تفاوت شبکه TRC20 و ERC20 در انتقال تتر؛ کارمزد، سرعت و ریسک

وقتی برای اولین بار می‌خواهید تتر را از یک کیف پول به کیف پول دیگر یا از صرافی به صرافی منتقل کنید، با سوالی روبه‌رو می‌شوید که خیلی‌ها بدون فکر از کنارش رد می‌شوند: شبکه‌ی انتقال کدام باشد؟ در فهرست برداشت معمولا چند گزینه دیده می‌شود، اما دو اسم بیشتر از بقیه به چشم می‌آید: TRC20 و ERC20. هر دو تتر را جابه‌جا می‌کنند، هر دو آدرس‌هایی شبیه به هم دارند و در نگاه اول فرقی بینشان نیست. ولی همین انتخاب ساده روی کارمزدی که می‌پردازید، زمانی که منتظر می‌مانید و حتی سلامت دارایی‌تان اثر مستقیم دارد.

تتر یک توکن است، نه یک بلاکچین مستقل. شرکت Tether این توکن را روی چند بلاکچین مختلف منتشر کرده و هر نسخه قواعد همان شبکه را دنبال می‌کند. تتری که روی شبکه‌ی ترون صادر شده با استاندارد TRC20 شناخته می‌شود و تتری که روی اتریوم صادر شده با استاندارد ERC20. ارزش هر دو یکی است و هر دو به دلار آمریکا وابسته‌اند، اما مسیر حرکتشان فرق دارد. کسی که هنوز تتر ندارد و می‌خواهد اولین واحد را با تومان تهیه کند، باید بداند صرافی مقصد کدام شبکه را برای واریز و برداشت پشتیبانی می‌کند؛ برای نمونه صفحه‌ی خرید و فروش تتر در bitpin.ir/buy-and-sell/USDT/ قیمت لحظه‌ای را کنار سفارش‌های خرید و فروش نشان می‌دهد و بعد از خرید، موقع برداشت، شبکه‌های در دسترس در همان بخش کیف پول فهرست می‌شوند.

این تفکیک فقط مخصوص تتر نیست. بسیاری از توکن‌ها روی چند شبکه حضور دارند و فهرست کامل رمزارزهایی که در یک صرافی ایرانی قابل معامله‌اند، مثل bitpin.ir/coin-list/، کمک می‌کند ببینید هر دارایی روی کدام شبکه‌ها پشتیبانی می‌شود. اما چون تتر پرمعامله‌ترین دارایی بازار ایران است و بیشترین انتقال روزانه را دارد، تفاوت شبکه‌ها در آن بیشتر از هر جای دیگر خودش را نشان می‌دهد.

شبکه‌ی TRC20 چیست؟

TRC20 استاندارد توکن‌ها روی بلاکچین ترون است. ترون از ابتدا با این هدف طراحی شد که تراکنش‌ها ارزان و سریع باشند و همین ویژگی آن را به محبوب‌ترین مسیر انتقال تتر در دنیا تبدیل کرد. بخش بزرگی از تترهای در گردش جهان امروز روی ترون قرار دارد و دلیلش ساده است: کاربر عادی که می‌خواهد صد یا هزار دلار تتر جابه‌جا کند، دلیلی نمی‌بیند که برای این کار کارمزد سنگین بپردازد.

تراکنش روی ترون معمولا در کمتر از یک دقیقه تایید اولیه می‌گیرد و صرافی‌ها بعد از چند تایید، دارایی را به حساب کاربر واریز می‌کنند. آدرس‌های این شبکه با حرف T بزرگ شروع می‌شوند و همین نشانه‌ی ساده، اولین راه تشخیص آن است. کارمزد شبکه در ترون با منابعی به نام انرژی و پهنای باند حساب می‌شود و اگر کیف پول شما این منابع را نداشته باشد، مقداری TRX سوزانده می‌شود. برای کاربری که از صرافی برداشت می‌کند این جزئیات پنهان است، چون صرافی یک کارمزد ثابت اعلام می‌کند و بقیه‌ی کار را خودش انجام می‌دهد.

شبکه‌ی ERC20 چیست؟

ERC20 قدیمی‌ترین و شناخته‌شده‌ترین استاندارد توکن در دنیای رمزارزهاست و روی اتریوم کار می‌کند. هزاران توکن، از استیبل‌کوین‌ها تا توکن‌های پروژه‌های دیفای، با همین استاندارد ساخته شده‌اند. تتر هم در سال‌های اول عمرش بخش بزرگی از عرضه‌اش را روی اتریوم داشت. آدرس‌های ERC20 با 0x شروع می‌شوند و همان آدرسی هستند که برای دریافت اتر و هر توکن دیگر اتریومی استفاده می‌شود.

