11 مرداد ماه 1405
0 
انتخاب مدل چتجیپوتی (ChatGPT) در گذشته به معنای سر و کله زدن با نامهای سردرگمکنندهای مانند o1، o3، GPT-4o و چندین نسخه کوچکتر بود. اما در سال ۲۰۲۶، شرکت OpenAI بخش زیادی از این پیچیدگی را با مجموعهای سادهتر از گزینهها جایگزین کرده است. البته این شرکت سپس یک سیستم نامگذاری دوم را برای بخشهای Work، Codex و توسعهدهندگان معرفی کرد، چرا که ظاهراً سادگی مطلق هیچگاه در دستور کار قرار نداشته است.
به گزارش بخش اخبار فناوری زوم تک به نقل از دیجیتال ترندز (Digital Trends)، برای اکثر افراد، پاسخ بسیار ساده است. چتجیپوتی را برای استفادههای روزمره روی حالت Instant (آنی) بگذارید. وقتی کار شما به تحلیل، برنامهریزی، تحقیق یا کدنویسی دشوارتر نیاز دارد، به حالتهای Medium (متوسط) یا High (بالا) سوئیچ کنید. حالتهای Extra High (بسیار بالا) و Pro (حرفهای) نیز برای مسائلی هستند که دریافت دقیقترین و قویترین پاسخ، بسیار مهمتر از سرعت دریافت آن است.
بخش گیجکننده ماجرا این است که این برچسبها لزوماً مدلهای متفاوتی نیستند. بر اساس راهنمای فعلی مدلهای چتجیپوتی در OpenAI، حالت Instant توسط مدل GPT-5.5 Instant پشتیبانی میشود، در حالی که حالتهای Medium، High و Extra High همگی از GPT-5.6 Sol با سطوح استدلال متفاوت استفاده میکنند. حالت Pro نیز از مدل GPT-5.6 Sol Pro بهره میبرد.
کدام گزینه ChatGPT را باید انتخاب کنید؟
| کاری که انجام میدهید | بهترین گزینه | دلیل انتخاب |
|---|---|---|
| پرسشهای روزمره، طوفان فکری، بازنویسی یا خلاصهنویسی | Instant | سریع و به اندازه کافی قدرتمند برای اکثر درخواستهای معمول |
| تحقیق درباره یک موضوع، برنامهریزی پروژه، تحلیل اطلاعات یا کدنویسی | Medium | افزایش قدرت استدلال بدون احساس اینکه پاسخها بیش از حد طولانی شدهاند |
| دیباگ کدهای پیچیده، مقایسه اسناد متراکم یا حل مسائل دشوار | High | اعطای زمان بیشتر به GPT-5.6 Sol برای بررسی دقیقتر مسئله |
| مدیریت مسائل فوقالعاده پیچیده که دقت مهمتر از سرعت است | Extra High | استفاده از بالاترین سطح استدلال موجود در مدل استاندارد Sol |
| اجرای گردشهای کاری سنگین و طولانی که خواهان قدرتمندترین گزینه هستید | Pro | استفاده از مدل GPT-5.6 Sol Pro به جای مدل استاندارد Sol |
حالت Instant یک گزینه پیشفرض منطقی است. شما برای بازنویسی یک ایمیل، پیشنهاد دستور پخت شام یا توضیح علت خرابی چاپگر خود، نیازی به یک مدل استدلالی پیشرفته ندارید.
حالت Medium بهترین نقطه برای شروع است، بهویژه زمانی که Instant پاسخی سطحی ارائه میدهد یا پروژه شما دارای ابعاد گوناگون است. حالت High زمانی کاربرد دارد که مدل نیازمند بررسی شواهد بیشتر، حل تناقضات در خواستهها یا کار دقیق روی یک مسئله فنی باشد.
حالتهای Medium، High و Extra High مدلهای مجزایی نیستند؛ هر سه از GPT-5.6 Sol استفاده میکنند و تنظیمات تعیین میکند چه میزان توان استدلال اعمال شود. اما حالت Pro متفاوت است زیرا از GPT-5.6 Sol Pro استفاده میکند که OpenAI آن را قدرتمندترین گزینه خود برای کارهای دشوار و گردشهای کاری طولانی معرفی کرده است.
