اینترنت بین الملل قطع است اما نه برای همه مردم !

دسترسی به اینترنت بین الملل پس از گذشت حدود دو هفته قطعی، هم چنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. در حالی که اکثریت جامعه با قطعی گسترده رو به رو هستند، خبرها حاکی از دسترسی گروه‌های خاص مانند بازرگانان و برخی رسانه‌ها به شبکه جهانی است. این وضعیت که شائبه اجرای «اینترنت طبقاتی» را تقویت می‌کند، سوالات بسیاری را درباره سازوکار این دسترسی‌ها ایجاد کرده است. در ادامه گزارش، روند این قطعی‌ها و استثناهای خبرساز را بررسی می کنیم.

تجارت بین‌الملل؛ اولویت نخست برای اتصال مجدد

حسین دلیریان، سخنگوی مرکز ملی فضای مجازی، اخیرا در گفتگویی تلویزیونی بر اهمیت حیاتی تجارت خارجی تاکید کرد. وی با بیان اینکه بخشی از تجارت کشور وابسته به اینترنت است، اعلام کرد که سازوکاری طراحی شده تا تجار و بازرگانان بتوانند به اینترنت بین الملل دسترسی داشته باشند. این اظهارات نشان می دهد که چرخ اقتصاد حتی در زمان محدودیت‌های امنیتی نباید متوقف شود، اما این سوال باقی می ماند که سایر بخش‌ها چه وضعیتی خواهند داشت؟

روزشمار قطعی اینترنت و بازگشت قطره‌چکانی دسترسی‌ها

ماجرا از شامگاه ۱۸ دی ماه و با قطع اینترنت همراه آغاز شد. وزارت ارتباطات در ۱۹ دی ماه طی اطلاعیه‌ای رسمی، این محدودیت‌ها را ناشی از تصمیم مراجع امنیتی دانست. اما روند بازگشت دسترسی‌ها مسیری پر فراز و نشیب را طی کرد:

ابتدا در ۲۰ دی ماه، شبکه «شاد» برای برگزاری کلاس‌های آنلاین دانش آموزان فعال شد. سپس در ۲۲ دی ماه، فعالیت پیام رسان‌های داخلی و خدمات عمومی از سر گرفته شد. در نهایت، گزارش‌ها نشان داد که از ۲۷ دی ماه کیفیت اتصال کاربران بهبود یافته و حتی موتور جستجوی گوگل (بدون امکان باز کردن نتایج) در دسترس قرار گرفت. با این حال، وعده مسئولان برای برقراری کامل اینترنت در هفته جاری هنوز محقق نشده است.

لیست سفید؛ چه کسانی فیلترینگ را دور زدند؟

گزارش‌های فنی از سرویس‌هایی نظیر «کلادفلر» و «نت بلاکس» نشان می دهد که قطعی اینترنت مطلق نبوده است. در هفته منتهی به ۳۰ دی ماه، ترافیک اینترنت در برخی اپراتورها مانند همراه اول، ایرانسل و مبین نت جریان داشته است. این موضوع لزوما به معنای اتصال همه کاربران نیست، بلکه نشان دهنده وجود «لیست سفید» برای شرکت‌ها، سازمان‌ها و افراد خاص است.

خبرگزاری‌ها و دانشگاه‌ها؛ تفاوت در دسترسی

یکی از بحث برانگیزترین بخش‌های این قطعی، فعالیت بدون وقفه برخی خبرگزاری‌ها و کانال‌های خبری خاص در پلتفرم‌های فیلتر شده مانند تلگرام بود. خبرگزاری‌هایی نظیر تسنیم، فارس و مهر در تمام مدت قطعی توانستند محتوای خود را به روزرسانی کنند. همچنین انتشار خبری در پرتال دانشگاه صنعتی شریف مبنی بر برگزاری وبینار مشترک با دانشگاه بغداد در بستر «گوگل میت»، آن هم در اوج قطعی ها، تعجب بسیاری را برانگیخت.

ابهام در معیارهای اینترنت طبقاتی

وجود این دسترسی‌های خاص، عملا ایده «اینترنت طبقاتی» را از یک تئوری به واقعیت تبدیل کرده است. سوال اصلی اینجاست که ملاک این گزینش چیست؟ چرا یک خبرگزاری رسمی به تلگرام دسترسی دارد اما سایر پایگاه‌های خبری قانونی از آن محروم هستند؟ عدم شفافیت در معیارهای تخصیص اینترنت، نه تنها باعث سردرگمی کاربران شده، بلکه شائبه تبعیض در دسترسی به جریان آزاد اطلاعات را بیش از پیش تقویت کرده است.