بحران حافظه تحت تأثیر هوش مصنوعی؛ بازار گوشی‌ های هوشمند هند تکان خورد

ماه‌ها پس از آنکه تحلیل‌گران هشدار دادند تقاضای فزاینده برای تراشه‌های حافظه ناشی از رونق هوش مصنوعی بر بازار لوازم الکترونیکی مصرفی تأثیر خواهد گذاشت، اکنون هند قوی‌ترین شواهد را از آغاز این اختلال ارائه می‌دهد؛ جایی که افزایش قیمت گوشی‌ها در حال تغییر شکل دادن به بازار تلفن همراه است.

به گزارش بخش اخبار فناوری زوم تک به نقل از تک‌کرانچ، تراشه‌های حافظه مورد بحث — یعنی قطعات رم (RAM) و حافظه ذخیره‌سازی — همان قطعاتی هستند که غول‌های فناوری برای ساخت دیتاسنترهای هوش مصنوعی به حجم عظیمی از آن‌ها نیاز دارند. تولیدکنندگانی مانند سامسونگ، اس‌کی هاینیکس و میکرون، ظرفیت تولید خود را به سمت حافظه‌های با پهنای باند بالا (HBM) سوق داده‌اند؛ تراشه‌های تخصصی که در شتاب‌دهنده‌های هوش مصنوعی استفاده می‌شوند، زیرا سودآوری آن‌ها در هر ویفر بسیار بیشتر از حافظه‌های استاندارد به‌کاررفته در گوشی‌ها و لپ‌تاپ‌ها است. این اقدام ظرفیت کمتری را برای تولید قطعات لوازم الکترونیکی مصرفی روزمره باقی گذاشته و هزینه‌های تولید را به شدت بالا برده است.

کاهش بی‌ سابقه عرضه گوشی در دومین بازار بزرگ جهان

هند که پس از چین، دومین بازار بزرگ گوشی‌های هوشمند جهان از نظر میزان عرضه به شمار می‌رود، در سه ماهه آوریل تا ژوئن (ربع دوم سال) شاهد کاهش ۱۰ درصدی عرضه گوشی‌های هوشمند نسبت به مدت مشابه سال قبل بوده است. بر اساس گزارش موسسه تحقیقاتی کانترپوینت ریسرچ (Counterpoint Research)، این رویداد شدیدترین کاهش ثبت‌شده در سه ماهه دوم سال طی شش سال گذشته است، زیرا افزایش هزینه حافظه قیمت نهایی گوشی‌ها را بالا برده است.

این تأثیر در هند بسیار ملموس‌تر از چین بوده است؛ جایی که طبق آمار کانترپوینت، عرضه گوشی‌های هوشمند در سه ماهه دوم تنها ۲ درصد کاهش یافته است. تارون پاتاک، نایب رئیس بخش تحقیقات این موسسه، به تک‌کرانچ گفت که هند ضربه سخت‌تری خورده است، زیرا حدود ۶۰ درصد از بازار گوشی‌های هوشمند آن در بخش زیر ۲۰,۰۰۰ روپیه (زیر ۲۱۰ دلار) متمرکز است؛ یعنی بخشی که افزایش هزینه تراشه‌های حافظه بیشترین تأثیر را روی قیمت نهایی آن‌ها گذاشته است.

هند برای چندین سال بازار برجسته‌ای برای برندهای جهانی گوشی‌های هوشمند بوده است. این کشور واقع در آسیای جنوبی با جمعیتی بیش از ۱.۴ میلیارد نفر و داشتن بیش از ۷۰۰ میلیون کاربر تلفن همراه، به شاخصی برای ارزیابی تقاضای مصرف‌کنندگان در بازارهای حساس به قیمت تبدیل شده است؛ موضوعی که باعث می‌شود تغییر در الگوهای خرید مردم توسط سازندگان دستگاه‌ها، تامین‌کنندگان تراشه و سرمایه‌گذارانی که سلامت زنجیره تامین هوش مصنوعی را رصد می‌کنند، به دقت زیر نظر گرفته شود.