اکانتهای پولی واجد شرایط نیز میتوانند اجازه دهند ChatGPT خودش درباره تغییر حالت از Instant به Medium تصمیمگیری کند. کافی است منوی انتخاب مدل را باز کرده و با انتخاب گزینه Configure، قابلیت سوئیچ خودکار را فعال یا غیرفعال کنید. فعال نگاه داشتن این گزینه راحتترین راهکار برای اکثر کاربران است؛ زیرا هوش مصنوعی برای درخواستهای ساده سریع میماند و هنگام مواجهه با پرامپتهای پیچیدهتر، استدلال بیشتری اعمال میکند.
البته سوئیچ خودکار لزوماً به هر پرامپت پیچیدهنما حداکثر استدلال ممکن را اختصاص نمیدهد. اگر پاسخ اولیه همچنان سطحی به نظر میرسد، انتخاب دستی حالت High میتواند کمککننده باشد. حالتهای Extra High و Pro باید برای کارهای واقعاً دشوار رزرو شوند، زیرا انتخاب آنها برای هر پرامپت ساده فقط باعث میشود پاسخهای معمولی را دیرتر دریافت کنید.
هر کدام از اشتراک ها و پلن های ChatGPT شامل چه امکاناتی میشوند؟
حسابهای کاربری رایگان (Free) میتوانند کارهایی به مراتب فراتر از یک چت متنی ساده انجام دهند. آنها شامل جستجو، حالت صوتی (Voice)، پروژهها، پلاگینها و دسترسی به GPTهای عمومی به همراه محدودیتهایی در آپلود، تحلیل داده، تولید تصویر، پژوهش عمیق (Deep Research)، Codex و ChatGPT Work هستند. بزرگترین تفاوت میان پلنها، مدلهای در دسترس، محدودیتهای استفاده و ارائه ابزارهای فردی یا سازمانی است.
| پلن (Plan) | مدلها و استدلال | دسترسی به Codex | سایر ویژگیها |
|---|---|---|---|
| Free (رایگان) | محدودیت در GPT-5.5 Instant و دسترسی به گزینه کوچکتر Thinking. بدون GPT-5.6 Sol در چت استاندارد. | دسترسی محدود به GPT-5.6 Terra | جستجو، صوتی، پروژهها، پلاگینها، GPTهای عمومی، آپلود محدود، تحلیل داده، تصویر، پژوهش عمیق، حافظه و Work دسکتاپ |
| Go | استفاده بیشتر از GPT-5.5 Instant و گزینه Thinking کوچکتر. بدون GPT-5.6 Sol در چت استاندارد. | دسترسی محدود به GPT-5.6 Terra | سقف بالاتر برای پیامها، آپلود، تصویر، تحلیل داده، حافظه، دسترسی به پروژهها، تسکها، GPTهای اختصاصی و کتابخانه |
| Plus | مدلهای GPT-5.5 Instant و GPT-5.6 Sol با استدلال Medium یا High | GPT-5.6 Sol, Terra, Luna | سقف گستردهتر، پژوهش عمیقتر، تسکهای زمانبندیشده، ساخت GPT سفارشی، برنامههای متصل و دسترسی وسیعتر به Work در دسکتاپ، وب و موبایل |
| Pro | تمام امکانات Plus بههمراه Extra High و GPT-5.6 Sol Pro | Sol, Terra, Luna با سقف بالاتر + GPT-5.3-Codex-Spark | ۵ تا ۲۰ برابر سهمیه استفاده Plus، حداکثر تسکهای کدکس و بالاترین سقف فردی برای پژوهش عمیق، تصویر، حافظه و پروژهها |
| Business | حالتهای استدلال Medium، High، Extra High و Pro بر اساس تنظیمات ورکاسپیس | Sol, Terra, Luna در محیط مدیریتشده | دانش سازمانی، برنامههای کاری متصل، صورتحساب متمرکز، ورود یکپارچه SAML SSO، مدیریت، کنترل هزینهها و عدم استفاده از دادهها برای آموزش مدل |
| Enterprise | گزینههای استدلال GPT-5.6 بر اساس تنظیمات ورکاسپیس و پلن سازمان | Sol, Terra, Luna تحت کنترل ورکاسپیس | کنترلهای پیشرفته احراز هویت، امنیت، نگهداری داده، انطباق، محل ذخیرهسازی داده، آنالیتیکس و پشتیبانی |
پلن رایگان OpenAI برای پرسشهای موردی، تحقیقات، آپلود فایل و تولید تصویر بهاندازه کافی قدرتمند است. محدودیتهای استفاده مجزای آن تنها نقطه ضعف است؛ زیرا ممکن است پس از رسیدن به سقف آپلود یا تحلیل داده همچنان بتوانید چت کنید، اما برای استفاده مجدد از آن ابزار خاص باید منتظر بمانید.
