هشدار جدی به افراد میانسال: تماشای زیاد تلویزیون باعث کوچک شدن مغز و افزایش خطر دمانس می‌شود

فکر کردن به اینکه تماشای زیاد تلویزیون باعث خراب شدن مغز می‌شود، ظاهراً فقط یک افسانه قدیمی یا حرف والدین نیست. به گفته پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، گذراندن زمان بیش از حد پای تماشای تلویزیون در سنین میان‌سالی می‌تواند به معنای واقعی کلمه باعث کوچک شدن مغز شده و خطر ابتلا به دمانس (زوال عقل) و سایر عوارض شناختی را افزایش دهد.

به گزارش بخش اخبار علمی زوم تک به نقل از California Post، این جزئیات مربوط به تحلیل رفتن مغز ناشی از نگاه کردن به صفحه نمایش، در پژوهشی که در مجله علمی Alzheimer’s and Dementia: Journal of the Alzheimer’s Association منتشر شده، به تفصیل آمده است.

پژوهشگران برای تعیین چگونگی تأثیر تماشای طولانی‌مدت و مسلسل‌وار تلویزیون بر مغز افراد میان‌سال، داده‌های مربوط به ۱۷۰۰ فرد بزرگسال میان‌سال را که بین سال‌های ۱۹۸۷ تا ۱۹۸۹ در مطالعه خطر آترواسکلروز در جوامع (ARIC) — یک بررسی جمعیت‌شناختی بلندمدت در آمریکا درباره سلامت قلب و مغز — شرکت کرده بودند، مورد تحلیل قرار دادند.

شرکت‌کنندگان که میانگین سنی ۵۳ سال داشتند، میزان زمانی را که در اوقات فراغت خود صرف تماشای تلویزیون می‌کردند، روی مقیاسی از «هرگز/به‌ندرت» تا «خیلی زیاد» گزارش کردند. آن‌ها همچنین باید مقدار زمانی را که در حالت کم‌تحرک و نشسته سپری می‌کردند گزارش می‌دادند.

اسکن‌ های مغزی بعد از دو دهه چه چیزی را نشان دادند؟

با گذشت دو دهه از شروع مطالعه، شرکت‌کنندگان تحت اسکن‌های مغزی MRI قرار گرفتند. پژوهشگران دریافتند افرادی که «خیلی زیاد» تلویزیون تماشا می‌کردند، در مقایسه با کسانی که «هرگز» یا «به‌ندرت» به تماشای آن می‌نشستند، دچار تغییرات ساختاری گسترده‌ای در مغز شده بودند.

به طور خاص، بینندگان دائمی تلویزیون کاهش حجم در مناطقی از مغز را نشان دادند که با شاخص‌های اولیه بیماری آلزایمر مرتبط است. آن‌ها همچنین سطح بالاتری از شدت آسیب‌های ماده سفید مغز (White Matter Hyper-intensity) را بروز دادند که نشانه‌ای از بیماری عروق کوچک در مغز است و با زوال شناختی و دمانس ارتباط مستقیم دارد.

این گروه همچنین دارای لوب‌های پیشانی و پس‌سری کوچک‌تری بودند؛ بخش‌هایی از مغز که مسئول پردازش بینایی و وظایف اجرایی مانند برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری هستند.

تفاوت تماشای تلویزیون با نشستن پشت میز کار؛ نقش فعالیت‌ های ذهنی

از قضا، این شکاف و اختلاف میان علاقمندان به تلویزیون و کسانی که نادر به تماشای آن می‌پرداختند، حتی زمانی که پژوهشگران عواملی مانند فعالیت بدنی، شاخص توده بدنی (BMI)، سیگار کشیدن، مصرف الکل و سایر متغیرها را در نظر گرفتند، همچنان پایدار ماند.

این موضوع به روشنی نشان می‌دهد که خودِ تماشای تلویزیون — و نه صرفاً نشستن — علت اصلی این تحلیل رفتن مغز بوده است.

به عنوان مثال، کسانی که ساعات طولانی را به صورت نشسته سر کار می‌گذراندند، میزان کمتری از شدت آسیب‌های ماده سفید و همچنین لوب‌های پیشانی و پس‌سری بزرگ‌تری داشتند؛ موضوعی که نشان می‌دهد آن‌ها نسبت به همتایان معتاد به صفحه نمایش خود، از **سلامت مغز** بهتری برخوردار بودند.

پژوهشگران این تفاوت را به جنبه‌های به‌ظاهر تحریک‌کننده فکری در مشاغل نشسته نسبت دادند، زمانی که با فعالیت‌های کاملاً غیرفعال و منفعلانه مانند تماشای تلویزیون مقایسه می‌شوند.

دیوید رایکلن، نویسنده ارشد این مطالعه از دانشکده ادبیات، هنر و علوم USC Dornsife گفت: «سال‌هاست که ما روی اینکه مردم چقدر می‌نشینند تمرکز کرده‌ایم. یافته‌های ما نشان می‌دهد که باید به آنچه مردم هنگام نشستن انجام می‌دهند نیز توجه ویژه‌ای داشته باشیم.»

تأثیر شدیدتر بر مردان و محدودیت‌ های این پژوهش

بر اساس اسکن‌های MRI، جالب اینجاست که مردان بیشترین تأثیرات منفی مغزی را چه در رابطه با نشستن سر کار و چه تماشای مداوم تلویزیون نشان دادند.

البته این پژوهش چند محدودیت و ملاحظه نیز داشت. نخست اینکه عادات تماشای صفحه نمایش کوچک توسط خود شرکت‌کنندگان گزارش شده بود که نسبت به پایش واقعی زمان تماشا، از اعتبار کمتری برخوردار است.

همچنین از آنجایی که شرکت‌کنندگان در ابتدای آزمایش اسکن MRI دریافت نکرده بودند، هیچ راهی برای ثبت دقیق نحوه تغییر مغز آن‌ها در طول زمان وجود نداشت.

تغییر رویکرد پزشکان در توصیه‌ های سلامت روان و سبک زندگی

اگرچه این موضوع نیاز به بررسی‌های گسترده‌تری دارد، اما نتایج با این وجود نشان می‌دهد که پزشکان باید رویکرد خود را نسبت به راهنمایی‌های بهداشتی مربوط به فعالیت‌های نشسته و کم‌تحرک تغییر دهند.

ناتان فتر، پژوهشگر پسادکترا در برنامه زیست‌شناسی انسانی و تکاملی در USC Dornsife و یکی از نویسندگان این مطالعه تصریح کرد: «ما مکرراً عموم مردم را تشویق می‌کنیم که زمان زیادی را به صورت نشسته سپری نکنند، اما متخصصان ممکن است بخواهند این توصیه را تعمیم دهند تا فعالیت‌هایی را که در حالت نشسته انجام می‌شوند نیز در بر بگیرد، زیرا به نظر می‌رسد آن فعالیت‌ها تأثیرات متفاوتی بر سلامت شناختی و مغز دارند.»