نقطه‌ی قوت اتریوم امنیت و پذیرش گسترده‌ی آن است. بیشتر قراردادهای هوشمند، صرافی‌های غیرمتمرکز و پروتکل‌های وام‌دهی روی اتریوم یا شبکه‌های سازگار با آن ساخته شده‌اند. اگر قصد دارید تتر را وارد یک پروتکل دیفای کنید یا با یک کیف پول سخت‌افزاری که فقط از اتریوم پشتیبانی می‌کند کار کنید، ERC20 گزینه‌ی طبیعی است. نقطه‌ی ضعفش هم روشن است: کارمزد گس. وقتی شبکه شلوغ می‌شود، هزینه‌ی یک انتقال ساده می‌تواند چند برابر کارمزد ترون شود.

مقایسه‌ی TRC20 و ERC20 در چهار معیار اصلی

برای اینکه انتخاب ساده‌تر شود، بهتر است دو شبکه را در چهار معیار کنار هم بگذاریم: کارمزد، سرعت، امنیت و میزان پشتیبانی. هیچ‌کدام در همه‌ی معیارها جلو نیست و همین است که انتخاب را به هدف شما از انتقال وابسته می‌کند.

کارمزد انتقال

در بیشتر صرافی‌ها کارمزد برداشت تتر روی ترون حدود یک تا دو تتر است، در حالی که برداشت روی اتریوم بسته به شلوغی شبکه می‌تواند چند تتر یا بیشتر هزینه داشته باشد. این اختلاف برای انتقال‌های کوچک تعیین‌کننده است. اگر می‌خواهید پنجاه تتر جابه‌جا کنید، کارمزد ERC20 می‌تواند بخش بزرگی از کل مبلغ را بخورد. برای مبالغ بزرگ، این اختلاف نسبت به کل دارایی کم‌رنگ‌تر می‌شود.

سرعت تایید

ترون بلاک‌ها را هر سه ثانیه تولید می‌کند و تتر TRC20 معمولا در چند دقیقه به مقصد می‌رسد. اتریوم هر دوازده ثانیه یک بلاک می‌سازد و صرافی‌ها برای ERC20 تعداد تایید بیشتری می‌خواهند، پس زمان واریز کمی طولانی‌تر است. در شرایط عادی هر دو شبکه در بازه‌ی چند دقیقه کار را تمام می‌کنند و تفاوت سرعت برای کاربر عادی آن‌قدرها حس نمی‌شود، مگر در ساعت‌هایی که شبکه‌ی اتریوم شلوغ است.

امنیت و تمرکز

اتریوم تعداد بسیار بیشتری اعتبارسنج دارد و از نظر غیرمتمرکز بودن قوی‌تر از ترون به حساب می‌آید. ترون با تعداد محدودی نماینده اداره می‌شود که سرعت را بالا می‌برد اما تمرکز بیشتری ایجاد می‌کند. برای کسی که تتر را برای مدت طولانی در کیف پول شخصی نگه می‌دارد، این تفاوت می‌تواند مهم باشد. برای کسی که فقط بین دو صرافی جابه‌جا می‌کند، معمولا معیار اصلی نیست.

پشتیبانی صرافی‌ها و کیف پول‌ها

تقریبا همه‌ی صرافی‌های ایرانی و خارجی هر دو شبکه را پشتیبانی می‌کنند، اما همیشه این‌طور نیست. بعضی کیف پول‌ها فقط یکی را می‌شناسند و بعضی صرافی‌ها در دوره‌هایی برداشت یکی از شبکه‌ها را موقتا می‌بندند. پیش از هر انتقال، فهرست شبکه‌های مجاز را در هر دو طرف چک کنید.

اشتباهی که دارایی را از بین می‌برد

رایج‌ترین خطا این است که کاربر در مبدا یک شبکه را انتخاب کند و در مقصد آدرس شبکه‌ی دیگر را وارد کند. خوشبختانه آدرس ترون و آدرس اتریوم شکل متفاوتی دارند و بیشتر کیف پول‌ها اجازه نمی‌دهند آدرس T را برای انتقال ERC20 وارد کنید. اما خطر واقعی در شبکه‌هایی است که آدرس‌هایشان شبیه هم است، مثل اتریوم و شبکه‌ی BEP20 بایننس که هر دو با 0x شروع می‌شوند. اگر تتر را روی BEP20 بفرستید و صرافی مقصد فقط ERC20 را برای آن آدرس پشتیبانی کند، دارایی به آدرس می‌رسد ولی در حساب شما دیده نمی‌شود و بازگرداندنش، اگر ممکن باشد، زمان‌بر و پرهزینه است.