پلن ChatGPT Go برای افرادی طراحی شده که مدام با محدودیتهای پلن رایگان مواجه میشوند اما نیازی به قویترین مدلها ندارند. این پلن پیامها، تصاویر، آپلودها، تحلیل داده و حافظه بیشتری ارائه میدهد و شامل دسترسی به پروژهها، تسکها و کتابخانه نیز میشود.
پلن Go قفل مدل GPT-5.6 Sol را در گفتگوهای عادی چتجیپوتی باز نمیکند. با این حال، شامل دسترسی محدود به GPT-5.6 Terra از طریق بخشهای Work و Codex روی دسکتاپ است. این امر باعث میشود این پلن چیزی بیشتر از پلن رایگان باشد، اما همچنان پایینتر از گزینههای استدلال پیشرفته موجود در پلن Plus قرار میگیرد.
پلن ChatGPT Plus مرز مهمی برای کاربران فردی است. این پلن قفل GPT-5.6 Sol را در حالتهای Medium و High، همراه با دسترسی گسترده به پژوهش عمیق، کدکس، Work، تسکهای زمانبندیشده و ساخت GPT اختصاصی باز میکند. برای اکثر افرادی که به طور مرتب از ChatGPT برای کارهای حرفهای استفاده میکنند، Plus منطقیترین پلن پولی است.
پلن Pro برای افرادی مناسب است که به طور سنگین از این ابزارها استفاده میکنند یا به Extra High و GPT-5.6 Sol Pro نیاز دارند. OpenAI دو سطح برای Pro ارائه میدهد: اشتراک ۱۰۰ دلاری پنج برابر سهمیه Plus را ارائه میدهد، در حالی که اشتراک ۲۰۰ دلاری ۲۰ برابر سهمیه استفاده را فراهم میآورد.
پلنهای Business و Enterprise صرفاً اشتراکهای فردی قویتر نیستند. پلن Business یک محیط کاری مدیریتشده، دانش سازمانی، ابزارهای داخلی متصل و حفاظت از دادههای تجاری را اضافه میکند. پلن Enterprise نیز کنترلهای پیشرفتهتری در زمینه امنیت، نگهداری و انطباق دادهها برای سازمانهای بزرگتر ارائه میدهد.
چه مدل هایی بخش های Work و Codex را پشتیبانی میکنند؟
مدلهای Sol، Terra و Luna در بخشهای ChatGPT Work، Codex و ایپیاآی OpenAI ظاهر میشوند. آنها سه گزینه پنهانشده در داخل یک گفتگوی معمولی ChatGPT نیستند.
نخستین تصمیم این است که کدام محیط کاری با وظیفه شما مطابقت دارد:
- Chat (چت): مناسب برای پرسش و پاسخ، گفتگو، پژوهش سریع، کمک در نگارش و درخواستهای روزمره.
- Work (ورک): مناسب برای پروژههای چندمرحلهای و طولانیتر که منجر به تولید اسناد، جداول، اسلاید ارائه، گزارش و سایر خروجیهای نهایی میشوند.
