اقدام امنیتی گوگل علیه تهدید پنهان کاربران : بزرگ‌ترین شبکه پروکسی جهان از کار افتاد

گوگل اعلام کرده است یکی از گسترده‌ترین و مخفی‌ترین شبکه‌های پروکسی خانگی جهان را که امنیت میلیون‌ها کاربر را تهدید می‌کرد، به‌طور رسمی از دسترس خارج کرده است. این شبکه به‌صورت پنهانی از گوشی‌های اندرویدی، رایانه‌ها و حتی برخی دستگاه‌های هوشمند به‌عنوان «درگاه عبور ترافیک اینترنت» استفاده می‌کرد؛ بدون آنکه صاحبان این دستگاه‌ها اطلاعی از ماجرا داشته باشند.

به گفته گوگل، این اقدام پس از دریافت حکم رسمی از دادگاه آمریکا انجام شده و منجر به مسدودسازی ده‌ها وب‌سایت و زیرساخت فنی متعلق به شرکتی با نام Ipidea شده است؛ شرکتی مستقر در چین که بنا بر ارزیابی گوگل، احتمالاً بزرگ‌ترین شبکه پروکسی خانگی دنیا را اداره می‌کرد.

شبکه پروکسی خانگی چگونه کار می‌کرد؟

در این نوع شبکه‌ها، افراد یا گروه‌های سودجو ترافیک اینترنت خود را از مسیر دستگاه‌های کاربران عادی عبور می‌دهند. به این ترتیب، فعالیت‌های آن‌ها – که می‌تواند شامل اقدامات مشکوک یا حتی مجرمانه باشد – به نام آی‌پی قربانی ثبت می‌شود و ردپای واقعی عاملان پنهان می‌ماند.

روزنامه وال‌استریت ژورنال این سازوکار را به «بازارگاه مجازی اینترنت گوشی‌ها» تشبیه کرده است؛ با این تفاوت مهم که صاحبان دستگاه‌ها معمولاً هیچ اطلاعی ندارند که اینترنت آن‌ها به دیگران اجاره داده شده است.

نقش اپلیکیشن‌های رایگان در آلوده شدن دستگاه‌ها

بررسی‌ها نشان می‌دهد بسیاری از کاربران ناخواسته و تنها با نصب برخی اپلیکیشن‌ها، بازی‌ها یا نرم‌افزارهای رایگان وارد این شبکه می‌شدند. بعضی از این برنامه‌ها دارای کدهای پروکسی مخفی بودند که پس از نصب، بدون هشدار روشن، دستگاه کاربر را به بخشی از شبکه پروکسی تبدیل می‌کردند.

در این وضعیت، تلفن همراه یا رایانه کاربر علاوه بر اجرای برنامه، به یک نقطه خروجی برای ترافیک اینترنت دیگران بدل می‌شد؛ به‌طوری که اشخاص ثالث می‌توانستند فعالیت‌های آنلاین خود را پشت آی‌پی قربانی پنهان کنند.

واکنش گوگل و نقش Play Protect

گوگل اعلام کرده است سیستم امنیتی Play Protect در اندروید، اپلیکیشن‌هایی را که از کیت توسعه Ipidea استفاده کنند شناسایی و حذف می‌کند و مانع نصب دوباره آن‌ها می‌شود. با این حال، گوگل هشدار داده است که به دلیل در دسترس بودن آسان این ابزارها برای توسعه‌دهندگان و پرداخت پول از سوی Ipidea به ازای هر نصب، همچنان خطر آلوده شدن کاربران وجود دارد.

به گفته گوگل، زمانی که این کدها در یک اپلیکیشن تعبیه شوند، دستگاه کاربر بدون اطلاع او به گره‌ای از شبکه پروکسی تبدیل می‌شود و بخشی از ترافیک دیگران از آن عبور می‌کند.

ابعاد شبکه و تعداد دستگاه‌های درگیر

گوگل می‌گوید با اقدام اخیر، میلیون‌ها دستگاه از این شبکه جدا شده‌اند. وال‌استریت ژورنال تخمین زده است که حدود ۹ میلیون دستگاه اندرویدی در این شبکه فعال بوده‌اند. همچنین صدها اپلیکیشن مرتبط با این شرکت از فروشگاه‌های نرم‌افزاری حذف شده‌اند تا از گسترش بیشتر آن جلوگیری شود.

واکنش شرکت Ipidea

شرکت Ipidea هرگونه فعالیت غیرقانونی را رد کرده و اعلام کرده است خدمات این مجموعه برای استفاده‌های تجاری قانونی طراحی شده بودند. سخنگوی این شرکت گفته است Ipidea در گذشته از روش‌های تبلیغاتی تهاجمی، حتی در انجمن‌های هکری، استفاده می‌کرده اما این شیوه‌ها اکنون متوقف شده‌اند.

با وجود این توضیحات، گوگل و پژوهشگران امنیتی تأکید دارند که خطرات چنین شبکه‌هایی برای کاربران بسیار جدی است و نمی‌توان ادعاهای شرکت را دلیلی برای بی‌اهمیت دانستن تهدید دانست.

هشدار کارشناسان امنیتی به کاربران

متخصصان امنیت سایبری هشدار می‌دهند که هرچند اقدام گوگل بخش بزرگی از این شبکه را از کار انداخته است، اما تهدید شبکه‌های پروکسی پنهان به‌طور کامل از بین نرفته است. کاربران باید هنگام نصب اپلیکیشن‌ها و بازی‌های رایگان، به‌ویژه از منابع ناشناس یا توسعه‌دهندگان نامعتبر، نهایت دقت را به خرج دهند.

بررسی مجوزهای برنامه‌ها، استفاده از فروشگاه‌های معتبر، فعال نگه داشتن سامانه‌های امنیتی گوشی و پرهیز از نصب نرم‌افزارهای مشکوک، از مهم‌ترین راهکارهای کاهش خطر در چنین سناریوهایی عنوان شده است.