است. آلتمن در ایکس نوشت: «من می‌خواهم ایالات متحده هم در زمینه مدل‌های متن‌باز و هم مدل‌های اختصاصی و تجاری برنده رقابت هوش مصنوعی باشد.» با این حال، در زیر پست او یک یادداشت جامعه (Community Note) قرار گرفت — که حتی پس از اضافه شدن نام OpenAI به لیست امضاکنندگان نیز باقی ماند — مبنی بر اینکه OpenAI در ابتدا از امضای این نامه امتناع کرده بود.

اگرچه نام شرکت اسپیس‌ایکس (SpaceX) در میان امضاکنندگان دیده نمی‌شود، اما ایلان ماسک (Elon Musk) بعدها حمایت کامل خود را از این پیام اعلام کرد. ماسک با بازنشر پست هوآنگ در ایکس نوشت: «این اقدام مورد حمایت کامل من است. حق با جنسن است.»

مقایسه انقلاب هوش مصنوعی متن‌ باز با دهه ۱۹۸۰ و نقش چین در بازار جهانی

اگرچه در متن نامه مستقیماً نامی از شرکت Moonshot برده نشده است، اما نویسندگان آن، توسعه گسترده مدل‌های هوش مصنوعی باز را با انقلاب نرم‌افزارهای متن‌باز در دهه ۱۹۸۰ میلادی مقایسه کرده‌اند. آن‌ها نوشتند: «جنبش متن‌باز (Open Source) کاری فراتر از کاهش هزینه نرم‌افزار انجام داد؛ این جنبش پایه‌ای مشترک از دانش ایجاد کرد که نسل‌هایی از مهندسان و کارآفرینان آمریکایی حاکمیت سازمانی خود را بر روی آن بنا نهادند.»

تا به امروز، کشور چین علی‌رغم شهرت تاریخی ایالات متحده در خلق نرم‌افزارهای متن‌باز، بر عرصه توسعه مدل‌های هوش مصنوعی وزن‌باز مسلط شده است. دو نام بزرگ دنیای نرم‌افزارهای آزاد یعنی سازمان موزیلا (Mozilla) و بنیاد لینوکس (Linux Foundation) نیز این نامه سرگشاده را امضا کرده‌اند.

در داخل ایالات متحده، مدل Nemotron متعلق به شرکت انویدیا یکی از بزرگ‌ترین مدل‌های وزن‌باز محسوب می‌شود، اگرچه عملکرد آن در مقایسه با رقبای پرقدرت چینی مانند Kimi K3 ناچیز به نظر می‌رسد. الکساندر وانگ، مدیر ارشد هوش مصنوعی در شرکت متا، اظهار داشته است که تیم آزمایشگاه‌های هوش برتر متا همچنان متعهد به توسعه مدل‌های باز است و روی نسخه باز مدل Muse Spark کار می‌کند. همچنین استارت‌آپ Reflection AI که توسط پژوهشگران سابق گوگل دیپ‌مایند تاسیس شده، در حال آماده‌سازی مدل باز اختصاصی خود است.

جنجال تقطیر مدل (Distillation) و اتهامات سرقت مالکیت فکری علیه شرکت‌ های چینی

روز چهارشنبه، مایکل کراتسیوس، مدیر دفتر سیاست علم و فناوری کاخ سفید، علناً شرکت Moonshot را متهم کرد که مدل Kimi K3 را از طریق فرآیند تقطیر مدل (Distillation) از روی مدل Fable 5 انتروپیک توسعه داده است. فرایند تقطیر مدل (آموزش یک مدل کم‌قدرت‌تر بر اساس خروجی‌های یک مدل قدرتمندتر) یک روش رایج اما پرحاشیه در توسعه هوش مصنوعی است. در همین حال، شرکت‌هایی مانند انتروپیک رقبای چینی خود را متهم کرده‌اند که از فرآیند تقطیر سوءاستفاده کرده و حقوق مالکیت فکری آن‌ها را نقض می‌کنند.

اوایل این هفته، اسکات بسنت، وزیر خزانه داری آمریکا، پیشنهاد کرد که ایالات متحده می‌تواند شرکت‌هایی را که دست به چنین تقطیرهایی می‌زنند و آن را به سرقت تشبیه کرده است، تحریم کند.

نامه سرگشاده مذکور از فرآیند تقطیر مدل به‌طور عام دفاع می‌کند، اما راه را برای اقدام علیه متخلفان واقعی باز می‌گذارد. امضاکنندگان نوشته‌اند: «تلاش‌های غیرقانونی برای استخراج ارزش از مدل‌های بسته، نگرانی‌های مشروعی را ایجاد می‌کند. این نگرانی‌ها باید از طریق چارچوب‌های حقوقی و تجاری هدفمند برطرف شوند، نه از طریق محدودیت‌های گسترده بر تکنیک‌هایی که نقش مهمی در نوآوری هوش مصنوعی ایفا می‌کنند.»

فهرست کامل ۳۲ شرکت و سازمان امضاکننده بیانیه حمایت از مدل‌ های متن‌ باز

در مجموع، تا عصر روز جمعه ۳۲ شرکت، سازمان و پلتفرم پیشرو این نامه سرگشاده را امضا کرده‌اند. اسامی این امضاکنندگان عبارتند از:

• شبکه نوآوران آمریکا (American Innovators Network)
• آندریسن هوروویتز (Andreessen Horowitz)
• Arcee AI
• Arena
• Black Forest Labs
• Box
• سیسکو (Cisco)
• Cohere
• CrowdStrike
• Dell Technologies
• DoorDash
• Emergence Capital
• Fireworks AI
• گیت‌هاب (GitHub)
• هاگینگ فیس (Hugging Face)
• آی‌بی‌ام (IBM)
• بنیاد لینوکس (The Linux Foundation)
• Mariana Minerals
• متا (Meta)
• مایکروسافت (Microsoft)
• میکسترال (Mistral)
• موزیلا (Mozilla)
• انویدیا (Nvidia)
• OpenAI
• پالانتیر (Palantir)
• Palo Alto Networks
• Perplexity
• Reflection
• Replit
• ServiceNow
• Telnyx
• وای کامبیناتور (Y Combinator)