- Codex (کدکس): مناسب برای توسعه نرمافزار، تحلیل سورسکد، عیبیابی (Debugging)، تست، بررسی کد و گردشهای کاری فنی.
بخش ChatGPT Work میتواند روی فایلها، برنامههای متصل و ابزارها در طول یک کار طولانیتر فعالیت کند. Codex نیز همین رویکرد عاملیتمحور (Agentic) را به طور خاص در توسعه نرمافزار به کار میگیرد. هر دو میتوانند چندین مرحله را برنامهریزی و اجرا کنند به جای اینکه تنها یک پاسخ چت ساده برگردانند.
کدکس (Codex) از یک مدل ثابت قدرت نمیگیرد؛ ترکیب پیشنهادی آن از خانواده GPT-5.6 است:
- GPT-5.6 Sol: پرچمدار این گروه است. برای کارهای دشوار و متنباز (Open-ended) که نیازمند تحلیل عمیق، قضاوت یا ظرافت هستند، از جمله تغییرات کد پیچیده، پژوهش و تحلیلهای فنی استفاده میشود.
- GPT-5.6 Terra: گزینه کاربردی و همهکاره است. تعادلی میان توانمندی، سرعت و هزینه برای کدنویسی روزمره، تحلیل اسناد، گزارشدهی و کارهای تولیدی ایجاد میکند.
- GPT-5.6 Luna: سریعترین و اقتصادیترین گزینه است. برای کارهای شفاف و تکرارپذیر مانند استخراج داده، طبقهبندی، تبدیل متون و کارهای حجیم مناسب است.
تنظیمات پیشفرض Power در کدکس از GPT-5.6 Sol با استدلال Medium استفاده میکند. شما میتوانید برای کارهای دشوارتر به سمت استدلال بالاتر بروید یا زمانی که کار محدود و قابل پیشبینی است، مدل سریعتری را انتخاب کنید.
حسابهای رایگان و Go دسترسی محدودی به Terra در کدکس دارند. پلنهای Plus، Pro، Business و Enterprise میتوانند بر اساس سقف پلن خود از Sol، Terra و Luna استفاده کنند. همچنین پلن Pro شامل GPT-5.3-Codex-Spark است؛ مدلی متنی که برای تکرار فوقالعاده سریع کدنویسی طراحی شده است.
کدکس را میتوان با کلید API نیز استفاده کرد. در این حالت دسترسی و صورتحساب تابع پروژه API مربوطه خواهد بود نه اشتراک ChatGPT کاربر.
توسعهدهندگان باید از کدام مدل در API شرکت OpenAI استفاده کنند؟
منوی انتخاب مدل در ChatGPT و کاتالوگ مدلهای OpenAI API دو مقوله مجزا هستند. پرداخت هزینه برای ChatGPT Plus یا Pro شامل استفاده از API نمیشود و ناپدید شدن یک مدل از ChatGPT لزوماً به معنای حذف آن از API نیست.
برای پروژههای عمومی API، گزینههای فعلی GPT-5.6 عبارتند از:
| مدل API | زمان استفاده | نقطه ضعف اصلی |
|---|---|---|
| gpt-5.6-sol | نیاز به بالاترین عملکرد در استدلال، کدنویسی یا کارهای حرفهای | بالاترین هزینه در میان سه مدل |
| gpt-5.6-terra | ایجاد تعادل میان توانمندی و هزینه عملیاتی | توانمندی کمتر از Sol در کارهای بسیار سخت |
| gpt-5.6-luna | نیاز به پردازش سریع، ارزان و با حجم بالا | بهتر است برای کارهای سادهتر و کمچالشتر استفاده شود |
مدل Sol نقطهشروعی است که اولویت با توانمندی باشد. Terra برای بسیاری از برنامههای کاربردی عملیتر خواهد بود زیرا هزینههای عملیاتی را کاهش میدهد. Luna نیز برای حجم کاری طراحی شده که درخواستها مکرر، قابل پیشبینی و به شدت نسبت به قیمت یا تاخیر حساس هستند.
