زلزله در بازار تبلیغات آنلاین؛ کاهش درآمد ۶۰ درصد از ناشران در پی قطعی اینترنت

اختلالات گسترده و قطعی ۱۸ روزه اینترنت، ضربه ای کاری بر پیکره صنعت تبلیغات دیجیتال ایران وارد کرده است. گزارش های جدید نشان می دهد که درآمد بیش از نیمی از ناشران آنلاین تبلیغات، کاهشی چشمگیر داشته است. محسن عربها، سرپرست روابط عمومی یکتانت، با تشریح وضعیت بحرانی موجود، اعلام کرده است که درآمد ۶۰ درصد از ناشران تبلیغات در این مدت بین ۲۰ تا ۱۰۰ درصد سقوط کرده است.

این قطعی ها تنها یک چالش فنی نیستند، بلکه موجی از مشکلات عملیاتی را برای فعالان این حوزه ایجاد کرده اند که هم تبلیغ دهندگان و هم نمایش دهندگان تبلیغات (شامل وب سایت ها، اپلیکیشن ها، اینفلوئنسرها و رسانه های آنلاین) را به طور مستقیم تحت تاثیر قرار داده است.

تاثیر دو جانبه قطعی اینترنت بر اکوسیستم تبلیغات

یکتانت به عنوان یک پلتفرم واسط در حوزه تبلیغات دیجیتال فعالیت می کند و طبیعتا هر گونه اختلال در شبکه اینترنت، هر دو سمت این بازار را دچار مشکل می کند. از یک سو کسب و کارها و برندهایی قرار دارند که هزینه تبلیغات را می پردازند و از سوی دیگر، وب سایت ها و اپلیکیشن هایی که محل نمایش این تبلیغات هستند. طبق گفته های سرپرست روابط عمومی یکتانت، قطعی اینترنت به صورت همزمان به هر دو گروه آسیب جدی وارد کرده است.

ضربه نهایی بر پیکر کسب و کارهای آسیب دیده

زمان بندی این قطعی ها فشار مضاعفی را بر بازار تحمیل کرده است. بسیاری از کسب و کارها که هنوز از شوک اقتصادی و رکود ناشی از اتفاقات موسوم به «جنگ ۱۲ روزه» خارج نشده بودند و با کاهش تقاضا دست و پنجه نرم می کردند، امید داشتند تا در نیمه دوم سال و با نزدیک شدن به فصل پر رونق بازار، عقب ماندگی های درآمدی خود را جبران کنند.

محسن عربها در این باره توضیح می دهد که شرکت ها برنامه های بازاریابی فشرده ای برای پایان سال تدارک دیده بودند، اما وقوع قطعی اینترنت در اوج فصل تبلیغات زمستانی، تمام معادلات را بر هم زد و مانع از تحقق اهداف فروش شد.

فلج شدن ابزارهای بازاریابی و زیرساخت ها

چالش هایی که در این دوره ۱۸ روزه پیش پای تبلیغ دهندگان قرار گرفت، در نوع خود بی سابقه توصیف شده است. مسدود شدن دسترسی به پلتفرم های خارجی و ابزارهای حیاتی نظیر گوگل ادز و یوتیوب ادز، تنها بخشی از کوه یخ مشکلات بود. اختلال در زیرساخت های اولیه ارتباطی مانند سرویس های پیامک و ایمیل نیز باعث شد تا فرآیند ثبت نام و جذب کاربر جدید در پلتفرم ها عملا متوقف شود.

نکته قابل تأمل اینجاست که در روزهای ابتدایی قطعی، حتی سرویس های پیامکی تبلیغاتی و ارسال پیام در پیام رسان های داخلی نیز از دسترس خارج شدند. این موضوع باعث شد کسب و کارها حتی امکان ارتباط ساده با مشتریان خود را از دست بدهند. اکنون با گذشت نزدیک به سه هفته، همچنان پس لرزه های این اختلالات برای بسیاری از شرکت ها حس می شود.