طولانی‌ تر شدن چرخه تعویض گوشی توسط کاربران

پاتاک به تک‌کرانچ اعلام کرد که بعید است مصرف‌کنندگان خرید گوشی‌های هوشمند را به طور کامل کنار بگذارند. با این حال، انتظار می‌رود بسیاری از آن‌ها ارتقای دستگاه خود را به تاخیر بیندازند و چرخه تعویض گوشی را از حدود ۳.۵ سال قبلی به حدود چهار سال افزایش دهند. در این میان، برندهای پرچمدار و پرمیوم مانند اپل و سامسونگ در برابر این رکود مصونیت بهتری دارند.

این تأثیر نابرابر از همین حالا در حال تغییر شکل رقابت میان سازندگان گوشی‌های هوشمند است. طبق گزارش کانترپوینت، سامسونگ تنها برند بزرگ گوشی‌های هوشمند بود که در سه ماهه دوم رشد عرضه را در هند ثبت کرد و حجم فروش آن ۲ درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافت. در مقابل، اپل کاهش ۳ درصدی در عرضه را تجربه کرد؛ اگرچه این افت عمدتاً منعکس‌کننده محدودیت‌های زنجیره تامین و کمبود موجودی انبار بود که توانایی اپل را در تحویل آیفون محدود می‌کرد.

افت شدید در بخش گوشی‌ های ارزان‌قیمت و اقتصادی

پراچیر سینگ، تحلیل‌گر ارشد کانترپوینت ریسرچ، به تک‌کرانچ گفت خریدارانی که گوشی‌های هوشمند رده‌بالاتر را انتخاب می‌کنند، حساسیت کمتری نسبت به افزایش قیمت‌ها نشان داده‌اند، چرا که طرح‌های فروش اقساطی و تامین مالی، خرید دستگاه‌های گران‌قیمت را تسهیل کرده است.

اما این آسیب در بخش ارزان‌قیمت بازار بسیار حادتر بوده است. کانترپوینت اعلام کرد که عرضه گوشی در بخش زیر ۱۵,۰۰۰ روپیه (زیر ۱۵۰ دلار) نسبت به سال گذشته ۴۵ درصد سقوط کرده است. از آنجا که برندهای چینی تمرکز و وابستگی شدیدی به گوشی‌های هوشمند سطح پایه و میان‌رده دارند، سهم بازار ترکیبی آن‌ها در سه ماهه دوم سال جاری به پایین‌ترین سطح خود از سال ۲۰۲۰ رسید.

تغییر استراتژی برندها؛ عقب‌ نشینی وان‌پلاس از برخی بازارها

این شرایط اقتصادی سخت‌تر، برندها را به سمت تغییرات استراتژیک سوق می‌دهد. همین هفته، برند چینی وان‌پلاس (OnePlus) اعلام کرد که پس از ارزیابی‌های دقیق، عرضه محصولات جدید خود را در اروپا و آمریکای شمالی متوقف خواهد کرد، در حالی که کسب‌وکار خود را در هند حفظ می‌کند. داده‌های کانترپوینت که با تک‌کرانچ به اشتراک گذاشته شد نشان می‌دهد چین ۷۴ درصد از عرضه جهانی گوشی‌های وان‌پلاس به توزیع‌کنندگان و خرده‌فروشان را در سه ماهه اول به خود اختصاص داده که نسبت به ۵۹ درصد سال قبل افزایش یافته است، در حالی که سهم هند از ۳۰ درصد به ۱۹ درصد کاهش یافته است.

به عبارت دیگر، وان‌پلاس در حال عقب‌نشینی به بازارهایی است که هنوز می‌تواند در آن‌ها سودآوری داشته باشد و در جاهای دیگر میدان را واگذار می‌کند؛ الگویی که به احتمال زیاد با محدودتر شدن حاشیه سود، در سایر برندهای متمرکز بر محصولات اقتصادی نیز تکرار خواهد شد.