چه بلایی سر مدل های o1، o3 و GPT-4o آمد؟
اگر با هدف مقایسه o1 با o3-mini وارد این راهنما شدهاید، باید بدانید هیچکدام از آنها نقطه شروع مناسبی برای گردش کار جدید در سال ۲۰۲۶ نیستند.
مدلهای GPT-4o، GPT-4.1، GPT-4.1 mini و o4-mini در فوریه ۲۰۲۶ از چتجیپوتی بازنشسته شدند. مدل OpenAI o3 همچنان از طریق تنظیمات مدلهای قدیمی برای برخی کاربران پولی در دسترس است، اما طبق برنامهریزی در ۲۶ اوت ۲۰۲۶ از ChatGPT حذف خواهد شد.
گفتگوهای قدیمیتر پس از بازنشستگی یک مدل، عموماً با مدل متناظر جدیدتر ادامه پیدا میکنند. نیازی نیست هر چت قدیمی را صرفاً به این دلیل که مدل اولیه آن ناپدید شده، بازسازی کنید.
این بازنشستگیها لزوماً به توسعهدهندگان API تعمیم داده نمیشود. شرکت OpenAI برخی از مدلهای قدیمیتر را پس از حذف از ChatGPT، همچنان از طریق API در دسترس نگه داشته است.
در نهایت، کدام مدل ChatGPT برای شما مناسب است؟
برای استفادههای معمولی و روزمره از حالت Instant استفاده کنید. برای تحقیقات، نگارش حرفهای، برنامهریزی، تحلیل داده یا کدنویسی با سختی متوسط از Medium شروع کرده و در صورت مواجهه با شواهد متراکم، نیازهای متناقض یا مشکلات فنی پیچیده به High بروید. حالتهای Extra High و Pro نیز بهتر است برای کارهایی رزرو شوند که واقعاً از استدلال بیشتر سود میبرند.
در بخشهای Work یا Codex، مدل Terra انتخاب کاربردی روزمره است، Sol برای سختترین وظایف استفاده میشود و Luna برای سرعت و کارایی فوقالعاده است. همچنین میتوانید سوئیچ خودکار را فعال بگذارید تا ChatGPT بیشتر تصمیمات روزمره مدل را مدیریت کند.
سوالات متداول (FAQ)
چرا مدل GPT-5.6 Sol را در حساب خود نمیبینم؟
مدل GPT-5.6 Sol محدود به پلنهای پولی واجد شرایط بوده و تحت مدیریت تنظیمات ورکاسپیس قرار دارد. بررسی کنید که با حساب درست وارد شده باشید. کاربران رایگان و Go مدل Sol را در چت معمولی دریافت نمیکنند.
آیا اکثر افراد نیاز دارند مدل پیشفرض ChatGPT را تغییر دهند؟
خیر. حالت Instant برای سوالات روزمره طراحی شده و اکانتهای پولی میتوانند حالت سوئیچ خودکار را فعال کنند. انتخاب دستی زمانی مفید است که کار فوقالعاده پیچیده باشد.
آیا Medium، High و Extra High مدلهای متفاوتی هستند؟
خیر. هر سه از مدل GPT-5.6 Sol استفاده میکنند و تنها میزان استدلال متفاوت است. حالت Pro از مدل مجزای GPT-5.6 Sol Pro بهره میبرد.
از کدام مدل Codex استفاده کنم؟
با تنظیمات پیشفرض Power شروع کنید که از GPT-5.6 Sol در استدلال Medium استفاده میکند. Terra برای کارهای روزمره و Luna برای کارهای تکراری و حجم بالا مناسب است.
آیا مدلهای GPT-4o و o3 همچنان از طریق API در دسترس هستند؟
حذف آنها از ChatGPT به معنای حذف خودکار از API نیست. GPT-4o پس از بازنشستگی در چتجیپوتی در API باقی ماند و بازنشستگی o3 در اوت ۲۰۲۶ نیز فقط مربوط به ChatGPT است.
نظرات در مورد : راهنمای جامع انتخاب بهترین مدل ChatGPT در سال ۲۰۲۶؛ از GPT-5.5 تا GPT-5.6 Sol