توقف فعالیت بازارهای مالی و اختلال در سرویس های ابری

دامنه خسارات تنها به کاهش فروش محدود نمی شود. پلتفرم های فعال در حوزه های حساس مالی مانند طلا، ارز و رمزارزها به دلیل عدم دسترسی به اینترنت جهانی و ناتوانی در هماهنگی لحظه ای قیمت ها، عملا امکان فعالیت موثر را از دست دادند. همچنین وابستگی بسیاری از کسب و کارها به سرویس های ابری و زیرساختی بین المللی باعث شد تا با قطع اینترنت، این سرویس ها مختل شده و فرآیندهای ساده ای مانند بارگذاری بنرها یا ویدیوهای تبلیغاتی غیرممکن شود.

از سوی دیگر، عدم دسترسی به ابزارهای هوش مصنوعی که نقش مهمی در کاهش هزینه های تولید محتوا برای کسب و کارهای کوچک داشتند، فشار هزینه ای دیگری را به این مجموعه ها وارد کرد. همچنین استراتژی های «بازاریابی بازگشتی» که بر پایه ایمیل و پوش نوتیفیکیشن استوار است، در این مدت کاملا فلج شد.

خداحافظی با ترافیک ارگانیک گوگل

در سمت دیگر ماجرا، نمایش دهندگان تبلیغات قرار دارند که با زیان های سنگینی روبرو شده اند. بیش از ۵ هزار وب سایت و هزاران اپلیکیشن ایرانی که درآمدشان به نمایش تبلیغات وابسته است، با مشکل جدی مواجه شدند. مهم ترین عامل این زیان، از دست رفتن ترافیک ورودی از گوگل بود.

بسیاری از کاربران ایرانی آدرس دقیق سایت ها را حفظ نیستند و برای دسترسی به محتوا از موتور جستجوی گوگل استفاده می کنند. با مسدود شدن یا اختلال در دسترسی به گوگل، این کانال ورودی مهم بسته شد و سایت ها با افت بازدید شدید و ناگهانی مواجه شدند که مستقیما بر درآمد تبلیغاتی آن ها اثر گذاشت.

آمار نگران کننده: سقوط درآمد ناشران

آمارهای منتشر شده از سوی یکتانت عمق فاجعه را نشان می دهد. حدود ۶۰ درصد از ناشران آنلاین تبلیغات در این دوره، بین ۲۰ تا ۱۰۰ درصد از درآمد خود را از دست داده اند. تفکیک این آمار نشان می دهد که در بخش وب سایت ها، ۸۰ درصد از ناشران با کاهش درآمد شدید مواجه شده اند و در بخش اپلیکیشن ها نیز ۵۰ درصد از توسعه دهندگان چنین وضعیتی را تجربه کرده اند.

این ارقام برای خبرگزاری ها، رسانه های دیجیتال و سایت هایی که تبلیغات تنها منبع درآمد پایدار آن هاست، زنگ خطری جدی محسوب می شود.

خطر ورشکستگی و تضعیف محتوای فارسی

تداوم بی ثباتی در اینترنت، امکان هرگونه برنامه ریزی بلندمدت را از مدیران کسب و کارها سلب می کند. کارشناسان هشدار می دهند که ادامه این وضعیت می تواند به موجی از ورشکستگی در میان کسب و کارهای کوچک و متوسط (SME) و تعدیل نیروی گسترده در شرکت های بزرگ منجر شود.

محسن عربها تاکید می کند که آسیب های وارده به صنعت تبلیغات دیجیتال، مستقیما حیات رسانه های داخلی را نشانه رفته است. تضعیف بنیه مالی این رسانه ها در نهایت به کاهش کیفیت و کمیت محتوای فارسی در فضای وب منجر خواهد شد. برخلاف گذشته، این بار قطعی اینترنت مستقیما درآمد رسانه ها و مطبوعات آنلاین را هدف گرفته است که می تواند تبعات فرهنگی جبران ناپذیری به همراه داشته باشد.