در واقع، پاتاک به تک‌کرانچ گفت مدیریت چندین زیربرند (Sub-brand) تنها زمانی منطقی است که هر کدام از آن‌ها حجم فروش کافی برای پوشش هزینه‌های مشترک را داشته باشند، و این معادله زمانی که حاشیه سود تا این حد ناچیز می‌شود، دیگر کارایی ندارد. او گفت: «زیربرندها معمولاً تداخل و منابع مشترک دارند و شما برای توجیه این حاشیه سودهای رقابتی و بی‌رحمانه، به یک کف فروش حداقلی نیاز دارید. سودآوری کلید اصلی برای تصمیم‌گیری در خصوص ادامه فعالیت در یک بازار است.»

فشار اقتصادی مستقیماً به مصرف‌کنندگان منتقل می‌شود

این فشار روی برندها مستقیماً به افرادی که تلفن همراه می‌خرند منتقل می‌شود. کیرانجیت کائور، مدیر ارشد تحقیقات در بخش تلفن همراه موسسه IDC، گفت بازار گوشی‌های هوشمند هند در حال تغییر فاز از «رشد مبتنی بر حجم» به «رشد مبتنی بر ارزش» است؛ به این معنی که در کل گوشی‌های کمتری فروخته می‌شود، اما هر دستگاه درآمد بیشتری ایجاد می‌کند، چرا که بالا رفتن هزینه قطعات، تولید گوشی‌های هوشمند ارزان‌قیمت را به شدت غیراقتصادی کرده است.

هزینه بالاتر قطعات از هم‌اکنون فیلتر شده و به دست مصرف‌کننده رسیده است. پاتاک گفت قیمت گوشی در هند بسته به مدل، بین ۴ تا ۶۸ درصد افزایش یافته است و با بالا رفتن قیمت‌ها، مصرف‌کنندگان یا به سمت خرید دستگاه‌های گران‌قیمت‌تر می‌روند، یا ارتقای گوشی خود را به تاخیر می‌اندازند و یا به بازار گوشی‌های دست دوم روی می‌آورند.

کائور در گفتگو با تک‌کرانچ اضافه کرد که در این میان، روش‌های خرید اقساطی به «رکن اصلی توان خرید مردم» تبدیل شده است. وی افزود که برندها و خرده‌فروشان نیز در حال انبار کردن کالاها پیش از آغاز فصل جشنواره‌ها هستند تا هزینه‌های کمتری را قبل از افزایش بیشتر قیمت قطعات تثبیت کنند.

تداوم بحران کمبود حافظه و گرانی گوشی تا سال ۲۰۲۷

کائور گفت موسسه IDC نیز انتظار دارد که عرضه گوشی‌های هوشمند هند در سه ماهه دوم کاهش دو رقمی داشته باشد که افتی شدیدتر از کاهش ۴.۱ درصدی در سه ماهه اول و افت ۵.۳ درصدی در سه ماهه پیش از آن است. با این حال، وی خاطرنشان کرد که برآوردهای این شرکت هنوز نهایی نشده است.

کائور به تک‌کرانچ گفت که کمبود حافظه و بالا بودن قیمت گوشی‌های هوشمند احتمالاً حداقل تا پایان سال ۲۰۲۷ پابرجا خواهد بود، اگرچه سرعت افزایش قیمت‌ها با انطباق تدریجی مصرف‌کنندگان با این شرایط به عنوان یک «نرمال جدید»، باید تعدیل شود.

کائور در پایان اشاره کرد: «برای مصرف‌کنندگان هندی، این یک ضربه دوطرفه است؛ چرا که ضعیف شدن ارزش پول ملی، واردات قطعات را گران‌تر کرده که این امر فشار بر حاشیه سود فعالان بازار را افزایش داده است و آن‌ها نیز در نهایت این بار مالی و افزایش هزینه را به مصرف‌کننده منتقل می‌کنند.»