یک قاعده‌ی ساده جلوی بیشتر این خطاها را می‌گیرد: اول شبکه را در صرافی مقصد انتخاب کنید، آدرس واریز همان شبکه را کپی کنید و بعد در مبدا دقیقا همان شبکه را برگزینید. اگر مبلغ زیاد است، یک انتقال آزمایشی کوچک انجام دهید و بعد از رسیدن آن، باقی را بفرستید. چند دقیقه صبر از ضرر قطعی بهتر است.

کدام شبکه برای چه کاری مناسب‌تر است؟

اگر هدفتان انتقال روزمره بین صرافی‌ها، پرداخت به یک فروشنده یا جابه‌جایی مبالغ کوچک و متوسط است، TRC20 به خاطر کارمزد پایین و سرعت بالا منطقی‌تر است. بیشتر کاربران ایرانی دقیقا به همین دلیل ترون را انتخاب می‌کنند. اگر می‌خواهید تتر را وارد پروتکل‌های دیفای کنید، با کیف پول‌هایی کار کنید که فقط اتریوم را می‌شناسند یا امنیت شبکه برایتان بالاترین اولویت را دارد، ERC20 را انتخاب کنید و کارمزد بالاتر را بپذیرید.

کسانی که تتر را پله‌ای برای ورود به بیت کوین یا رمزارزهای دیگر می‌دانند، معمولا اصلا نیازی به انتقال ندارند. تتر را در صرافی نگه می‌دارند و همان‌جا آن را با دارایی دیگری معاوضه می‌کنند. در این حالت هیچ کارمزد شبکه‌ای پرداخت نمی‌شود و فقط کارمزد معامله‌ی صرافی مطرح است. برای نمونه بازار تومانی و تتری بیت کوین در bitpin.ir/buy-and-sell/BTC/ نشان می‌دهد که خرید مستقیم با تومان یا تبدیل تتر به بیت کوین داخل صرافی، بدون هیچ انتقال روی بلاکچین انجام می‌شود.

شبکه‌های دیگری که باید بشناسید

TRC20 و ERC20 تنها گزینه‌ها نیستند. شبکه‌ی BEP20 بایننس، سولانا، پالیگان، آربیتروم و تون هم تتر را پشتیبانی می‌کنند و بعضی صرافی‌ها این گزینه‌ها را در فهرست برداشت دارند. هر کدام کارمزد و سرعت خودشان را دارند و بعضی از ترون هم ارزان‌ترند. اما پشتیبانی آن‌ها در صرافی‌ها و کیف پول‌ها یکدست نیست. قاعده همان است: شبکه‌ای را انتخاب کنید که هم در مبدا و هم در مقصد پشتیبانی می‌شود و در آن تجربه دارید.

چند نکته پیش از هر انتقال

• شبکه را در مقصد انتخاب کنید و بعد آدرس را کپی کنید، نه برعکس.
• چند کاراکتر اول و آخر آدرس را بعد از چسباندن با آدرس اصلی مقایسه کنید.
• برای مبالغ بزرگ یک انتقال آزمایشی کوچک بفرستید.
• اگر صرافی مقصد برای شبکه‌ای «ممو» یا «تگ» می‌خواهد، آن را جا نیندازید.

سوالات متداول

اگر تتر را با شبکه‌ی اشتباه بفرستم چه می‌شود؟

بستگی به مقصد دارد. اگر آدرس مقصد در شبکه‌ی انتخابی معتبر باشد اما صرافی آن شبکه را پشتیبانی نکند، دارایی گم نمی‌شود ولی در حساب شما ثبت هم نمی‌شود. باید با پشتیبانی صرافی مقصد تماس بگیرید. برخی صرافی‌ها با دریافت هزینه آن را بازمی‌گردانند و برخی نه.

آیا تتر TRC20 و ERC20 ارزش متفاوتی دارند؟

نه. هر دو نسخه‌ی یک دارایی‌اند و ارزش هر واحد در هر دو شبکه به یک دلار وابسته است. تفاوت فقط در مسیر انتقال، کارمزد و سرعت است.